UK bugdet preview: Rachel Reeves staat voor het moment van de waarheid

Rachel Reeves, de eerste vrouwelijke minister van Justitie van het VK en voormalig econoom van de Bank of England, zal woensdag haar tweede begroting onthullen te midden van toenemende fiscale en politieke druk.

Na vorig jaar oktober £40 miljard te hebben opgehaald via belastingverhogingen — de grootste in de naoorlogse geschiedenis — staat Reeves nu voor een tekort van £22 miljard in de overheidsfinanciën, veroorzaakt door omkeringen in de bezuinigingen op de sociale zekerheid, hogere leenkosten en verlagingen van productiviteitsprognoses.

Overheidsbronnen suggereren dat Reeves zal overstappen op een mix van indirecte, politiek acceptabele belastingmaatregelen zonder de verkiezingsbelofte van Labour te schenden om de inkomstenbelasting, nationale verzekering of btw voor "werkende mensen" niet te verhogen.

De opvallende verhoging van de inkomstenbelasting die begin november werd aangekondigd, is afgeschaft en vervangen door een mogelijke verlenging van de inkomstenbelastingdrempel met twee jaar (fiscale drag), hogere gemeentebelastingen voor topbanden en "mansionbelasting"-heffingen, en nieuwe limieten op pensioenloonopofferingsregelingen.

Begroting draait om naarmate de begrotingsprognoses verbeteren

Het drama speelt zich af in het volle zicht van Westminster en de markten.

Nog maar enkele weken geleden hadden de verlaagde economische vooruitzichten van de OBR en de mislukte bezuinigingen op de sociale zekerheid het geschatte begrotingstekort tot £35 miljard tot £40 miljard opgeschrikt, waarbij er gespeculeerd werd of Reeves beloften zou breken en de kernbelasting zou verhogen.

Verbeterde loongegevens en sterkere belastinginkomsten hebben de kloof onlangs verkleind, wat leidde tot een scherpe koerswijziging van de overheid en het dalen van de verwachte omvang van belastingverhogingen tot ongeveer £20 miljard.

In plaats van brede belastingverhogingen zal Reeves naar verwachting de bevriezing van de inkomstenbelastingdrempel verlengen tot 2030, waarbij jaarlijks £7,5 miljard wordt opgehaald en een groeiend aantal inkomenden naar hogere categorieën zal worden gebracht.

Aanvullende inkomstenmaatregelen kunnen gericht zijn op rijkere huishoudens, waaronder een nieuwe "landhuisbelasting" op huizen ter waarde van meer dan £2 miljoen en een verlaging van de jaarlijkse ISA-spaarlimiet van £20.000 naar £12.000, waarvan critici stellen dat deze middelen zal treffen voor middeninkomensspaarders.

Salarisopofferingsregelingen zullen waarschijnlijk nieuwe plafonds krijgen—mogelijk £2.000 per jaar—die de pensioenbelastingvoordelen voor hoger verdienenden verminderen en bescheiden inkomsten genereren.

De kanselier overweegt ook een "verhuurderbelasting", waarbij de Nationale Verzekering wordt toegepast op huurinkomsten, waardoor de belastingbasis wordt verbreed en de tarieven technisch gezien stabiel blijven voor "werkende mensen".

Politieke risico's en marktzenuwen

Reeves moet een dunne lijn bewandelen.

Stealth-belastingverhogingen, zoals fiscale belasting en gerichte heffingen, lijken politiek veiliger. Toch kan geconcentreerde belastingverhogingen, zoals de recente geschiedenis laat zien, krachtige tegenstand oproepen.

Eerdere plannen om de winterbrandstofbetalingen voor gepensioneerden en arbeidsongeschiktheidsuitkeringen te verminderen, stuitten op felle weerstand binnen de gelederen van Labour, waardoor het tot een U-draai leidde en de doelen van begrotingsconsolidatie onzeker werden.

Private equity en het sentiment onder beleggers zijn sterk geslingerd, waarbij obligatiemarkten alert zijn op de kwetsbaarheid van de verbeterde maar "minimale" fiscale aannames van de OBR.

Met £15 miljard is Reeves' voorgestelde buffer de slankste van alle begrotingen in de afgelopen jaren, wat het risico vergroot dat negatieve verrassingen—zoals afnemende groei, meer uitgaven of gederfde inkomsten—haar marge snel kunnen uitwissen en verdere fiscale crises kunnen veroorzaken.

Structurele uitdagingen: schulden, groei en uitgaven

De fiscale uitdagingen van Groot-Brittannië zijn diepgeworteld.

De publieke schuld is sinds 2000 verdrievoudigd en de belastingdruk—die al op koers ligt naar de hoogste sinds eind jaren veertig—zal verder stijgen onder Reeves' consolidatiestrategie.

De overheidsuitgaven naderen jaarlijks £1,34 biljoen, wat het naoorlogse gemiddelde ver overtreft, maar de publieke tevredenheid over belangrijke diensten zoals de NHS en sociale zorg blijft laag.

Reeves zal de toezeggingen bevestigen om schulden te verminderen, de wachtlijsten voor de NHS te verkorten en de kosten van levensonderhoud aan te pakken.

De verwachte consumentenverlichting omvat het bevriezen van treintarieven en voorschrijfgelden, het verlagen van de btw op energierekeningen en mogelijk het afschaffen van groene heffingen op elektriciteit. Ze kan ook het limiet op de twee-kind-uitkering opheffen, een stap met aanzienlijke politieke betekenis.

Toch krijgt Reeves op het gebied van groei vooral te maken met hardnekkige tegenwind. De BBP-groei van het VK sinds de financiële crisis bedraagt gemiddeld minder dan de helft van het niveau van vóór 2008, en de laatste herziening van de OBR wijst op sombere vooruitzichten op verbetering. Door te proberen schuldvermindering vrijwel uitsluitend via belastingverhogingen te doen, gaat Reeves tegen de academische consensus—Harvard-studies suggereren dat bezuinigingen, in plaats van belastingverhogingen, essentieel zijn voor succesvolle en duurzame fiscale consolidaties.

Zal het genoeg zijn voor markten en bedrijven?

Het vertrouwen van beleggers blijft wankel. Met de waarschuwing van de Kamer van Koophandel en toonaangevende bedrijfsorganisaties dat "getroffen bedrijven niet klaar zijn voor een nieuwe begrotingsaanval," zou de komende begroting een bepalende test kunnen zijn voor de regering van Keir Starmer.

Van de markten wordt verwacht dat ze niet alleen de hoofdbeperktheid van de begrotingsmaatregelen zullen onderzoeken, maar ook Reeves' vermogen om een stabiele politieke coalitie ter ondersteuning van haar maatregelen te waarborgen.

Een opstand van de backbench eerder dit jaar heeft £5 miljard aan geplande bezuinigingen op de sociale zekerheid verijdeld, wat de dreiging van interne verdeeldheid onderstreept.

In tegenstelling tot eerdere kanseliers is Reeves door omstandigheden gedwongen bijna uitsluitend op belastingverhogingen te vertrouwen.

Het risico: het verder ondermijnen van de prikkels voor werk en investeringen, het vertragen van groei en het toevoegen van complexiteit aan het belastingsysteem.

Hoewel politiek haalbaar, kan dit pad slechts kortetermijnverlichting bieden, met het risico op een nieuwe ronde begrotingshoofdpijn als de groei stagneert of de tekorten groter worden.

Outlook: Kortetermijnoplossingen, langetermijnvragen

De begroting van Reeves zal vrijwel zeker niet volledig de Britse fiscale positie oplossen.

De omvang van de schulden, de complexiteit van het belastingsysteem en de aanhoudende groeizwaktes zijn onoplosbaar.

De consolidatiestrategie van de kanselier zal haar politieke ademruimte opleveren, maar de grotere beslissingen over uitgaven, staatsgrootte en economische vernieuwing wachten op toekomstige parlementen.

Naarmate de OBR nieuwe prognoses publiceert en marktreacties zich ontvouwen, zal de vraag zijn of Reeves investeerders en parlementsleden kan overtuigen dat de financiële koers van het VK echt verandert.

Zo niet, dan kunnen markten binnenkort verdere fiscale risico's inprijzen—waarmee bekende debatten over de status van Groot-Brittannië als veilige haven onder grote ontwikkelde economieën nieuw leven inblijf.

Het budgetdrama in Groot-Brittannië is nog lang niet voorbij. Reeves' tweede daad zal de basis leggen voor jaren van economisch debat die komen gaan.