De slechte economische en politieke situatie in Frankrijk is een waarschuwing voor Europa

Frankrijk bevindt zich in een uitdagende economische en politieke situatie die ook de rest van Europa zorgen baart.

Gezien de voorspelde groei van het bbp van slechts 0,6% in 2025 en het begrotingstekort dat naar verwachting in 2024 zal oplopen tot 6,1%, verkeert het land in grote financiële problemen.

De overheid heeft fiscale aanpassingen en wetswijzigingen doorgevoerd. Maar zijn deze maatregelen voldoende om de economie te stabiliseren, of heeft Frankrijk diepere hervormingen nodig om de situatie echt te verbeteren?

Hoe zwak is de Franse economie?

De Franse economie is in 2025 moeizaam van start gegaan. De groei is bijna tot stilstand gekomen, met een krimp van -0,1% in het vierde kwartaal van 2024 en wordt er in het eerste kwartaal van 2025 slechts een marginale verbetering verwacht (0,1% groei).

Uit onderzoek van ING blijkt dat de voorspellingen voor het hele jaar een groei van slechts 0,6% laten zien. Dat is een stuk minder dan de groei van 1,1% die we de afgelopen jaren zagen.

De index voor het ondernemersklimaat blijft steken op 95, onder het langetermijngemiddelde. In belangrijke sectoren als de industrie en de bouw krimpen de orderboeken, wat een dalende activiteit laat zien.

De orderboeken van de industrie bevinden zich op het laagste niveau sinds 2014, terwijl de bouwsector een nieuw uitdagend jaar tegemoet gaat, aangezien de vraag afneemt.

Zelfs de dienstensector vertoont scheurtjes. De vastgoedsector blijft stabiel, maar bijna alle andere subsectoren presteren onder het gemiddelde.

Ondertussen blijft de consumptie in huishoudens achter, ondanks de dalende inflatie en de stijgende reële lonen.

In plaats van te besteden, sparen veel huishoudens meer vanwege de angst voor werkloosheid en economische onzekerheid.

Waarom staan de overheidsfinanciën onder druk?

Het begrotingstekort van het land bereikte in 2024 6,1% van het bbp, ver boven de limiet van 3% van de EU. De regering streeft ernaar dit in 2025 te verlagen naar 5-5,5%, maar het bereiken van dit doel wordt bemoeilijkt door de huidige politieke impasse.

De regering van François Bayrou heeft bezuinigingen en belastingverhogingen van € 50 miljard voorgesteld, een minder agressief plan dan zijn voorganger onder Michel Barnier.

Politieke verdeeldheid maakt het echter moeilijk om zinvolle hervormingen door te voeren. Het Franse parlement is diep verdeeld en er is geen duidelijke meerderheid, waardoor elke begrotingsonderhandeling een strijd wordt.

Deze financiële uitdagingen zijn niet onopgemerkt gebleven. De financiële markten worden onrustig en Moody's verlaagde eind 2024 het kredietwaardigheidsbeoordeling van Frankrijk.

De renteverschillen tussen Britse en Duitse staatsobligaties zijn toegenomen, wat wijst op een grotere bezorgdheid onder beleggers.

De politieke instabiliteit van het land is onmiskenbaar, want in 2024 werden er vier premiers vervangen.

Hinderen regelgevingen Franse bedrijven?

Franse bedrijven maken zich steeds vaker hard voor een herziening van het regelgevende kader van de EU, omdat ze vinden dat dit de groei belemmert.

De aandacht ligt op de Corporate Sustainability Reporting Directive (CSRD), een set ESG-vereisten (Environmental, Social en Governance) die volgens critici onevenredige nalevingskosten opleveren.

CSRD zou van toepassing kunnen zijn op maximaal 50.000 bedrijven. Zij moeten dan honderden ESG-gegevens doorgeven, wat voor velen een enorme opgave is.

Frankrijk heeft opgeroepen tot een “grote regelgevingsplaatsing” en tot herzieningen om deze regels te vereenvoudigen.

De voorstellen omvatten het uitstellen van bepaalde bankvoorschriften, het versoepelen van de vereisten voor middelgrote bedrijven en het beperken van de ESG-rapportageverplichtingen tot klimaatdoelstellingen.

De regering benadrukt ook het concurrentienadeel dat Europese bedrijven hebben ten opzichte van de VS, waar president Trump veel regelgeving heeft versoepeld ten gunste van bedrijven.

Deze regelgevingsproblemen maken deel uit van een breder probleem. De Franse overheid schat dat het regelgevingskader van de EU het blok 10% van zijn potentiële bbp heeft gekost.

Het is waar dat het vereenvoudigen van regelgeving Franse bedrijven kan helpen om te groeien en internationaal te concurreren, maar de vooruitgang is traag.

Kan de politieke stabiliteit worden hersteld?

De politieke onrust in Frankrijk helpt de economische situatie niet. De regering Bayrou moet het doen met een diep verdeeld parlement, waarin de linkse en extreemrechtse partijen een grote invloed hebben.

Het feit dat de vorige regering is gevallen vanwege meningsverschillen over het budget, zegt veel over hoe moeilijk het is voor partijen om tot overeenstemming te komen.

Bayrou probeert steun te krijgen van linkse partijen door concessies te doen, waaronder een minder streng bezuinigingsplan.

De spanningen blijven echter hoog en een nieuwe motie van wantrouwen zou de voortgang in de weg kunnen staan.

Politieke instabiliteit is niet alleen een binnenlands probleem. Het stuurt ook negatieve signalen naar de markten en investeerders, wat het vertrouwen in het vermogen van Frankrijk om zijn economie te beheren verder ondermijnt.

Kan de Franse economie zich herstellen?

De weg voorwaarts voor Frankrijk is zacht gezegd uitdagend. Het vereenvoudigen van regelgeving en het versoepelen van de inspanningen voor fiscale consolidatie kunnen op korte termijn verlichting bieden voor bedrijven en huishoudens.

Voor langetermijnstabiliteit is het echter van essentieel belang om de flexibiliteit van de arbeidsmarkt te verbeteren en de inefficiëntie van de overheidsbestedingen te verminderen.

Het herstel van de economie is misschien in zicht, maar dat zal pas in 2026 zijn. Zelfs dan zal de groei waarschijnlijk beperkt blijven, met voorspellingen rond de 1%.

Een restrictief fiscaal beleid en een onzeker internationaal klimaat kunnen de omvang van het herstel beperken.

De situatie in Frankrijk is een waarschuwing voor de rest van Europa. Of de Franse leiders de uitdaging aankunnen, zal niet alleen de economische koers van het land bepalen, maar ook de rol die het land binnen de Europese Unie zal spelen.