Recordaankopen van tarwe door Egypte wakkeren concurrentie op de EU-Russische markt aan

De recente aankondiging van Egypte van de grootste bestelling voor tarwe ooit, ter waarde van in totaal 3,8 miljoen ton, heeft de weg vrijgemaakt voor hevigere concurrentie op de wereldwijde tarwemarkt.

Nu de onderhandelingen met Russische leveranciers beginnen, onderstreept deze ontwikkeling een verschuiving van traditionele Europese leveranciers naar Rusland en andere exporteurs.

Deze trend zet zich voort sinds Rusland in 2015 de grootste tarwe-exporteur ter wereld werd. Deze positie werd versterkt door de reactie van Rusland op de EU-sancties rond de Krim.

EU kampt met dalende tarwe-export

De exportmarkt voor tarwe van de EU kampt met grote uitdagingen.

Traditionele kopers zoals Egypte, Marokko en Tunesië wenden zich tot Russische en Amerikaanse leveranciers, aangetrokken door concurrerende prijzen en gegarandeerde volumes.

Als gevolg hiervan zal de export van zachte tarwe uit de EU dalen van gemiddeld 35 miljoen ton naar 26 miljoen ton, een scherpe daling van 9 miljoen ton.

Frankrijk, de grootste tarwe-exporteur van de EU, heeft dit jaar bijzonder hard getroffen vanwege de slechte oogst.

Ondertussen is de uitbreiding van Rusland op de tarwemarkt het duidelijkst zichtbaar in de regio Midden-Oosten en Noord-Afrika (MENA), waar het land Frankrijk heeft ingehaald als belangrijkste leverancier aan Algerije.

Deze verschuiving is deels het gevolg van het diplomatieke conflict tussen Parijs en Algiers over de Westelijke Sahara en is een indicatie van een bredere trend waarbij landen op zoek zijn naar stabiele en betaalbare leveranciers.

Rusland is een geliefde leverancier voor veel landen in de regio, omdat het grote volumes tegen concurrerende prijzen kan leveren.

Een van de nieuwste ontwikkelingen is dat verschillende Afrikaanse landen, waaronder Ghana, Nigeria en Ivoorkust, hun graanexport hebben opgeschort.

Dit besluit zorgt voor een verdere stijging van de vraag naar geïmporteerde tarwe in de regio.

Alleen al de drie Maghrebstaten Marokko, Algerije en Tunesië kochten dit jaar 19,5 miljoen ton tarwe van buitenlandse leveranciers, vergeleken met 17,1 miljoen ton vorig jaar.

Nu de lokale productie afneemt, zijn deze landen steeds afhankelijker van import. Dit creëert kansen voor grote exporteurs als Rusland en de VS.

De Russische tarweproductie blijft sterk

Rusland zal dit jaar naar verwachting 43 miljoen ton tarwe exporteren, ondanks een lichte daling ten opzichte van de 56 miljoen ton die in 2023 werd geëxporteerd.

Met de op twee na beste oogst in de afgelopen vijf jaar, met een opbrengst van 82 miljoen ton, bevindt Rusland zich in een goede positie om zijn dominante positie op de wereldwijde tarwemarkt te behouden.

Een zwakke roebel is bovendien gunstig voor de Russische tarwe-export, waardoor het land concurrerende prijzen kan bieden. Hierdoor worden meer kopers aangetrokken en kan het marktaandeel verder worden vergroot.

De groeiende dominantie van Russische tarwe op de traditionele Europese markten is een wake-upcall voor de EU.

Deskundigen stellen dat de regio "agressievere landbouwdiplomatie" nodig heeft om de Russische invloed tegen te gaan.

Besluitvormers moeten zich ervan bewust zijn hoe belangrijk het is om de Europese handelsstromen in stand te houden en te versterken. Zo kunnen ze de geloofwaardigheid van de EU waarborgen tegenover het groeiende marktaandeel van Rusland.

In een wereld waarin tarwe een strategisch product is geworden, is het voor de toekomst van de landbouwsector van cruciaal belang dat de EU haar exportmarkten veiligstelt.

Naarmate de wereldwijde dynamiek van tarwe zich blijft ontwikkelen, lijkt de 'Russificatie' van de wereldmarkt door Rusland te intensiveren.

Landen in de MENA-regio en Afrika zijn op zoek naar stabiele leveranciers die volume- en prijsgaranties kunnen bieden die aansluiten bij hun economische capaciteiten.

Omdat de Russische landbouwstrategie nauw verweven is met de geopolitieke doelstellingen van het land, worden Europese producenten geconfronteerd met een dubbele uitdaging: dalende volumes en dalende prijzen.

Zonder een gezamenlijke inspanning om haar exportpositie te versterken, loopt de EU het risico nog meer terrein te verliezen aan Rusland op de concurrerende wereldwijde tarwemarkt.