De diplomatieke nasleep van Trumps oorlogskommentaar op Truth Social

"Wat in de kamer wordt gezegd, blijft in de kamer." Dat is de ongeschreven regel van diplomatieke besprekingen.

Maar de Amerikaanse president hanteert een andere aanpak. Hij plaatst erover berichten. Veel.

In de afgelopen twee weken, terwijl Amerikaanse en Iraanse delegaties via Pakistaanse bemiddelaars werkten aan een formeel vredeskader, publiceerde Trump op één ochtend meer dan 900 woorden over de oorlog op Truth Social.

Hij sprak zijn eigen hoge functionarissen tegen op live televisie. Hij vertelde verslaggevers details van een nucleair akkoord dat Iran onmiddellijk ontkende ooit te hebben aanvaard.

En donderdag beval hij de Amerikaanse marine om "elke boot" die mijnen legt in de Straat van Hormuz "neerschieten en doden".

De besprekingen verkeren nu in een impasse.

Het bericht dat de beslotenheid verbrak

Het duidelijkste beeld van hoe de berichten de diplomatie beïnvloeden kwam niet uit Iran maar uit Trumps eigen administratie.

Meerdere hoge functionarissen spraken deze week anoniem met de Wall Street Journal en CNN, waarbij één bron het karakteriseerde als de president's "leiderschaps- en besluitvormingspathologieën."

Dergelijk taalgebruik, afkomstig van functionarissen binnen het Witte Huis, is buitengewoon.

Het specifieke incident dat de alarmbellen deed rinkelen, was toen Trump aan verslaggevers vertelde dat vicepresident JD Vance niet naar Islamabad zou reizen om de volgende onderhandelingsronde te leiden, vanwege niet nader genoemde veiligheidszorgen.

Tegelijkertijd verklaarden VN-ambassadeur Mike Waltz en energieminister Chris Wright in afzonderlijke televisieprogramma's juist het tegenovergestelde.

Uiteindelijk ging Vance wel op reis. Trump had het mis, en zijn functionarissen moesten het publiekelijk ter plekke rechtzetten.

Diezelfde week beweerde Trump publiekelijk dat Iran had ingestemd met een "onbeperkte" opschorting van zijn nucleaire programma.

Esmaeil Baghaei, woordvoerder van het Iraanse ministerie van buitenlandse zaken, ontkende dit binnen enkele uren in een verklaring aan de Iraanse staatsomroep IRIB.

Wat de werkelijke stand van de onderhandelingen op dat moment ook was, de publieke ontkenning bezorgde hardliners in Teheran een binnenlandse meevaller die zij niet hadden hoeven te bewerkstelligen.

"Geen druk" terwijl een blokkade actief is

Op 20 april publiceerde Trump een reeks berichten op Truth Social.

Hij maakte vergelijkingen met eerdere Amerikaanse conflicten, wuifde suggesties weg dat Israël de VS in de oorlog had geduwd en verklaarde dat zijn uiteindelijke overeenkomst "VEEL BETER" zou zijn dan Obamas nucleaire overeenkomst uit 2015.

Hij schreef dat hij 'onder geen enkele druk' staat, wat politiek gezien misschien waar is, maar vreemd contrasteert met een Amerikaanse zeeblokkade van Iraanse havens die nog volledig van kracht is.

De blokkade veroorzaakt momenteel het meeste economische leed en levert het minste diplomatieke resultaat op.

Bloomberg meldde deze week, onder aanhaling van twee Amerikaanse functionarissen die met de materie vertrouwd zijn, dat de blokkade — gecombineerd met Trumps sociale mediaberichten — direct "schadelijk voor de lopende onderhandelingen" is geweest.

De Pakistanen, die aanzienlijke politieke middelen hebben geïnvesteerd om zich als vertrouwde tussenpersoon te positioneren, hebben steeds meer moeite om beide partijen aan tafel te houden wanneer de Amerikaanse president tussen zittingen publiekelijk escaleert.

Vervolgens postte Trump donderdag op Truth Social dat hij de marine heeft bevolen 'elke boot' die mijnen legt nabij de Straat van Hormuz 'neerschieten en doden', en voegde eraan toe dat mijnruimingsoperaties 'op een verdrievoudigd niveau' zouden doorgaan.

De oliemarkten, die begonnen waren een diplomatieke oplossing in de prijzen te verwerken, reageerden scherp op het nieuws.

Irans interne disfunctie is reëel, maar het is niet het hele verhaal

Het zou onvolledig zijn om dit uitsluitend als een door Trump veroorzaakte kwestie te kaderen. De Iraanse regering is echt verdeeld over hoe te reageren.

Trump omschreef het in zijn bericht over de verlenging van het bestand op 21 april als "ernstig verdeeld", en hij heeft daarin niet ongelijk. Verschillende facties binnen het Iraanse systeem trekken in verschillende richtingen, en het ontbreken van een eenduidig voorstel uit Teheran is een reële belemmering.

Mahdi Mohammadi, adviseur van de voorzitter van het Iraanse parlement Ghalibaf, die de Iraanse onderhandelingsdelegatie heeft geleid, droeg niet bij aan de verbetering van de situatie toen hij publiekelijk zei dat "de verliezende partij geen voorwaarden kan dicteren" en dat de verlenging van het bestand "niets betekent."

Voormalig Mossad-hoofd Yossi Cohen waarschuwde op een bijeenkomst in Jeruzalem dat geen enkele overeenkomst Irans "fundamentele ambities" zou veranderen.

De door Trump aangekondigde verlenging van het bestand vorige week bevatte geen einddatum, waardoor één bron van druk op Iran verdween.

Zijn adviseurs waarschuwden hem privé dat een open-eindige verlenging Teheran de tijd zou kunnen laten rekken. Er is geen publieke aanwijzing dat die waarschuwing iets heeft veranderd.

Het marktsignaal om in de gaten te houden

Toen het eerste staakt-het-vuren begin april werd overeengekomen, daalden de internationale olieprijzen vrijwel direct met 13% en wezen S&P 500-futures op een opening 2% lager.

Zo gevoelig zijn de energiemarkten voor elk woord dat uit dit proces komt. Het 'neerschieten en doden'-bericht van deze week keerde een deel van die beweging om.

Wat duidelijk wordt, is dat markten in feite handelen op basis van Trumps Truth Social-feed, met de Straat van Hormuz als onderliggend actief. Elk bericht dat escalerend klinkt drijft de olieprijs op.

Elk bericht dat naar een deal klinkt drukt de prijs juist omlaag.

Het probleem is dat geen van beide bewegingen noodzakelijkerwijs verbonden is met wat er daadwerkelijk in de onderhandelingskamer gebeurt, omdat de berichten zelf deel van de onderhandeling zijn geworden — en niet op een manier die helpt.

Trump volhardt er nog steeds in dat de tijd niet zijn vijand is.

Het zonder einddatum verlengde bestand lijkt juist daarvan een bewijs te worden.