Analyse: Waarom Poetin weigert Zelenskiy te ontmoeten ondanks de druk van Trump

De aankondiging van het Witte Huis op maandag was stoutmoedig, hoopvol en schijnbaar unaniem: de volgende stap in de richting van vrede zou een historische, persoonlijke ontmoeting zijn tussen de Russische Vladimir Poetin en de Oekraïense Volodymyr Zelenskiy.

Voor een vluchtig moment verscheen er een pad door de storm van de oorlog.

Toen kwam de koude, gecodeerde en diep onthullende reactie uit Moskou.

Er was geen sprake van presidenten. In plaats daarvan sprak Kremlin-assistent Yury Ushakov, die verslaggevers informeerde over een gesprek tussen Donald Trump en Poetin, alleen over het bestuderen van de "mogelijkheid om het niveau van vertegenwoordigers te verhogen".

De taal was weloverwogen, bureaucratisch en bedoeld om koud water over het idee te gieten.

Terwijl minister van Buitenlandse Zaken Sergey Lavrov er later op aandrong dat Rusland "geen enkele vorm van werk weigert", voegde hij het kritische voorbehoud toe dat elk contact op het hoogste niveau "met de grootste zorg moet worden voorbereid".

In de geheimzinnige taal van het Kremlin was de boodschap onmiskenbaar: we zijn er nog lang niet klaar voor, en dit zal misschien nooit gebeuren.

Een kwestie van trots en propaganda

Het begrijpen van de diepe terughoudendheid van het Kremlin is het begrijpen van de aard van de man die deze oorlog begon. Voor Poetin is dit geen conflict tussen twee staten; Het is de correctie van wat hij een historische fout heeft genoemd.

Hij heeft Oekraïne beschreven als "een onvervreemdbaar onderdeel van (Ruslands) eigen geschiedenis, cultuur en spirituele ruimte." Tegenover Zelenskiy zitten zou een legitimatie zijn van de staat die hij heeft proberen uit te wissen.

Zoals Orysia Lutsevich, de directeur van het Rusland- en Eurazië-programma van Chatham House, het stelt, als deze ontmoeting plaatsvindt, zal Poetin "het falen moeten accepteren om te gaan zitten met een president die hij beschouwt als een grap van een land dat niet bestaat."

Het zou ook een onmogelijke omkering vereisen van het verhaal dat hij nauwgezet voor zijn eigen volk heeft gemaakt.

Hoe kon hij, na jaren van hersenspoeling op de staatstelevisie, een ontmoeting rechtvaardigen met de man die hij meedogenloos een nazi en een marionet heeft genoemd?

"(Poetin) zoveel gehersenspoelde Russen op de staatstelevisie dat Zelensky een nazi is... dat Zelensky onwettig is, waarom praat hij dan ineens met hem?" Lutsevich betoogde, zoals geciteerd door CNN.

Dit is een regime dat Zelenskiy zelden bij naam noemt en kiest voor de minachtende bijnaam 'het regime in Kiev'.

De Trump-factor: een hulpmiddel, geen makelaar

In de strategische berekening van het Kremlin is er maar één scenario waarin een ontmoeting aannemelijk wordt: een gegarandeerde overwinning. Poetin zal geen "hinderlaag" riskeren waarbij zijn eisen op het wereldtoneel worden afgewezen.

Volgens Tatiana Stanovaya, een senior fellow bij het Carnegie Russia Eurasia Center, zou Poetin de vergadering nog steeds kunnen bijwonen, maar alleen als "de belangrijkste eisen op tafel moeten liggen en Zelensky het goed moet vinden om erover te praten."

En dit is waar Donald Trump in de vergelijking komt. Stanovaya stelt dat Trump in de ogen van Moskou geen neutrale bemiddelaar is, maar een potentieel instrument van de Russische wil.

"Trump wordt gezien als een enabler van (de) Russische visie op de regeling en daarvoor worden de Verenigde Staten verondersteld samen te werken met Kiev om hen ertoe aan te zetten flexibeler te zijn, meer open te staan voor Russische eisen", vertelde ze aan CNN.

Trump zelf lijkt deze realiteit langzaam te begrijpen. Nadat hij maandag stoutmoedig had gepost dat hij "begonnen was met het regelen van een vergadering", was zijn toon dinsdagochtend veranderd.

"Ik heb het min of meer opgezet met Poetin en Zelensky, en weet je, zij zijn degenen die de touwtjes in handen moeten nemen. We zijn, we zijn 7.000 mijl verwijderd", zei hij tegen Fox News, een duidelijke stap terug van zijn rol als meester-dealmaker.

Het uitzicht vanuit een positie van kracht

Vanuit het perspectief van Poetin is er gewoon geen reden om nu in te stemmen. Hij heeft geen concessies gedaan en is beloond met een grote top in Alaska, het laten vallen van de eisen voor een staakt-het-vuren en het afbrokkelen van sanctiedreigingen.

Als diplomatieke druk op Kiev geen resultaten oplevert, kan hij de nachtelijke regen van drones en raketten gewoon laten escaleren.

De enige wildcard die overblijft, is wie Trump de schuld zal geven als deze vredesinspanning onvermijdelijk mislukt. Voorlopig lijken Zelenskiy en zijn Europese bondgenoten een eigen slim spel te spelen.

Door enthousiast directe gesprekken te steunen, noemen ze de bluf van Poetin.

Ze dwingen hem in een hoek waar hij zich ofwel moet bezighouden met echte diplomatie, ofwel zichzelf aan de wereld moet onthullen - en misschien zelfs aan Donald Trump - als het ware en enige obstakel voor vrede.