Het begrijpen van het kiescollege: hoe de VS haar president kiest

Het kiescollege is een uniek systeem dat een cruciale rol speelt bij het bepalen van de uitslag van de presidentsverkiezingen in de Verenigde Staten.

Nu het land zich voorbereidt op de verkiezingen van 2024, is het belangrijker dan ooit om dit proces te begrijpen.

Een kandidaat heeft 270 van de 538 kiesmannen nodig om te winnen. Deze vereiste heeft in de Amerikaanse geschiedenis tot aanzienlijke debatten en controverses geleid.

Volg onze live-uitzending: Live Amerikaanse presidentsverkiezingsresultaten 2024

Indirecte verkiezing van de president en vice-president

Het kiescollege is vastgelegd in de grondwet en biedt kiezers de mogelijkheid om indirect de president en de vice-president te kiezen.

Elke staat heeft een bepaald aantal kiesmannen, gebaseerd op de vertegenwoordiging in het Congres, dat zowel het Huis van Afgevaardigden als de Senaat omvat.

Kleinere staten zoals Wyoming, Delaware en Vermont hebben bijvoorbeeld elk drie kiesmannen, terwijl grotere staten zoals Californië er 54 hebben.

Deze toewijzing weerspiegelt verschuivingen in de bevolking en wordt na elke tienjaarlijkse volkstelling bijgewerkt, waarbij recente wijzigingen van invloed zijn op het aantal kiesmannen voor verschillende staten.

Wanneer burgers in november hun stem uitbrengen, stemmen ze op een groep kiesmannen die zich aan een specifieke kandidaat hebben verbonden.

In de meeste staten geldt het 'winner-takes-all'-systeem. Dat betekent dat de kandidaat die in die staat de meeste stemmen krijgt, alle kiesmannen krijgt.

Maine en Nebraska hanteren echter een systeem van evenredige vertegenwoordiging, waarbij de kiesmannen worden toegekend op basis van de resultaten van de kiesdistricten.

Na de verkiezingen komen de kiesmannen in hun staatshoofdsteden bijeen om hun officiële stem uit te brengen voor de president en vice-president.

Deze bijeenkomst vindt plaats medio december, namelijk op de eerste dinsdag na de tweede woensdag.

Hoewel van kiezers doorgaans wordt verwacht dat ze stemmen volgens de belofte van hun partij, is er geen federale wet die hen daartoe verplicht. Hierdoor komen 'ontrouwe kiezers' maar zelden voor.

Indien er een gelijkspel is in het Kiescollege of als geen enkele kandidaat een meerderheid behaalt, beslist het nieuw gekozen Huis van Afgevaardigden de verkiezing, waarbij elke staatsdelegatie één stem uitbrengt.

Deze zeldzame situatie kan ontstaan wanneer een kandidaat van een derde partij kiesmannen wint of wanneer meerdere ontrouwe kiezers hun beloften breken.

De laatste keer dat er een contingente verkiezing plaatsvond, was in 1824. Toen werd John Quincy Adams tot president gekozen, ondanks het feit dat Andrew Jackson meer stemmen kreeg.

Het kiescollege is niet zonder controverse

Ondanks zijn jarenlange bestaan is het Kiescollege niet onomstreden.

Vijf Amerikaanse presidenten hebben de presidentsverkiezingen gewonnen zonder de meeste stemmen te krijgen. De meest recente verkiezing was die van Donald Trump in 2016.

Deze uitkomst heeft geleid tot debatten over de eerlijkheid en relevantie van het kiescollege. Uit een peiling van Pew Research uit 2023 bleek bijvoorbeeld dat 65% van de Amerikanen de voorkeur geeft aan een presidentsverkiezing via een volksverkiezing.

Hoewel er veel voorstellen zijn ingediend om het Kiescollege te hervormen of af te schaffen, is het veranderen van dit fundamentele aspect van het Amerikaanse bestuur een uitdagend proces.

Er is een tweederde meerderheid in beide kamers van het Congres nodig en het moet door driekwart van de staten worden geratificeerd.

Een opvallend alternatief is het National Popular Vote Interstate Compact, dat ervoor moet zorgen dat de winnaar van de volksverkiezing alle kiesmannen van de deelnemende staten krijgt. Dit initiatief treedt echter alleen in werking als er voldoende staten meedoen.

De Founding Fathers richtten het Kiescollege op als compromis tussen directe volksverkiezingen en de benoeming van de president door het Congres.

Voorstanders beweren dat het voorkomt dat kandidaten zich uitsluitend op dichtbevolkte stedelijke gebieden richten, waardoor ook minder bevolkte staten een stem krijgen in het verkiezingsproces.

Nu de presidentsverkiezingen van 2024 naderen, is het voor kiezers essentieel om de complexiteit van het kiescollege te begrijpen.

Het is een complex systeem dat zowel de historische context van de Amerikaanse democratie als het voortdurende debat over vertegenwoordiging in het verkiezingsproces weerspiegelt.

Top 10 dingen die u moet weten over het Kiescollege: