Het controversiële Rusland-Oekraïne "vredesplan" werd uitgelegd. Wat staat de oorlog te wachten?

Naarmate de oorlog tussen Rusland en Oekraïne voortduurt, met het laatste conflict dat zijn vierjarige grens bereikt, verscheen er plotseling een "vredesplan" uit het niets.

Dit "28-punts vredesplan" werd via achterafkanalen tussen de VS en Rusland opgesteld en vervolgens met een deadline aan de wereld gepresenteerd.

Wat er in het document staat is al controversieel, maar wat het document daadwerkelijk vertegenwoordigt is nog prikkelender.

Het "vredesplan" laat zien hoe de macht in het Westen ligt, het laat het perspectief van Rusland zien na bijna vier jaar oorlog, en hoe de fundamenten van de Europese veiligheid op de proef worden gesteld.

De meeste lezers hebben fragmenten van het plan gezien. Wat nu telt is het volledige plaatje.

Hoe is dit plan ontstaan en wie heeft het geschreven?

De oorsprong van het document is ongebruikelijk omdat ze buiten de normale diplomatie vallen.

Er was geen VN-proces, geen formele onderhandelingsroute en geen openbaar mandaat van een westerse bondgenoot.

In plaats daarvan werd het "vredesplan" opgesteld door twee mannen zonder ervaring in wapenbeheersing of Europese veiligheid.

Aan de Amerikaanse kant staat Steve Witkoff, een vastgoedontwikkelaar die dicht bij Donald Trump staat.

Aan de Russische zijde staat Kirill Dmitriev, het hoofd van het Russische staatsinvesteringsfonds, die al lange tijd als zakelijk tussenpersoon voor het Kremlin fungeert.

De twee ontmoetten elkaar dit jaar herhaaldelijk, op een moment dat Rusland op zoek was naar een politieke uitweg die niet op een nederlaag leek, en toen de regering-Trump duidelijk op zoek was naar een snellere manier om het conflict op te lossen.

Het document dat zij hebben opgesteld, werd vorige week door hoge Amerikaanse militaire en politieke gezanten aan Oekraïense functionarissen gepresenteerd.

Ze vertelden Kiev dat Washington voor Thanksgiving een antwoord wilde. Als Oekraïne weigert, kan de steun van het Amerikaanse leger en de inlichtingendiensten stoppen.

Volgens berichten was Europa niet van tevoren geïnformeerd.

Verschillende EU-regeringen kwamen op de hoogte van het plan via perslekken in plaats van directe communicatie.

Tegen de tijd dat Europese leiders werden geïnformeerd, was het concept al aan Oekraïne getoond en werd het door Washington behandeld als uitgangspunt voor de onderhandelingen.

Natuurlijk was de reactie van Europese hoofdsteden een onmiddellijke schok.

Velen herinneren zich nog steeds de gehaaste diplomatie vóór Trumps zomerbijeenkomst met Vladimir Poetin in Alaska.

Toen probeerden ze op het laatste moment hun eigen zorgen in te brengen. Deze keer waren ze niet eens in de kamer.

Wat het plan van Oekraïne vraagt

Het meest opvallende kenmerk van het plan is de kaart die het tekent. De Krim, Donetsk en Loehansk zouden door de Verenigde Staten als "de facto Russisch" worden erkend.

Rusland zou ook het gebied dat het in de zuidelijke regio's Zaporizjzja en Cherson bezit, vasthouden langs het huidige front.

Oekraïne zou zich terugtrekken uit het versterkte deel van Donetsk dat het nog steeds verdedigt.

Deze concessies geven Rusland grondgebied dat het leger na jaren van gevechten niet heeft kunnen veroveren.

Ze stellen ook centraal Oekraïne open voor toekomstige aanvallen door de verdedigingslinies die Oekraïne tegen hoge kosten had opgebouwd te verwijderen.

De politieke omstandigheden sneden nog dieper. Oekraïne zou verplicht zijn permanente neutraliteit in zijn grondwet te verwerken, wat betekent dat NAVO-lidmaatschap voorgoed van tafel zou zijn.

De strijdkrachten van Oekraïne zouden ook worden beperkt tot 600.000 troepen, een vermindering ten opzichte van het huidige oorlogsniveau, zonder dat buitenlandse soldaten het land mogen betreden.

Oekraïne zou dan over 100 dagen nieuwe nationale verkiezingen moeten houden, ook al zijn miljoenen burgers ontheemd en blijven delen van het land onder bezetting.

Niets dergelijks wordt van Rusland verwacht, dat al decennia geen competitieve nationale stemming heeft gehouden.

De tekst beweert dat Oekraïne veiligheidsgaranties zou ontvangen in ruil voor deze concessies, hoewel deze garanties niet zijn gedefinieerd.

De enige specifieke clausule is dat als Oekraïne een raket "zonder reden" op Rusland afvuurt, de garantie wordt geannuleerd.

Dat is een ongebruikelijke clausule voor elk verdrag, en experts wijzen erop hoe gemakkelijk het gemanipuleerd kan worden.

Gezamenlijk laten deze voorwaarden Oekraïne met minder controle over zijn veiligheid en politieke leven dan vóór het begin van de oorlog.

Wat Rusland krijgt zonder te vragen

Rusland profiteert van het plan verschillende grote winsten. De eerste is erkenning van territoriale controle die Moskou nooit van het Westen heeft ontvangen.

De tweede is het versoepelen van de internationale isolatie die na de invasie werd opgelegd.

Het plan stelt dat Rusland geleidelijk weer in het wereldwijde financiële systeem zal worden opgenomen.

De sancties zouden in fasen worden opgeheven en Rusland zou worden uitgenodigd om terug te keren tot de G8.

Er zouden nieuwe joint ventures zijn op het gebied van energie, infrastructuur, Arctische mineralen, datacenters en andere sectoren die al lange tijd prioriteiten zijn voor het Kremlin.

Geen van de clausules verplicht Rusland om zijn troepenaantallen te verminderen, militaire posities nabij Oekraïne te ontmantelen of verantwoordelijkheid te erkennen voor oorlogsmisdaden in bezette gebieden.

Rusland hoeft alleen een wet te ondertekenen die "niet-aanval" belooft, een symbolisch gebaar in plaats van een bindende beperking.

Moskou heeft soortgelijke beloften eerder geschonden, waaronder die in de jaren negentig om de grenzen van Oekraïne te garanderen.

Het plan geeft Rusland daarom territoriale erkenning, economische herintegratie en een sterkere strategische positie dan het momenteel heeft.

In ruil daarvoor biedt het weinig dat een hernieuwde aanval permanent kan voorkomen.

Waarom het economische hoofdstuk Europa schokte

Het economische gedeelte is een van de minst besproken, maar ook meest onthullende delen van het document.

Het stelt dat 100 miljard dollar aan bevroren Russische activa onder Amerikaans beheer worden geplaatst voor de wederopbouw van Oekraïne.

Europa zou nog eens 100 miljard dollar uit eigen middelen bijdragen.

De Verenigde Staten zouden de helft van de winst uit deze investeringen behouden.

De rest van de bevroren Russische activa zou worden gebruikt voor Amerikaanse en Russische bedrijfsopdrachten.

Deze structuur laat Europa achter met de grootste financiële last, terwijl het de Verenigde Staten en Rusland controle geeft over de meest lucratieve elementen.

Europese regeringen bezitten het grootste deel van de bevroren Russische bezittingen en hebben het grootste deel van de Oekraïense begroting tijdens de oorlog gefinancierd.

Toch geeft het plan hen beperkte inspraak over waar het geld naartoe gaat.

Daarom beschrijven veel Europese leiders het document privé niet alleen als een politieke deal, maar ook als een commerciële regeling.

Laatste ontwikkelingen en het volgende hoofdstuk

In de dagen nadat het plan naar buiten kwam, verliep de diplomatie in een tempo dat sinds het begin van de oorlog niet meer was gezien.

Europese leiders haastten zich naar Johannesburg voor de G20, waar ze de Verenigde Staten confronteerden en duidelijk maakten dat het ontwerp "extra werk nodig heeft." 

Hun boodschap was niet alleen gericht op Washington, maar ook op het kopen van tijd voor Oekraïne.

De EU, het VK, Canada en Japan maakten bezwaar tegen de troepenlimiet, de territoriale concessies en het idee dat de grenzen van Oekraïne achter gesloten deuren herschreven konden worden.

De gesprekken gingen vervolgens door in Genève afgelopen weekend, waar een Amerikaanse delegatie onder leiding van Marco Rubio en de Oekraïense stafchef Andriy Yermak wat beide partijen hun meest constructieve bijeenkomst tot nu toe noemden, hield.

Rubio gaf aan dat de harde deadline voor Thanksgiving nu flexibel is en dat er een bijgewerkt conceptkader vorm begint te krijgen.

Zelenskiy is nog niet overtuigd, bedankt de VS en benadrukt dat elke overeenkomst de "Oekraïense waardigheid" moet beschermen.

Met steun van Europese adviseurs heeft Kiev al een tegenvoorstel voorbereid om de meest schadelijke voorwaarden te verwijderen.

Het volgende hoofdstuk hangt af van de vraag of Washington de kerneisen verzacht, hoe ver Europa zijn bezwaren doordringt en of Kiev de waarborgen kan waarborgen die nodig zijn om toekomstige vrede te overleven.