Trumps tarieven hebben een prijs, en Europa gaat hem laten betalen

President Donald Trump heeft de wereldwijde handelsspanningen opnieuw aangewakkerd door 25% invoerrechten op geïmporteerd staal en aluminium te heffen. Dit leidde tot een directe reactie van de grote economieën.

De Europese Unie, China en de Noord-Amerikaanse bondgenoten bereiden zich al voor op een reactie en de zorgen over een nieuwe handelsoorlog nemen opnieuw toe.

Het doel van Trump is om de Amerikaanse industrie te steunen, maar de geschiedenis leert dat dit kan leiden tot hogere prijzen voor consumenten en tot vergelding van belangrijke handelspartners.

Gezien de nog steeds hoge inflatie wereldwijd en de druk op de toeleveringsketens, kunnen deze tarieven de handelsstromen verstoren en de economische groei ondermijnen.

De wereld heeft dit eerder meegemaakt. Waarom brengt Trump nu de tarieven weer terug en wat gaat er daarna gebeuren?

Waarom legt Trump opnieuw tarieven op?

Trump beweert dat de VS onrechtvaardig wordt behandeld in de wereldhandel en dat de invoerrechten de binnenlandse productie van staal en aluminium zullen stimuleren.

Het Witte Huis zegt dat de maatregel te maken heeft met de nationale veiligheid en dat het ervoor moet zorgen dat de VS niet afhankelijk is van buitenlandse metalen. Een hoge adviseur heeft verklaard:

Trump heeft ook aangegeven dat deze tarieven slechts het begin zijn. Hij heeft plannen voor 'wederkerige tarieven' voor landen die hogere heffingen op Amerikaanse goederen opleggen.

Tijdens zijn eerste termijn introduceerde Trump in 2018 soortgelijke tarieven op staal en aluminium. Hij beweerde dat dit de Amerikaanse industrie zou revitaliseren.

Later toonden economische studies echter aan dat het beleid leidde tot banenverlies in staalverwerkende industrieën, omdat bedrijven te maken kregen met hogere kosten voor grondstoffen.

De Amerikaanse staalindustrie is hersteld van de recessie door de pandemie en de wereldwijde markten hebben al te maken met hoge inflatie.

Als de tarieven nu worden verhoogd, kunnen de prijzen stijgen en kunnen sectoren die afhankelijk zijn van staal en aluminium, zoals de auto-industrie en de bouw, in de problemen komen.

Hoe reageert de wereld op Trumps tarieven?

De Europese Unie veroordeelde de tarieven snel en waarschuwde voor evenredige tegenmaatregelen.

Voorzitter van de Europese Commissie Ursula von der Leyen heeft beloofd dat er snel vergelding zal volgen. Het doelwit zijn iconische Amerikaanse exportproducten zoals bourbon, jeans en motoren.

“Onrechtmatige tarieven op de EU zullen niet onbeantwoord blijven. Ze zullen leiden tot stevige en evenredige tegenmaatregelen.”

Duitsland, de grootste economie van de EU en een belangrijke staalexporteur naar de VS, heeft aangegeven bereid te zijn tot actie over te gaan.

Bondskanselier Olaf Scholz zei dat de EU binnen een uur zou kunnen reageren als dat nodig zou zijn. Hij benadrukte ook de macht van Europa door te zeggen:

“Als grootste markt ter wereld met 450 miljoen inwoners hebben we de kracht om dat te doen.”

Brussel overweegt ook om de tarieven die na Trumps eerste handelsoorlog in 2018 werden opgeschort, opnieuw in te voeren.

Buiten Europa hebben ook China en Canada bezwaar gemaakt. China heeft al nieuwe tarieven opgelegd aan bepaalde Amerikaanse goederen, terwijl Canada de maatregel “volledig ongerechtvaardigd” noemde.

Ook opkomende economieën in Azië vrezen de gevolgen. De geplande 'wederkerige tarieven' van Trump zouden India en Thailand het hardst treffen, omdat zij hogere heffingen op Amerikaanse exportproducten opleggen dan de VS op hun producten.

Landen met grote handelsvoorspoeden met de VS zouden ook doelwit kunnen worden van gerichte maatregelen, wat de onzekerheid over de wereldhandel verder zou vergroten.

Wat betekent dit voor de inflatie en de wereldwijde markten?

Tarieven fungeren als een belasting op import, wat betekent dat bedrijven die meer betalen voor staal en aluminium die kosten door kunnen berekenen aan de consument.

Omdat de inflatie nog steeds hoger is dan vóór de pandemie, bestaat het risico dat deze tarieven de prijzen in meerdere sectoren verder omhoog zullen duwen.

De beurs heeft al gereageerd. De aandelenkoersen van Amerikaanse staalfabrikanten stegen na de aankondiging van de tarieven, omdat beleggers rekenen op hogere binnenlandse prijzen.

Voor fabrikanten die afhankelijk zijn van geïmporteerde metalen is dit echter slecht nieuws.

Industrieën zoals autoproductie, luchtvaart en bouw kunnen te maken krijgen met hogere productiekosten, wat mogelijk leidt tot ontslagen of prijsverhogingen voor consumenten.

Tegelijkertijd kan de onzekerheid over de wereldhandel het ondernemersvertrouwen ondermijnen en de investeringen vertragen.

Een langdurige handelsoorlog zou de toeleveringsketens verstoren, terwijl de wereld probeert te herstellen van de economische schokken van de pandemie en de oorlog in Oekraïne.

Begint Trump een nieuwe handelsoorlog?

Het risico op een volledige handelsoorlog neemt toe, vooral als Trump zijn plan voor wederzijdse tarieven doorzet.

In tegenstelling tot 2018, toen de VS uiteindelijk tariefsverlagingen onderhandelde met enkele bondgenoten, lijken wereldleiders deze keer minder bereid tot compromissen.

De EU bereidt zich voor op agressieve tegenmaatregelen en China heeft al begonnen met vergelding.

Canada en Mexico, twee van de grootste staalleveranciers van de VS, overwegen ook hun volgende stappen.

Als meerdere landen elkaar met tarieven bestraffen, kan de wereldwijde handel ernstig worden verstoord.

Er speelt ook een geopolitieke factor mee.

De tarieven van Trump hebben niet alleen betrekking op handel, maar ook op het vergroten van de economische macht voorafgaand aan de komende onderhandelingen met Europa en China.

Door een agressieve houding aan te nemen, probeert de VS haar handelspartners mogelijk te dwingen tot nieuwe overeenkomsten die de Amerikaanse industrie ten goede komen.

Maar de geschiedenis leert dat handelsoorlogen meestal schadelijk zijn voor alle partijen.

De tarievenoorlog tussen de VS en China in 2018-2019 leidde tot hogere kosten voor Amerikaanse bedrijven en boeren, dwong bedrijven om hun toeleveringsketens te herstructureren en verzwakte de wereldwijde economische groei.

Wat gebeurt er daarna?

De deadline van Trump voor 12 maart laat weinig tijd over voor onderhandelingen. In de komende weken verwachten we snelle ontwikkelingen, nu landen tegenmaatregelen aankondigen.

De EU en China stellen al hun vergeldingstarieven op en bedrijven in staalafhankelijke sectoren zullen waarschijnlijk lobbyen voor vrijstellingen of beleidsaanpassingen.

De impact op de wereldwijde markten en de inflatie zal duidelijker worden naarmate bedrijven hun prijzen en toeleveringsketens aanpassen.

Als dit handelsconflict uitgroeit tot een volledige tariefoorlog, kan de wereldeconomie een enorme klap krijgen.

Maar als diplomatieke gesprekken een volledige confrontatie kunnen voorkomen, kan de schade beperkt blijven.