VK leidt poging om de Straat van Hormuz te heropenen nu energiecrisis tot heroverweging dwingt

Groot-Brittannië organiseert deze week gesprekken tussen 35 landen met als doel een coalitie te vormen om de Straat van Hormuz te heropenen, terwijl Europese landen hun positie heroverwegen naar aanleiding van Donald Trumps dreigement het conflict met Iran te beëindigen zonder de vitale vaarroute veilig te stellen.

Premier Keir Starmer zei woensdag dat de bijeenkomst van buitenlandse ministers manieren zou bespreken om de Straat van Hormuz toegankelijk en veilig te maken zodra de gevechten zijn gestopt.

Militaire planners komen deze week ook bijeen om maritieme opties te beoordelen.

Buitenlandsecretaris Yvette Cooper zal de ministeriële besprekingen voorzitten om de diplomatieke en politieke maatregelen te evalueren die beschikbaar zijn om het vrij varen te herstellen, de veiligheid van vastzittende schepen en zeevarenden te waarborgen en de aanvoer van vitale goederen te hervatten, zei Starmer.

Coalitie vormt zich buiten NAVO-kader

Volgens vier functionarissen die geïnformeerd zijn over de besprekingen hebben Frankrijk, Nederland en Golfstaten privéoverleg gehad over welke maritieme middelen zij bereid zouden zijn bij te dragen aan een eventuele coalitie.

Marinescortes, mijnruimingsoperaties en andere verdedigingsmaatregelen tegen mogelijke Iraanse aanvallen worden allemaal overwogen.

De voorgestelde coalitie zou niet als een NAVO-missie opereren en zou landen buiten de militaire alliantie omvatten, zeiden de functionarissen.

Het plan is bedoeld om te worden ingezet na een wapenstilstand in de VS‑Israëlische oorlog tegen Iran, maar wordt versneld als reactie op Trumps dreiging het conflict eenzijdig te verlaten.

Energiecrisis en druk van Trump dwingen tot heroverweging

Teheran sloot de zeestraat — waarlangs vroeger ongeveer 20% van 's werelds olie en gas doorheen stroomde — uit vergelding voor VS‑Israëlische aanvallen eind februari.

De wereldwijde energieprijzen zijn als reactie gestegen, wat de vrees voor een bredere economische crisis vergroot.

Europese landen hadden Trumps eis van vorige maand om hun marines naar de zeestraat te sturen aanvankelijk afgewezen, uit angst erin te worden betrokken.

Diplomaten erkenden privé dat hun regeringen ook terughoudend waren om Trump te helpen een probleem van eigen makelij op te lossen.

Maar de ernst van de energiecrisis en de zorgen over een langdurige blokkade van olie- en gasleveringen, gecombineerd met Trumps herhaalde veroordeling van NAVO-bondgenoten, hebben volgens de functionarissen geleid tot een heroverweging.

Dinsdag zei Trump tegen landen waaronder Groot-Brittannië dat ze "hun eigen olie maar moesten halen" als ze tekorten ondervonden door de Hormuz-crisis, en berispte hij hen omdat ze weigerden deel te nemen aan de VS‑Israëlische oorlog tegen Iran.

Complexiteit en coördinatie-uitdagingen blijven bestaan

Starmer waarschuwde dat elke internationale operatie om de zeestraat open te houden niet eenvoudig of snel zou verlopen.

"Ik denk niet dat je per se kunt aannemen dat een de‑escalatie van het conflict tegelijkertijd ook de veilige heropening van de Straat van Hormuz zou bewerkstelligen," zei hij op een persconferentie in Downing Street, en voegde eraan toe:

"Ik moet eerlijk zijn tegen mensen — het zal niet gemakkelijk zijn."

Hij zei dat het kernprobleem voor de scheepvaart in de regio niet de beschikbaarheid van verzekeringen was, maar de veiligheid en beveiliging van de doorgang zelf.

Twee functionarissen die geïnformeerd waren over de gesprekken zeiden dat het opbouwen van een coalitie bemoeilijkt is door de ongelijkwaardige aard van de aangeboden middelen.

Sommige landen hebben mijnenvegers aangeboden maar geen fregatten om ze te verdedigen, wat gaten in elk haalbaar operationeel plan creëert.

Brede deelname buiten de kern van 35 landen

Een woordvoerder van de Belgische minister van Buitenlandse Zaken vergeleek de inspanning met de coalitie van de bereidwilligen die rond Oekraïne was gevormd, samengesteld om een eventuele wapenstilstand in de oorlog van Rusland tegen Kyiv te beschermen.

België behoort niet tot de 35 landen die zich officieel hebben aangesloten bij het VK‑geleide initiatief, maar staat klaar om deel te nemen mocht er een wapenstilstand komen.

"Alles hangt af van wat de beslissing van president Trump zal zijn," zei de woordvoerder.

"Het is op dit moment niet erg duidelijk wat de volgende stap zal zijn."