De rijksten van Frankrijk worden geconfronteerd met hogere belastingoproepen naarmate het tekort groter wordt

Frankrijk staat voor een van de grootste fiscale uitdagingen in jaren, waarbij premier Sebastien Lecornu onder druk staat om het grootste tekort van de eurozone in evenwicht te brengen en tegelijkertijd tegemoet te komen aan de toenemende vraag naar fiscale rechtvaardigheid.

Centraal in het debat staat de vraag of de rijkste burgers en grootste bedrijven van het land meer moeten betalen om de overheidsfinanciën te herstellen.

Politieke groeperingen van links, extreemrechts en zelfs centristische bondgenoten dringen aan op nieuwe maatregelen die het Franse belastinglandschap kunnen hervormen.

De discussie heeft geleid tot landelijke protesten, herinneringen aan vermogensbelastingen uit het verleden nieuw leven ingeblazen en de rijkste families en bedrijven van het land van streek gemaakt.

Politieke belangen bij de begroting 2026

De begroting voor 2026, die in oktober wordt verwacht, dwingt Lecornu om parlementaire steun te krijgen en tegelijkertijd een motie van wantrouwen te vermijden.

Zowel de Socialistische Partij als de Rassemblement National van Marine Le Pen hebben zich verzet tegen eerdere bezuinigingen en dringen aan op op rijkdom gerichte belastingen als voorwaarde voor samenwerking.

Zonder hun onthouding loopt Lecornu het risico de vijfde premier in minder dan twee jaar te worden die zijn functie verliest, waardoor het gezag van president Emmanuel Macron wordt verzwakt.

Het pro-business beleid van Macron heeft geleid tot lagere werkloosheid en hogere investeringen, maar heeft hem ook gebrandmerkt als de 'president van de rijken', een label dat elke poging om weerstand te bieden aan nieuwe heffingen op de rijken bemoeilijkt.

Voorstellen inzake vermogensbelasting

Er wordt over verschillende opties gedebatteerd. De Socialistische Partij steunt een voorstel geïnspireerd door econoom Gabriel Zucman, dat een heffing van 2% zou opleggen op fortuinen boven de € 100 miljoen.

Ongeveer 1.800 ultrarijke inwoners zouden kunnen worden getroffen, waaronder LVMH-oprichter Bernard Arnault, die heeft betoogd dat een dergelijke stap de Franse economie zou schaden.

De National Rally heeft een minder ingrijpende "belasting op financieel fortuin" voorgesteld, bedoeld om één hoofdverblijfplaats, bedrijfsactiva en de meeste investeringen in kleine en middelgrote ondernemingen uit te sluiten.

Onafhankelijke wetgevers hebben ook voorgesteld om de geschrapte heffingen op houdstermaatschappijen nieuw leven in te blazen en de successievoordelen te herzien die bekend staan als Dutreil-regels, daarbij verwijzend naar misbruik door rijke families.

Publieke opinie en weerstand van het bedrijfsleven

De publieke steun voor hogere belastingen voor de rijken is overweldigend.

Uit een peiling van Ifop in september bleek dat 85% van de Franse burgers wil dat de rijkste individuen en grote bedrijven meer van de budgetreparatie op zich nemen.

Dit omvat 92% van de kiezers die de eigen centristische partij van Macron steunen.

Het momentum heeft geleid tot protesten in Parijs en andere steden, waar demonstranten zich hebben gericht op bedrijven als CMA CGM SA, eigendom van miljardair Rodolphe Saadé.

Bedrijfsgroepen hebben echter gewaarschuwd dat extra belastingen het risico lopen rijkdom naar het buitenland te drijven, zoals gezien onder vorige regeringen, waaronder de kortstondige superbelasting van 75% van François Hollande.

De bezorgdheid richt zich ook op het concurrentievermogen, met oproepen om de fiscale hervorming in evenwicht te brengen met efficiëntieverbeteringen in de overheidsuitgaven.

Historische context van de Franse vermogensbelasting

Frankrijk heeft een lange geschiedenis van experimenteren met vermogensbelasting.

Het Impôt sur les Grandes Fortunes werd voor het eerst geïntroduceerd onder de socialistische president François Mitterrand en was van toepassing op activa ter waarde van meer dan 3 miljoen frank.

Gedurende vier decennia werd de belasting herhaaldelijk geschrapt, hersteld en gewijzigd totdat Macron deze in 2017 verkleinde tot alleen onroerend goed.

Het belastingvoorstel van Zucman heeft vergelijkingen met deze eerdere heffing nieuw leven ingeblazen, terwijl het ook aansluit bij de bredere rol van Frankrijk in internationale debatten over een wereldwijde miljardairsbelasting.

Voorlopig heeft Lecornu uitgesloten dat de oude ISF nieuw leven wordt ingeblazen, maar de regering staat onder toenemende druk om te reageren op een veranderende publieke stemming en verslechterende fiscale voorwaarden.