VS passeert Saoedi-Arabië en Rusland als grootste olie-exporteur ter wereld

De Verenigde Staten zijn de grootste olie-exporteur ter wereld geworden en hebben de traditionele zwaargewichten Saoedi-Arabië en Rusland gepasseerd, een ingrijpende verschuiving die is versneld door de lopende VS-Iran-oorlog en jarenlange productiegroei in schalieolie en -gas.

Deze mijlpaal markeert een diepgaande ommekeer voor een land dat ooit zwaar leed onder het Arabische olieboycot van 1973, opgelegd als vergelding voor de Amerikaanse steun aan Israël. 

Destijds werden lange rijen bij tankstations en economische ontbering het beeld van de energiekwetsbaarheid van de VS. Tegenwoordig heeft het aanzienlijke invloed als 's werelds grootste leverancier.

Exporten bereiken recordniveaus

De Amerikaanse export van ruwe olie en geraffineerde brandstoffen bereikte in mei ongeveer 10,5 miljoen vaten per dag, volgens scheepvaartvolggegevens van Vortexa, geciteerd in een Reuters-rapport. 

Dit was de derde opeenvolgende maand dat de VS de positie als grootste exporteur innamen. Ter vergelijking: de Russische export lag rond 7 miljoen vaten per dag, terwijl die van Saoedi-Arabië op ongeveer 5,9 miljoen vaten per dag stond.

Nog geen jaar eerder exporteerde Saoedi-Arabië ongeveer 8,1 miljoen vaten per dag, terwijl de VS 6,6 miljoen vaten per dag verscheepte.

De snelle omslag weerspiegelt verstoringen van Saoedische en Russische leveringen als gevolg van het Iran-conflict, aanvallen in Oekraïne en sancties.

Schalierevolutie transformeert rol van de VS in energie

De opkomst van Amerika begon na 2010 toen de productie van schalieolie en -gas explodeerde. Het land werd eerst 's werelds grootste gasproducent en daarna de grootste olieproducent. 

Het opheffen van een 40 jaar oude uitvoerbeperking in 2015, een erfenis van het embargo van 1973, opende de poorten voor Amerikaanse ruwe olie naar de wereldmarkten.

In tegenstelling tot OPEC-landen, waar regeringen de productie beheersen, wordt de Amerikaanse boom gedreven door private bedrijven die reageren op marktsignalen en winstkansen.

Kenneth Medlock III, fellow op het gebied van Energy and Resource Economics aan het Baker Institute for Public Policy, legde uit in het Reuters-rapport:

Geopolitieke invloed groeit

De nieuwe dominantie geeft Washington krachtige hefboomwerking in de internationale betrekkingen. 

“Washington heeft een nieuw instrument dat ze zich niet realiseerden vóór de Iran-oorlog — energie-exporten,” zei Michelle Brouhard, hoofd beleid bij scheepvaartvolgbedrijf Kpler, volgens het rapport.

Europa neemt dit jaar ongeveer 47% van de Amerikaanse olie-exporten af, tegen 37% in 2021. Het aandeel van Azië is ook aanzienlijk gegroeid.

Echter, sommige EU-functionarissen waarschuwen inmiddels voor overmatige afhankelijkheid van Amerikaanse energieleveringen, vooral te midden van handelsspanningen.

Gevolgen voor de markt

De Amerikaanse dominantie zou de prijszettingsmacht van OPEC+ kunnen verzwakken. President Donald Trump heeft de groep al lange tijd bekritiseerd wegens marktmanipulatie. 

Het kartel liep in mei nog een tegenslag op toen de Verenigde Arabische Emiraten uittrokken na bijna 60 jaar lidmaatschap.

De flexibiliteit van de Amerikaanse energiesector — meer produceren als de prijzen stijgen en terugschakelen als ze dalen — zorgt voor een natuurlijk stabiliserend effect op de wereldmarkten, in tegenstelling tot staatsgestuurde productie bij andere grote producenten.

Langetermijngevolgen

De Amerikaanse productie van ruwe olie en vloeistoffen is sinds 2000 bijna verdrievoudigd tot ongeveer 22 miljoen vaten per dag, terwijl de Saoedische en Russische productie veel minder dynamisch is geweest. 

De wereldwijde olievraag steeg van 87 miljoen vaten per dag in 2010 tot 104 miljoen vaten per dag vorig jaar, waarbij de VS een groot deel van die toename leverden.

Deze energieonafhankelijkheid en exportkracht versterken de nationale veiligheid en de economische invloed van de VS. 

Het herschikt ook globale allianties, nu landen steeds vaker naar Amerikaanse leveringen kijken te midden van onrust in het Midden-Oosten.

De transformatie van slachtoffer van het embargo in 1973 tot dominante exporteur in 2026 vormt een van de meest ingrijpende verschuivingen in de wereldwijde energiegeschiedenis, aangedreven door technologie, private ondernemingen en tijdige geopolitieke omstandigheden. 

Naarmate het conflict met Iran voortduurt, lijkt de positie van de VS als 's werelds swing-leverancier voor de nabije toekomst stevig verankerd.