Musk's muiterij & waarschuwingen van economen: is Trump's kenmerkende belastingwet een fiscale tijdbom voor Amerika?

De ambitieuze belasting- en uitgavenwet van president Donald Trump, een hoeksteen van de economische agenda van zijn regering, wordt geconfronteerd met een golf van scepsis en bezorgdheid van prominente economen en zelfs voormalige bondgenoten zoals Elon Musk.

Terwijl de wetgeving, die in mei nipt door het Huis van Afgevaardigden werd aangenomen, naar de Senaat gaat, wordt het potentieel ervan om de staatsschuld aanzienlijk te verhogen en het Amerikaanse begrotingstekort te vergroten intensief onder de loep genomen.

Elon Musk, die onlangs zijn rol als "speciale overheidsmedewerker" in het Witte Huis van Trump verliet, is een uitgesproken criticus geworden van de GOP-uitgavenrekening.

In een puntige post op X eerder deze week beschreef Musk de wetgeving als een "enorme, schandalige, met varkensvlees gevulde uitgavenwet van het Congres" en een "walgelijke gruwel".

Zijn voornaamste stelling is dat het wetsvoorstel, in tegenstelling tot pogingen om de overheidsuitgaven te verlagen, het begrotingstekort zal verergeren. President Trump reageerde op de kritiek van Musk en noemde het 'teleurstellend'.

Het wetsvoorstel in kwestie stelt voor om de belastingtarieven voor werknemers met een lager inkomen te verlagen, met name degenen die minder dan $ 107.200 verdienen, en heeft tot doel belastingen op fooien, sociale zekerheid en overwerk af te schaffen.

Het omvat echter ook bezuinigingen op sociale programma's zoals Medicaid en SNAP (Supplemental Nutrition Assistance Program) voordelen, die voedselhulp bieden aan Amerikanen met een laag inkomen.

Net als Musk uiten veel investeerders en economen hun vrees dat deze maatregelen de staatsschuld zullen doen stijgen.

Het onpartijdige Congressional Budget Office (CBO) verklaarde deze week dat het wetsvoorstel het tekort de komende tien jaar waarschijnlijk met $ 2,4 biljoen zou doen groeien.

President Trump en zijn bondgenoten hebben deze zorgen weerlegd met het argument dat de economische groei die wordt gestimuleerd door lagere belastingen uiteindelijk de overheidsinkomsten zou verhogen.

Ontledingen van deskundigen: een spectrum van economische zorgen

Een diverse groep vooraanstaande economen heeft zich uitgesproken over de mogelijke gevolgen van het wetsvoorstel en biedt analyses die grotendeels de fiscale zorgen weerspiegelen:

Phillip L. Swagel, directeur van het Congressional Budget Office:

Ondanks de voorgestelde belastingvermindering voor lagere inkomens, schetste Swagel in een brief van 20 mei een negatief effect op armere Amerikanen.

"CBO schat dat de middelen van huishoudens in 2027 met een bedrag gelijk aan ongeveer 2 procent van het inkomen in het laagste deciel (tiende) van de inkomensverdeling zouden afnemen en in 2033 met 4 procent, voornamelijk als gevolg van verliezen van overdrachten in natura, zoals Medicaid en SNAP", schreef hij.

Omgekeerd, merkte Swagel op, "zouden de middelen toenemen met een bedrag gelijk aan 4 procent voor huishoudens in het hoogste deciel in 2027 en 2 procent in 2033, voornamelijk als gevolg van verlagingen van de belastingen die ze verschuldigd zijn."

Dit suggereert een regressief effect, dat onevenredig ten goede komt aan huishoudens met een hoger inkomen.

William McBride, hoofdeconoom bij de Tax Foundation:

McBride en zijn collega's van de onpartijdige Tax Foundation erkenden in een rapport van 23 mei dat het wetsvoorstel de economische groei zou kunnen ondersteunen, maar concludeerden dat het niet voldoende zou zijn om het inkomstenverlies van de belastingverlagingen te compenseren.

"Uit onze voorlopige analyse blijkt dat de belastingbepalingen in het door het Huis aangenomen wetsvoorstel het bbp op lange termijn met 0,8 procent zouden verhogen", aldus het rapport.

Het voorspelde echter ook dat "de belasting- en uitgavenwijzigingen van het wetsvoorstel het 10-jarige begrotingstekort van 2025 tot 2034 met $ 2,6 biljoen zouden doen toenemen op conventionele basis vóór extra rentekosten.

Op een dynamische basis, rekening houdend met economische groei, zou het tekort in tien jaar tijd vóór rentekosten met $ 1,7 biljoen toenemen."

Het rapport gaf verder aan dat "alleen al de belastingbepalingen van het wetsvoorstel de federale belastinginkomsten van 2025 tot 2034 met $ 4,1 biljoen zouden verminderen op conventionele basis vóór extra rentekosten. Op een dynamische basis, rekening houdend met economische groei, zou de inkomstenvermindering met bijna 22 procent dalen tot $ 3.2 biljoen over 10 jaar vóór extra rentekosten.

Zes Nobelprijswinnaars:

In een gezamenlijke brief van 2 juni waarschuwden zes Nobelprijswinnende economen – Daron Acemoglu, Simon Johnson, Peter Diamond, Paul Krugman, Oliver Hart en Joseph Stiglitz – dat het wetsvoorstel de ongelijkheid in rijkdom in de VS zou verergeren.

"De combinatie van bezuinigingen op belangrijke vangnetprogramma's zoals Medicaid en SNAP en belastingverlagingen die onevenredig ten goede komen aan huishoudens met een hoger inkomen, betekent dat de begroting van het Huis een extreem grote opwaartse herverdeling van het inkomen vormt", schreven ze.

"Gezien hoeveel dit wetsvoorstel bijdraagt aan de Amerikaanse schuld, is het schokkend dat het nog steeds absolute verliezen oplegt aan de onderste 40% van de Amerikaanse huishoudens."

De laureaten concludeerden: "Het wetsvoorstel van het Huis pakt geen van de belangrijkste economische uitdagingen van het land nuttig aan en verergert er veel."

Ken Rogoff, hoogleraar economie aan de universiteit van Harvard:

Rogoff, een voormalig hoofdeconoom bij het Internationaal Monetair Fonds (IMF), uitte deze week scepsis over de groeibevorderende claims van het wetsvoorstel in een stuk voor Project Syndicate.

Trump en zijn volgelingen beweren dat zijn 'grote, mooie wetsvoorstel' de economische groei zal aanjagen en voldoende inkomsten zal genereren om de ingrijpende belastingverlagingen goed te maken. Maar de geschiedenis biedt weinig ondersteuning voor dergelijke beweringen", schreef hij.

Rogoff wees erop dat "Hoewel zowel de door de Democraten geleide uitgaven als de door de Republikeinen gesteunde belastingverlagingen de groei van de Amerikaanse schuld in de afgelopen twee decennia hebben aangewakkerd, zijn belastingverlagingen goed geweest voor het leeuwendeel van de stijging. Bovendien was het idee dat belastingverlagingen zichzelf terugbetalen al in diskrediet gebracht in de jaren tachtig, toen de belastingverlagingen van president Ronald Reagan leidden tot stijgende tekorten in plaats van zelfvoorzienende groei.

Hij voegde een waarschuwing toe over de mogelijke gevolgen: "Zal de stijgende schuld van Amerika uiteindelijk een volledige crisis veroorzaken? Misschien, maar een aanhoudende opwaartse trend van de langetermijnrente is waarschijnlijker."

Desmond Lachman, Senior Fellow bij het American Enterprise Institute:

Lachman, een andere voormalige IMF-functionaris die nu bij de conservatief leunende denktank werkt, waarschuwde in een post van 4 juni dat stijgende obligatierendementen, een dalende dollar en stijgende goudprijzen voorbodes zouden kunnen zijn van een economische crisis die wordt versneld door de door Trump gedreven beleidsvolatiliteit.

Hij voerde aan dat de belastingwet van Trump de angst van beleggers vergroot vanwege de inflatoire implicaties.

Bovendien benadrukte Lachman een specifieke clausule in het wetsvoorstel die volgens hem het vertrouwen in de betrouwbaarheid van het rendement op Amerikaanse staatsobligaties ondermijnt: "Dat wetsvoorstel bevat een clausule die buitenlandse investeerders de rillingen over de rug moet bezorgen.

Volgens sectie 899 kan het Amerikaanse ministerie van Financiën extra belastingen tot 20 procent heffen op inkomsten die worden verdiend door buitenlandse entiteiten uit landen die belastingen heffen die als 'oneerlijk' worden beschouwd voor Amerikaanse belangen.

Deze bepaling, zo suggereert hij, zou buitenlandse investeringen in Amerikaanse schulden kunnen afschrikken.

Naarmate het wetsvoorstel naar de Senaat gaat, zullen deze deskundige analyses en kritieken ongetwijfeld een belangrijke rol spelen bij het vormgeven van het daaropvolgende debat over de economische verdiensten en de fiscale duurzaamheid ervan.