Dlaczego Iran używa Bitcoina do ubezpieczenia statków przy Hormuzie

Iran przedstawił kontrowersyjny plan wykorzystania Bitcoina do ubezpieczania żeglugi przez Cieśninę Hormuz, ruch podkreślający zarówno desperację kraju w obliczu izolacji wywołanej wojną, jak i rosnącą zależność od kryptowaluty. 

Inicjatywa nazwana „Hormuz Safe” pojawia się w trzecim miesiącu konfliktu, gdy ceny ropy utrzymują się powyżej 100 USD, a globalne szlaki handlowe są poważnie zakłócone, podał w raporcie Business Insider.  

Śmiałe, lecz ryzykowne przedsięwzięcie  

Półoficjalna agencja Fars poinformowała, że Ministerstwo Gospodarki i Finansów uruchomiło usługę ubezpieczenia żeglugi zabezpieczoną Bitcoinem. 

Program obiecuje „kryptograficznie weryfikowalne polisy ubezpieczeniowe” dla jednostek przepływających przez Zatokę Perską i Cieśninę Hormuz, z rozliczeniami w Bitcoinie.

Urzędnicy twierdzą, że przedsięwzięcie mogłoby wygenerować nawet 10 mld USD przychodów, choć szczegóły wdrożenia pozostają niejasne.  

Pomysł został po raz pierwszy przedstawiony przez irańskiego magnata biznesu Babaka Zanjaniego, który promował go w mediach społecznościowych na początku maja.

Zanjani, postać kontrowersyjna oskarżana o sprzeniewierzenie miliardów z irańskiego ministerstwa ropy, od dawna propaguje alternatywne mechanizmy finansowe omijające sankcje.  

Kontekst: wojna i sankcje  

Plan pojawia się na tle trwającej wojny między USA a Iranem, która spowodowała, że Cieśnina Hormuz — przez którą normalnie przepływa około jednej piątej światowych dostaw ropy i gazu — jest w dużej mierze zamknięta. 

Zamknięcie doprowadziło do wzrostu ceny ropy Brent powyżej 100 USD za baryłkę i zakłóciło dostawy nawozów, helu oraz petrochemikaliów.  

Administracja prezydenta Donalda Trumpa jak dotąd nie zdołała wypracować porozumienia pokojowego; negocjacje utknęły mimo prób wywarcia presji na Teheran.

Zarówno Waszyngton, jak i Teheran wciąż blokują przepływ przez cieśninę, pozostawiając międzynarodowe firmy żeglugowe w zawieszeniu.  

Rosnąca rola Bitcoina w Iranie  

Zwrót Iranu w kierunku Bitcoina nie jest całkowitym zaskoczeniem. Według CoinShares adopcja kryptowalut gwałtownie wzrosła w czasie konfliktu. 

Około 14 mln Irańczyków — czyli około jedna na sześć osób — korzysta z Bitcoina, przy rocznych wolumenach transakcji rosnących niemal o 12% rok do roku i obecnie stanowiących około 2,2% PKB.  

Analityk Chris Bendiksen zauważył, że atrakcyjność Bitcoina wynika z jego zdolności do obejścia tradycyjnych systemów finansowych i sankcji. 

Dla Iranu daje to sposób na monetyzację ubezpieczeń morskich bez polegania na bankach czy transakcjach denominowanych w dolarach.  

Wykonalność i ryzyka  

Pomimo śmiałych deklaracji eksperci pozostają sceptyczni. Ruch przez Cieśninę Hormuz wciąż praktycznie stoi, co oznacza, że niewiele jednostek jest dostępnych do ubezpieczenia. 

Nawet jeśli jednostki zgodziłyby się uczestniczyć, ryzyko naruszenia sankcji USA poprzez korzystanie z systemów wspieranych przez Iran może odstraszyć globalne firmy żeglugowe.  

Co więcej, zmienność samego Bitcoina rodzi poważne wątpliwości.

Kontrakty ubezpieczeniowe zazwyczaj wymagają stabilności i przewidywalności — cech, które nie są kojarzone z kryptowalutą mogącą zmieniać się o dwucyfrowe wartości procentowe w ciągu jednego dnia.  

Szersze implikacje  

Eksperyment Iranu uwypukla szerszy trend: wykorzystanie aktywów cyfrowych przez państwa objęte sankcjami do obchodzenia ograniczeń. 

Choć inicjatywa może nie przyciągnąć międzynarodowych firm żeglugowych, sygnalizuje zamiar Teheranu, by integrować kryptowaluty w strategii przetrwania gospodarki.

Dla rynków światowych ruch ten dodaje kolejny poziom niepewności.

Ceny ropy pozostają wysokie, trasy żeglugowe są zakłócone, a najbardziej newralgiczny dla energii punkt węzłowy świata jest teraz powiązany z niestabilną walutą cyfrową.  

Perspektywy  

Niezależnie od tego, czy „Hormuz Safe” stanie się realnym mechanizmem ubezpieczeniowym, czy upadnie z powodu przeszkód logistycznych i prawnych, odzwierciedla determinację Iranu, by znaleźć niekonwencjonalne rozwiązania w obliczu izolacji. 

W miarę jak wojna się przeciąga, zależność kraju od Bitcoina prawdopodobnie się pogłębi, nawet jeśli globalny sektor żeglugowy pozostanie ostrożny.  

Na razie Cieśnina Hormuz pozostaje zamknięta, ceny ropy są wysokie, a irańskie postawienie na kryptowalutę uwypukla desperację — i zarazem innowacyjność — kraju pod obstrzałem.