Onrust in Indonesië: waarom protesten over de kosten van levensonderhoud de markten doen rammelen

Indonesië beleeft een van de meest uitdagende momenten in jaren. Een golf van protesten over de kosten van levensonderhoud, werkloosheid en toelagen van wetgevers heeft het vertrouwen in de grootste economie van Zuidoost-Azië geschokt.

De onrust is overgeslagen naar de financiële markten: de Jakarta Composite Index daalde maandag met maar liefst 3,6% en de roepia verzwakte tot 16.500 ten opzichte van de Amerikaanse dollar, het zachtste niveau sinds 1 augustus, volgens gegevens van LSEG.

Waarom protesteren Indonesiërs?

De protesten begonnen als demonstraties tegen de stijgende kosten van levensonderhoud en werkloosheid, maar breidden zich al snel uit met verontwaardiging over de toelagen van wetgevers.

Berichten dat de huursubsidies voor parlementsleden ongeveer 10 keer het maandelijkse minimumloon bedragen, raakten een gevoelige snaar bij burgers met een lager inkomen die al onder druk stonden door inflatie, belastingverhogingen en banenverlies.

De onrust escaleerde afgelopen donderdag toen naar verluidt een motortaxichauffeur werd gedood tijdens politieoptreden. Dat incident leidde tot een bredere roep om hervorming van de politie en leidde tot gewelddadige protesten in verschillende steden.

Demonstranten plunderden overheidsgebouwen, bestormden de huizen van politici en plunderden eigendommen.

Berichten in de media bevestigden dat honderden mensen de woning van minister van Financiën Sri Mulyani in Zuid-Tangerang binnendrongen en waardevolle spullen meenamen.

Het geweld heeft al minstens vijf levens geëist en honderden gewond geraakt, waardoor het de ernstigste binnenlandse crisis is sinds Subianto ongeveer een jaar geleden president werd.

Wat is de impact op de markten geweest?

De markten reageerden scherp op de onrust. De Jakarta Composite Index daalde maandag met 3,6%, waardoor de winsten van beleggers teniet werden gedaan, terwijl de roepia daalde tot het zwakste niveau in een maand.

Volgens LSEG steeg het rendement op 10-jaars staatsobligaties tot 6,335%, terwijl het rendement op 30-jaars staatsobligaties ongewijzigd bleef op 6,850%.

Analisten benadrukten dat de uitverkoop grotendeels sentimenteel was en niet een weerspiegeling van de economische fundamenten van Indonesië. Het land wordt van oudsher gezien als een van de stabielere opkomende markten in de regio.

Economen van OCBC en DBS merkten op dat de zwakte van de roepia tijdelijk kan zijn en dat Bank Indonesia ruimte heeft om het beleid accommoderend te houden.

Beleggers zullen echter in de gaten houden of de autoriteiten ingrijpen om de volatiliteit te kalmeren en het vertrouwen te herstellen.

Hoe reageert de overheid?

President Subianto sprak zondag de natie toe en beloofde dat het parlement de toelagen van wetgevers zou herzien en hervormingen zou overwegen om de publieke woede aan te pakken.

Tegelijkertijd waarschuwde hij dat er "buitengerechtelijke, zelfs onwettige acties" begonnen te verschijnen, waarvan sommige grenzen aan verraad en terrorisme.

De president heeft de politie en het leger opgedragen krachtig op te treden tegen relschoppers en plunderaars, een houding die investeerders zou kunnen kalmeren, maar het publieke sentiment verder zou kunnen aanwakkeren.

Voor Subianto is deze episode een test van zijn vermogen om een evenwicht te vinden tussen stevig bestuur en reactievermogen op de eisen van burgers.

Analisten van Teneo hebben opgemerkt dat langdurige onrust oppositiegroepen zou kunnen aanmoedigen, waardoor de politieke inzet voor zijn regering zou toenemen.

Wat betekent dit voor de economie van Indonesië?

Ondanks de onmiddellijke onrust blijven de groeivooruitzichten voor Indonesië op de lange termijn intact. Economen beweren dat structurele hervormingen de economie kunnen versterken zodra de protesten afnemen.

Macquarie Capital suggereerde dat een deel van de geplande bezuinigingen van Jakarta zou kunnen worden omgebogen om werkloosheid en sociale problemen aan te pakken.

Economen van DBS zeiden ook dat de fiscale flexibiliteit van de regering ruimte laat om de groei te ondersteunen.

Als de grootste economie van Zuidoost-Azië met een bevolking van 284 miljoen wordt Indonesië gezien als een stabiele investeringsbestemming.

De protesten, hoewel ontwrichtend, kunnen dat traject niet doen ontsporen als het vertrouwen snel wordt hersteld. Beleggers houden de volgende stappen van de regering nauwlettend in de gaten, met name hoe zij marktstabiliteit in evenwicht brengt met het aanpakken van de publieke woede.