Twee mannen, één keerpunt: Roemenië gaat de presidentsverkiezingen van 2025 tegemoet, die worden gezien als een belangrijke politieke test.

De Roemeense presidentsverkiezingen van 2025 zijn geen normale verkiezingen. Deze verkiezingen zijn een herhaling van de verkiezingen van december 2024, die ongeldig werden verklaard vanwege Russische inmenging.

En het verhaal wordt steeds intenser. Een week geleden won de extreemrechtse nationalistische kandidaat de eerste ronde, de premier trad af en de Roemeense nationale munt bereikte zijn laagste niveau ooit.

Tegen het einde van deze week moeten Roemenen kiezen tussen twee mannen met compleet verschillende antwoorden op dezelfde vraag: waar moet Roemenië voor staan?

Deze tweede ronde gaat niet over persoonlijkheden. Het gaat over Europa, de NAVO, Oekraïne en de markten. Het gaat erom of Roemenië een stabiele bondgenoot blijft of de sprong in het onbekende waagt.

Waarom deze verkiezingen anders zijn

De Roemeense presidentsverkiezingen van 2025 zijn anders dan alle voorgaande. Voor het eerst in het postcommunistische tijdperk komt geen van de kandidaten uit de traditionele regeringspartijen van het land.

De favoriet, George Simion, is de leider van de ultranationalistische AUR-partij.

Hij behaalde 41% in de eerste ronde op 4 mei, met sterke steun van kiezers op het platteland en de Roemeense diaspora.

Zijn tegenstander, Nicușor Dan, is een onafhankelijke pro-Europese hervormer en de burgemeester van Boekarest. Hij haalde ternauwernood de tweede ronde met 21% van de stemmen.

Dit was niet zomaar een verkiezing. Het veroorzaakte een complete politieke ineenstorting.

De Roemeense regeringscoalitie, bestaande uit de sociaaldemocraten, liberalen en de Hongaarse UDMR, viel uiteen nadat hun kandidaat Crin Antonescu de tweede ronde niet had gehaald. Premier Marcel Ciolacu trad dezelfde avond nog af.

Omdat geen enkele partij de controle heeft en de president het buitenlandse beleid en de defensie kan bepalen en een veto kan uitspreken over EU-beslissingen, is er veel meer op het spel dan normaal.

Wie zijn de kandidaten?

George Simion is 38 jaar oud. Hij begon als activist, kreeg ooit een verbod om Oekraïne en Moldavië binnen te komen, maar noemt zichzelf nu de Roemeense versie van Donald Trump.

Hij draagt MAGA-petten, voert campagne voor Roemeense soevereiniteit en zegt dat hij "Melonisering" wil, een verwijzing naar de Italiaanse Giorgia Meloni, die van populistische vuurspuwster opklom tot premier.

Simion is tegen het sturen van wapens naar Oekraïne. Hij zegt dat Roemenië zich op zijn eigen behoeften moet concentreren. In het recente televisiedebat betoogde hij dat Roemenië "neutraal" moet zijn en dat de EU voor bescherming op de NAVO moet vertrouwen.

Hij zei ook dat Roemenië gecompenseerd zou moeten worden voor de hulp die het tot nu toe aan Oekraïne heeft verleend, inclusief de donatie van een Patriot-raketsysteem.

Nicușor Dan, 55, is een wiskundige met een doctoraat van de Sorbonne.

Hij maakte naam door corruptie in de vastgoedsector te bestrijden voordat hij burgemeester van Boekarest werd. Dan steunt Oekraïne en het plan van de EU om de gezamenlijke militaire uitgaven te verhogen. Hij zegt dat Europa zich moet voorbereiden voor het geval de VS hun steun intrekken.

Hij heeft geen grote partij achter zich, maar heeft wel steun verworven van de Liberalen en de UDMR. De Sociaaldemocraten zijn neutraal gebleven.

Wat staat er eigenlijk op het spel?

Roemenië is een belangrijk NAVO-lid aan de Zwarte Zee en grenst aan Oekraïne. Het land heeft een cruciale rol gespeeld bij de export van Oekraïens graan en de training van Oekraïense piloten.

De verkiezing van Simion zou dat kunnen terugdraaien. Hij heeft gezegd dat hij zijn veto zou uitspreken over toekomstige EU-plannen om wapens naar Oekraïne te sturen.

Politieke analisten zijn van mening dat dit Roemenië zou isoleren, de steun voor Oekraïne zou verzwakken en mogelijk het evenwicht binnen de EU zou verschuiven.

Roemenië heeft nu al het hoogste begrotingstekort van de EU, met ongeveer 9% van het BBP. Beleggers zijn nerveus.

Na Simions overwinning in de eerste ronde daalde de leu tot een historisch dieptepunt. De centrale bank moest ingrijpen met €1 miljard om de munt te stabiliseren.

Dan zegt dat Simions beleid gevaarlijk is voor de economie. Hij wijst op Simions beloften om belangrijke industrieën te nationaliseren, de belastingen te verlagen en gesubsidieerde woningen te bouwen zonder duidelijke financieringsplannen.

Als Dan wordt verkozen, zegt hij de uitgaven in staatsbedrijven te zullen verminderen, belastingontduiking hard aan te pakken en te werken aan het vrijmaken van bevroren EU-fondsen.

Waar staan de kiezers nu?

Recente peilingen laten zien dat de race gelijk opgaat. Een onderzoek van AtlasIntel geeft beide kandidaten 48,2%. Een ander onderzoek, van CURS, geeft Simion een kleine voorsprong met 52%.

Maar er is een onzekere factor. Bijna een miljoen Roemenen in het buitenland stemden in de eerste ronde.

Meer dan 60% steunde Simion. Dan geniet de meeste steun onder de diaspora in de VS en Canada, maar die regio's vertegenwoordigen minder stemmen.

Simions aantrekkingskracht is gebaseerd op frustratie over de oude politieke klasse. Zijn aanhangers zeggen dat Roemenië door Brussel genegeerd is en dat het land zijn eigen belangen op de eerste plaats moet zetten. Hij legt contact met kiezers in dorpen, kleine steden en religieuze gemeenschappen.

De achterban van Dan bevindt zich in de steden: het zijn hoogopgeleide mensen uit de middenklasse en ze zijn pro-Europees.

Zijn weg naar de overwinning hangt af van het winnen van miljoenen kiezers die in de eerste ronde op andere kandidaten hebben gestemd, en het overtuigen van hen om te gaan stemmen.

Kan Roemenië het evenwicht in Europa verstoren?

Deze verkiezingen vinden niet in een vacuüm plaats. Als Simion wint, zal hij waarschijnlijk de krachten bundelen met de Hongaar Viktor Orbán en de Slowaak Robert Fico om EU-besluiten over Oekraïne, defensie en de rechtsstaat te vertragen of te blokkeren.

De aan het Kremlin gelieerde ideoloog Aleksandr Dugin noemde Simions opkomst zelfs een "kans voor Rusland".

Simions banden met Călin Georgescu, de pro-Russische figuur die in 2024 werd gediskwalificeerd, hebben de angst in Brussel en Washington alleen maar aangewakkerd. Volgens berichten wil Simion Călin benoemen tot premier.

Tegelijkertijd probeert Simion zijn imago te verzachten. Hij heeft beloofd samen te werken met de NAVO en investeerders gerustgesteld dat hij markt hervormingen steunt. Of dat oprecht is of slechts een campagnetactiek, blijft onduidelijk.

Dan presenteert zich ondertussen als de stabiele keuze. Hij zegt dat Roemenië moet bewijzen dat het een betrouwbare partner is voor de EU en de NAVO. Hij betoogt dat de veiligheid, economie en wereldwijde geloofwaardigheid van het land hiervan afhangen.

Op 18 mei kiest het land tussen twee duidelijke en tegengestelde toekomstbeelden. Het ene is gericht op Brussel, het andere er juist van weg.

Beide mannen beloven verandering. Maar slechts één heeft een visie voor Roemenië als onderdeel van de Europese mainstream. De ander vraagt kiezers om een sprong in het duister te wagen.