Waarom IMF stagnatierisico voor Europa ziet

Het Internationaal Monetair Fonds waarschuwt dat Europa afglijdt naar stagnatie zonder massale inspanningen om het tij te keren.

De toenemende geopolitieke risico's, de trage groei en de zwakke investeringen zijn de belangrijkste risico's die Europa teisteren.

Vertraging van het bbp in Europa

De in Washington gevestigde instelling wees op handelsspanningen en een zwakke vraag als de belangrijkste remmers van het economisch momentum, waarbij de risico's sterk gericht waren op een neerwaarts scenario.

Ondanks de recordlage werkloosheidscijfers en een inflatie die de streefniveaus nadert, zal de eurozone in 2025 naar verwachting een bescheiden groei van slechts 0,8% bereiken.

Het bbp van de eurozone groeide in 2024 met 0,9%.

De economische prestaties van Europa in de afgelopen jaren geven een duidelijker beeld van deze vertraging.

Na een scherpe krimp van -6,08% in 2020 als gevolg van de wereldwijde pandemie, kende de eurozone een robuuste opleving, met een bbp-groei van 5,2% in 2021.

Dit werd gevolgd door een groei van 3,5% in 2022 en een verdere vertraging tot 0,4% in 2023.

De verwachte 0,8% voor 2025 betekent een voortzetting van deze neerwaartse trend vanaf de herstelpieken na de pandemie.

Duitsland, de grootste economie van Europa in Europa, zal in 2025 naar verwachting een groei van 0,3% hebben. 

De problemen van Europa

De vertraging van de vraag in heel Europa is een probleem met vele facetten.

Factoren die hiertoe bijdragen, zijn onder meer de aanhoudende impact van hoge financieringskosten voor bedrijven, die investeringen ontmoedigen, en verhoogde onzekerheid over het economisch beleid.

Het consumentenvertrouwen vertoont ook tekenen van verzwakking, wat erop wijst dat besparingen uit voorzorg de consumptie van huishoudens kunnen blijven afremmen.

Bovendien heeft de energiecrisis als gevolg van geopolitieke gebeurtenissen, in combinatie met een verschuivende wereldhandelsdynamiek – met name met China, die heeft geleid tot een toename van de invoer en een daling van de uitvoer voor het eurogebied – aanzienlijke gevolgen gehad voor de verwerkende industriesectoren, die kapitaalintensief zijn en zeer gevoelig zijn voor energieprijzen.

Productiviteitsstijging, verdieping van de interne markt

Om de productiviteit nieuw leven in te blazen, heeft het IMF aangedrongen op een "beslissende duw" in de richting van een lang uitgestelde verdieping van de interne markt van de Europese Unie.

Uit de analyse van de instelling blijkt dat de bestaande grensoverschrijdende versnippering binnen de EU een aanzienlijke economische last voor bedrijven met zich meebrengt, wat overeenkomt met een tarief van 44% op goederen en maar liefst 110% op diensten.

Het IMF stelt dat het overbruggen van deze interne kloven door middel van harmonisatie van de regelgeving, uitgebreide hervormingen van de kapitaalmarkt en verbeterde arbeidsmobiliteit het bruto binnenlands product (bbp) van de regio de komende tien jaar met 3% zou kunnen doen toenemen.

De economische vooruitzichten worden verder bemoeilijkt door de toenemende begrotingsdruk.

Aangezien uitgaven in verband met defensie, een vergrijzende bevolking en klimaatverandering de uitgaven opdrijven, adviseert het IMF landen met een robuuste fiscale positie om prioriteit te geven aan investeringen.

Omgekeerd worden lidstaten met een hoge schuldenlast gewaarschuwd zich schrap te zetten voor moeilijke begrotingsconsolidatiemaatregelen.

Om gemeenschappelijke doelstellingen te ondersteunen en deze stijgende kosten aan te pakken, heeft het IMF gepleit voor een verhoging van de totale EU-begroting met 50%.

Hoewel het Europese banksysteem wordt erkend als "voldoende gekapitaliseerd en liquide" op dit moment, benadrukte het fonds ook mogelijke kwetsbaarheden.

Het voorziet risico's van een verslechterend ondernemingsklimaat voor Europese bedrijven met een aanzienlijke blootstelling aan de Verenigde Staten, wat op zijn beurt de balansen van banken onder druk zou kunnen zetten.

Na een regelmatig "Artikel IV-overleg" waarschuwde het IMF bovendien dat de groeiende invloed van niet-bancaire financiële bedrijven een bedreiging zou kunnen vormen voor de bredere financiële stabiliteit in de regio.