NAVO-leiders zijn het eens over verhoging van de defensie-uitgaven tot 5%

Leiders van de Noord-Atlantische Verdragsorganisatie (NAVO) zijn op de top in Den Haag unaniem overeengekomen om de defensie-uitgaven aanzienlijk te verhogen tot 5% van hun bruto binnenlands product (bbp).

Deze historische stap, te midden van een steeds oorlogszuchtiger Rusland, zorgde er ook voor dat de 32 leden van het bondgenootschap hun ijzersterke inzet voor wederzijdse verdediging hernieuwden, wat een verenigd front aangaf tegen zich ontwikkelende wereldwijde veiligheidsbedreigingen.

De beslissing is een grote triomf voor de Amerikaanse president Donald Trump, die een uitgesproken criticus is van Europese bondgenoten vanwege hun vermeende onderbesteding aan veiligheid.

De top zelf werd grotendeels gedomineerd door inspanningen om de voortdurende betrokkenheid van de VS bij de trans-Atlantische alliantie te verzekeren, een kritieke zorg gezien de groeiende vrees dat de VS hun militaire aanwezigheid in Europa zouden kunnen terugschroeven.

Tegelijkertijd worstelen de bondgenoten van Oekraïne met de uitdaging om een effectief antwoord te geven op de aanhoudende oorlog van Rusland in het land, die nu al ver in zijn vierde jaar is.

NAVO-secretaris-generaal Mark Rutte suggereerde onlangs dat het Kremlin in staat zou kunnen zijn om binnen vijf jaar een aanval op het bondgenootschap te overwegen, waarmee hij de urgentie achter deze beslissingen onderstreept.

Toenemende beveiligingsproblemen aanpakken

De nieuwe doelstelling voor defensie-uitgaven markeert een substantiële stijging ten opzichte van de huidige doelstelling van 2% van het bbp.

Deze ambitieuze escalatie, die in de verklaring wordt beschreven, is een direct antwoord op "diepgaande veiligheidsdreigingen en -uitdagingen, met name de langetermijndreiging van Rusland voor de Euro-Atlantische veiligheid en de aanhoudende dreiging van terrorisme."

De verklaring bevestigde ook de steun van de NAVO aan Oekraïne, maar liet met name de verklaring van vorig jaar weg dat de toekomst van het land binnen het bondgenootschap ligt.

Navigeren door financiële hindernissen en implementatie

De nieuwe doelstelling, opgesplitst in 3,5% voor de kernuitgaven voor defensie en nog eens 1,5% voor gerelateerde investeringen zoals infrastructuur en cybersecurity, is het hoogtepunt van maandenlang aanhoudend aandringen door secretaris-generaal Rutte.

Verwacht wordt dat het tot 2035 biljoenen dollars aan defensie-uitgaven in de lidstaten zal vrijmaken.

De haalbaarheid van het bereiken van dit ambitieuze doel blijft echter een open vraag, vooral omdat veel Europese landen te kampen hebben met een hoge overheidsschuld.

Sommige landen, onder leiding van Spanje, hebben al hun bezorgdheid geuit over de noodzaak van dergelijke uitgebreide uitgaven om te voldoen aan de nieuwe, ambitieuze lijsten van wapens en troepen die nodig zijn als onderdeel van hun NAVO-verplichtingen.

Spanje heeft de formuleringswijziging veiliggesteld die het in de verklaring zocht: op zondag heeft de groep de ontwerptaal herzien van "wij verbinden ons" naar "bondgenoten verplichten" om 5% aan defensie uit te geven.

Deze aanpassing geeft Madrid de flexibiliteit om zijn positie van 2,1% van het bbp te handhaven, wat volgens het land voldoende is om aan de vermogensvereisten van het bondgenootschap te voldoen.

Om deze zorgen weg te nemen, zijn de bondgenoten overeengekomen dat "het traject en het evenwicht van de uitgaven" in 2029 zullen worden herzien.

Bovendien zullen directe bijdragen aan de verdediging van Oekraïne nu meetellen voor hun militaire uitgaven, wat een zekere mate van flexibiliteit biedt.

Tijdens een sessie achter gesloten deuren bracht de Duitse bondskanselier Friedrich Merz de duidelijke boodschap van de bondgenoten over aan de Russische president Vladimir Poetin: "Ga geen gevecht aan met de NAVO", aldus een Bloomberg-rapport.