Trump begint handelsoorlog: wat staat er op het spel voor de wereldeconomie?

Er is een nieuwe handelsoorlog begonnen en deze keer staan er hogere inzetten op het spel dan ooit tevoren.

President Donald Trump heeft enorme tarieven opgelegd aan Canada, Mexico en China, wat tot onmiddellijke vergelding en een negatieve reactie van de markt heeft geleid.

De kosten van auto's, voedsel, energie en huisvesting gaan omhoog, bedrijven bereiden zich voor op verstoringen en analisten waarschuwen dat dit Noord-Amerika in een recessie kan duwen.

De markten schudden nu en het lijkt erop dat de gevolgen voor de wereldeconomie enorm kunnen zijn.

Hoe de handelsoorlog is opgelaaid: een chronologie van belangrijke gebeurtenissen

Op 1 februari kondigde het Witte Huis een tarief van 25 procent aan op alle import uit Canada en Mexico, en een tarief van 10 procent op Canadese olie en Chinese goederen.

De regering rechtvaardigde de maatregel als een veiligheidsmaatregel om illegale immigratie en de handel in fentanyl te bestrijden. Binnen enkele uren reageerden Canada en Mexico met vergelding, wat leidde tot een economische patstelling.

Premier Justin Trudeau reageerde direct en kondigde vergeldingstarieven aan op Amerikaanse goederen ter waarde van 107 miljard dollar, waaronder alcohol, fruit, kleding, huishoudelijke apparaten en hout.

Tegelijkertijd kondigde de Mexicaanse president Claudia Sheinbaum tegenmaatregelen aan, hoewel de volledige details nog niet bekend zijn gemaakt.

De markten kregen een klap te verduren. De Nasdaq en de Dow Jones daalden aanzienlijk en de Bitcoin zakte onder de $ 100.000.

China mengde zich in het conflict door een klacht in te dienen bij de Wereldhandelsorganisatie en dreigde met verdere tegenmaatregelen.

Een handelsconflict tussen Noord-Amerika?

Het Witte Huis beweert dat deze tarieven te maken hebben met de nationale veiligheid, maar Trumps handelsstrategie is altijd gericht geweest op economische druk.

Hij stelt dat de handelspartners van Amerika oneerlijk profiteren en wijst op een handelsdeficit van 1 biljoen dollar in goederen in 2023 als rechtvaardiging voor deze agressieve tarieven.

Dit is niet alleen een economisch geschil, maar ook een politieke gok.

Trump gebruikt de tarieven zowel als wapen als als onderhandelingsmiddel. Hij gelooft dat de handelspartners van Amerika als eerste zullen toegeven.

Het probleem is dat de geschiedenis laat zien dat tarieven zelden hun beoogde doel bereiken. In plaats daarvan betalen bedrijven meer, betalen consumenten meer en lijden hele industrieën.

Wat staat op het spel?

De VS, Canada en Mexico vormen een van de meest onderling verbonden economische zones ter wereld. Nu worden die banden verbroken, en de gevolgen zullen zwaar zijn.

Een van de grootste getroffen sectoren is de auto-industrie. Ford, GM en Stellantis zijn sterk afhankelijk van de productie in Canada en Mexico.

Ongeveer 40% van de autoverkopen van Stellantis in de VS komt uit Mexico en Canada. Voor GM en Ford zijn de percentages respectievelijk 30% en 25%.

Deze bedrijven moeten nu een tarief van 25% betalen of de kosten doorberekenen aan de consument.

Analisten voorspellen dat de prijzen van geïmporteerde auto's met $ 10.000 kunnen stijgen, terwijl zelfs in de VS geassembleerde voertuigen - waarvan er veel Canadese en Mexicaanse onderdelen bevatten - een prijsstijging van $ 1.250 kunnen zien.

Alleen al volgend jaar zou dit de autoverkopen met 7,5% of 1,1 miljoen voertuigen kunnen doen dalen.

Ook de voedingsindustrie loopt risico. De VS importeert jaarlijks voor $ 45 miljard aan landbouwproducten uit Mexico en voor $ 40 miljard uit Canada, waaronder rundvlees, varkensvlees, granen, tomaten en aardbeien.

De tarieven zullen de voedselprijzen opdrijven, terwijl de vergelding van Canada en Mexico - die gericht is op Amerikaanse landbouwproducten, alcohol en consumptiegoederen - de kosten verder zal verhogen.

Ook de energiemarkt zal niet gespaard blijven. Canada levert 60% van de geraffineerde ruwe olie van de VS. Hoewel het Witte Huis slechts een tarief van 10% op energie-importen heeft opgelegd om een schok in de brandstofprijzen te voorkomen, zal zelfs deze lagere heffing de brandstofkosten voor consumenten verhogen.

En dan is er nog de bouw. Eén derde van het zachthout dat in de VS wordt gebruikt, wordt geïmporteerd uit Canada. Dat betekent dat de tarieven de huizenprijzen zullen opdrijven.

Ook de invoer van cement uit Mexico, cruciaal voor de Amerikaanse infrastructuur, zal duurder worden. In een markt waar de betaalbaarheid van woningen al een crisis is, kan dit het kantelpunt zijn.

Canada en Mexico zijn klaar om terug te vechten

Als Trump dacht dat Canada en Mexico onder druk zouden bezwijken, dan had hij het mis.

Trudeau noemde de tarieven een 'daad van economische oorlog' en reageerde door 25% tarieven te heffen op Amerikaanse goederen ter waarde van $ 107 miljard.

De reactie van Canada was strategisch gericht op de Amerikaanse bedrijven die het meest kwetsbaar zijn: de alcohol-, groenten- en fruitsector, de consumptiegoederenindustrie en de leveranciers van cruciale grondstoffen.

Mexico heeft zijn volledige tegenmaatregelen nog niet bekendgemaakt, maar volgens eerdere berichten zullen belangrijke Amerikaanse exportproducten, waaronder varkensvlees, kaas, staal en aluminium, zwaar worden belast.

En dan is er nog China. Beijing heeft aangekondigd dat het een klacht bij de WTO zal indienen en heeft gedreigd met het beperken van de export van zeldzame aardmetalen, die cruciaal zijn voor de Amerikaanse technologie- en defensie-industrie. Als China doorgaat, kunnen bedrijven als Apple en Tesla in de vuurlinie terechtkomen.

De vraag is nu of de Europese Unie en Japan zich zullen mengen. Trump heeft al laten doorschemeren dat hij de tarieven mogelijk zal uitbreiden naar de EU, wat dit tot een wereldwijd economisch conflict zou kunnen maken.

Wat gebeurt er daarna?

Deze handelsoorlog gaat niet alleen om tarieven, maar ook om politieke macht. Trump heeft duidelijk gemaakt dat deze tarieven van kracht blijven totdat de 'grenscrisis is opgelost'. Een vaag criterium zonder duidelijke definitie of einddatum.

Voor Canada en Mexico betekent dit dat ze op zoek moeten naar alternatieve markten. Canada zet zich al in voor nauwere handelsrelaties met China, de EU en opkomende markten zoals India en de VAE.

Mexico onderzoekt de mogelijkheden voor sterkere partnerschappen in Zuid-Amerika en Europa om zijn afhankelijkheid van de VS te verminderen.

Voor Amerikaanse bedrijven zal de schade direct merkbaar zijn. Fabrikanten waarschuwen dat de hogere kosten zullen leiden tot ontslagen en retailers bereiden zich voor op hogere consumentenprijzen.

De beurs is al geraakt en als de inflatie stijgt, kunnen Trumps tarieven de Amerikaanse kiezers meer schaden dan helpen.

Het echte gevaar is dat deze handelsoorlog niet zal stoppen. Als Trump de tarieven ook op de EU en Japan uitbreidt, kan de wereld in een volledige economische crisis terechtkomen, die veel langer kan duren dan zijn presidentschap.