Legt de crisis in de Straat van Hormuz de beperkingen van de Amerikaanse macht bloot?

De olieprijzen stegen vorige week boven de $100 toen de doorvoer door de Straat van Hormuz vertraagde. Tankers aarzelden, verzekeraars verhoogden premies en handelaren begonnen hun portefeuilles aan te passen.

De VS vroeg haar bondgenoten om de doorgang te beveiligen — een eenvoudige vraag in eerdere crisissen. Dit keer was de reactie bijna overal negatief.

Die weigering gaat verder dan Hormuz. Het is het nieuwste en meest zichtbare signaal in een langer verhaal — dat van een Amerikaanse president die steeds verder vervreemdt van traditionele partners, met gevolgen die lopen van diplomatie tot markten.

Hoe protectionisme allianties hervormde

Toen Trump in 2025 terugkeerde naar het Witte Huis, herleefde hij veel van de beleidsmaatregelen die tijdens zijn eerste termijn controversieel waren. Er werden tarieven opgelegd aan rivalen en bondgenoten.

Handelsakkoorden werden herschreven volgens transactionele logica: "Wie profiteert, betaalt."

Europese en Aziatische partners kwamen onder herhaalde economische druk te staan, van autoverkopen tot toegang tot technologie.
De gedachte was eenvoudig — meer hefboom voor de VS, betere binnenlandse uitkomsten.

Het effect op allianties was veel minder eenvoudig.

In de loop van de tijd ondermijnden herhaalde unilaterale acties het vertrouwen.

Verzoeken uit Washington droegen niet langer automatisch gewicht. Bondgenoten begonnen elk appel af te wegen tegen een groeiende perceptie van onvoorspelbaarheid en eigenbelang.

Nu roept elke onderhandeling dezelfde vraag op: wat is het risico om in een door de VS geleide actie te worden meegesleept?

De Board of Peace en de illusie van multilateralisme

Begin 2026 stelde Trump de Board of Peace voor.

Op het eerste gezicht leek het een orgaan voor wederopbouw en conflictbeheer. Halverwege het jaar had het echter een wereldwijd mandaat gekregen.

Lidmaatschap vereiste financiële bijdragen en besluitvorming werd gecentraliseerd in het kantoor van de president.

Traditionele multilaterale instituties zoals de VN werden feitelijk aan de kant geschoven.

Europese landen keken met scepsis naar het board. Opkomende machten sloten zich selectief aan, meer gedreven door contracten of toegang dan door gedeeld doel.

Wat het board echter aantoonde, is dat leiderschap van de VS steeds meer controle >prioriteert boven coördinatie.
Bondgenoten werden uitgenodigd maar niet gemachtigd. Samenwerking werd transactioneel, voorwaardelijk en uiteindelijk selectief.

De Straat van Hormuz als test

Het conflict met Iran escaleerde snel in maart 2026. Iran verstoorde de Straat van Hormuz, die ruwweg 20% van de wereldoliervoorziening vervoert.

De prijzen schoten onmiddellijk omhoog, maar de diplomatieke nasleep was nog veelzeggender.

Toen de VS maritieme steun van bondgenoten vroeg om de doorgang te beveiligen, was het antwoord grotendeels negatief.

Duitsland, Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk bedankten voor deelname. Japan, Zuid‑Korea en India vermeden directe betrokkenheid.

China opende gesprekken met Teheran in plaats van zich bij een door de VS geleide inspanning aan te sluiten. Zelfs NAVO‑partners hielden zich afzijdig.

Deze weigeringen waren berekend. Regeringen trokken een lijn tussen het verdedigen van economische stromen en het deelnemen aan een oorlog die zij niet hadden goedgekeurd.

Hun risicobeoordelingen plaatsten het gevaar van escalatie, regionaal conflict en directe vergelding boven de kosten van verstoringen in de aanvoer.

Twijfel over de doelstellingen van Washington versterkte de aarzeling. In feite liet de wereld een door de VS geïnitieerd conflict zich ontvouwen zonder gecoördineerde steun — zelfs toen de inzet wereldwijd significant werd.

Markten en beleggers passen zich aan

De marktreactie weerspiegelt meer dan verloren vaten — handelaren rekenen nu op langdurige verstoring.
Premies voor scheepsverzekeringen zijn sterk gestegen.

Tankers zijn omgeleid of voor anker gegaan in afwachting, wat de bevoorrading verder verscherpt. Pijpleidingen die Hormuz omzeilen en alternatieve bevoorrading uit Amerika en Afrika trekken nieuwe aandacht.

Aandelen tonen de kloof duidelijk: energieproducenten profiteren fors, terwijl brandstofintensieve sectoren zoals de chemie en luchtvaart te maken krijgen met krimpende marges.

Centrale banken zitten ongemakkelijk tussen inflatiedruk en afzwakkende groei.

Schokken in de toeleveringsketen, prijsschommelingen en geopolitieke breuken worden niet langer opgevangen door veronderstelde door de VS geleide coördinatie.

Het multiplicatoreffect van steun door bondgenoten — ooit de belangrijkste stabilisator — neemt snel af.

Waarom dit moment uniek is

De isolatie van Trump ontstond niet van de ene op de andere dag. Protectionistische beleidsmaatregelen veroorzaakten frictie; de Board of Peace institutionaliseerde unilaterale controle over gedeelde initiatieven.

De crisis in Hormuz kristalliseert nu de gevolgen.

Bondgenoten beoordelen VS‑verzoeken door een nieuw filter — legitimiteit, risico en gedeeld belang. Automatische alignering is verdwenen.

Strategische autonomie versnelt: Europa voert diplomatie buiten door de VS geleide kaders; Aziatische economieën dekken zich in in plaats van zich te aligneren; en China positioneert zich als een parallel interlocutor.

Dit zijn geen marginale verschuivingen maar de fundamenten van een meer multipolair systeem — een systeem waarin de militaire macht van de VS ongeëvenaard blijft, maar de coalitiecapaciteit, de ware versterker van invloed, verzwakt.

Deze verschuiving verandert ook hoe risico wordt gewaardeerd. Markten, beleggers en beleidsmakers beschouwen verstoringen nu als langduriger en besmettelijker. Energiesupply‑risico en geopolitiek risico raken steeds meer vervlochten.

Olie‑schokken worden niet langer gezien als tijdelijke anomalieën die worden afgezwakt door coalitieaanwezigheid. Beleggers moeten nu rekening houden met de structurele grenzen van door de VS geleide interventie in hun strategieën.

De bredere conclusie

De aanpak van Trump onderstreept een fundamentele verschuiving in het gedrag van allianties. Militaire macht blijft bestaan; coalitievorming niet. Economische onderlinge afhankelijkheid garandeert geen politieke alignering meer.

Zelfs in crisissen die de wereldhandel bedreigen, wegen bondgenoten nu legitimiteit, blootstelling en nationaal belang af voordat ze handelen.

De Straat van Hormuz is meer geworden dan een knelpunt — het is een toets voor de huidige wereldorde. Lege stoelen aan onderhandelingstafels, weigeringen om mee te doen en selectieve betrokkenheid onthullen een nieuwe realiteit: de VS kan nog steeds handelen, maar kan niet langer aannemen dat anderen zullen volgen.

Markten reageren, beleggers passen zich aan en het geopolitieke landschap herkalibreert in real time.

In praktische termen zullen de olievoorzieningen uiteindelijk weer op gang komen. Strategische reserves, alternatieve routes en diplomatie zullen de druk verlichten.

Maar de invloed van de VS is nu conditioneel. Het coalitie‑multiplicatoreffect — het mechanisme dat ooit de Amerikaanse macht versterkte — erodeert.

En die erosie heeft gevolgen voor markten, toeleveringsketens en wereldwijde risicobeoordeling die veel verder reiken dan de Perzische Golf.