NHS'nin 'kayıp milyarları': İngiltere'nin sağlık hizmetleri acil durumda ve Starmer'ın harekete geçmesi gerekiyor

İngiltere Ulusal Sağlık Hizmeti'nin (NHS) içler acısı durumu, eski sağlık bakanı Lord Ara Darzi'nin önderliğinde hükümet destekli bir incelemede ortaya konuldu.

Bu hafta yayınlanan 142 sayfalık rapor, NHS'nin on yıldan uzun süren kemer sıkma önlemleri, eskiyen altyapı ve artan bakım talebinin ardından karşı karşıya kaldığı kritik sorunları ortaya koyuyor.

Darzi, "NHS artık açık bir kitap" diyerek sözlerini tamamladı.

"Sorunlar herkesin görebileceği şekilde ortaya konulmuş." Bulguları, yıllardır yetersiz yatırımların kurbanı olan, aşırı zorlanmış, yetersiz fonlanmış bir sistemin çarpıcı bir resmini çiziyor.

İşçi Partisi Başbakanı Sir Keir Starmer'a göre bu sorunların çözümü, hükümetinin karşı karşıya olduğu en büyük zorluklardan biri olacak.

'Kayıp milyarlar' ve yetersiz finanse edilen altyapı

İnceleme, Darzi'nin "kayıp milyarlar" olarak adlandırdığı şeyin etkisini ortaya koyuyor; NHS'yi eski binalar ve ekipmanlarla boğuşurken bırakan sermaye yatırımındaki eksiklik.

NHS, son on yılda sağlık varlıkları ve altyapısına benzer ülkelere kıyasla yaklaşık 37 milyar sterlin daha az harcama yaptı.

Bu açık, hastane binalarından ruh sağlığı hizmetlerine kadar her şeyi etkileyen ve hastaların bazen "Viktorya dönemi hücrelerinde" barındırıldığı 11,6 milyar sterlinin üzerinde bakım maliyetinin birikmesine yol açtı.

Darzi, NHS varlıklarının %20'sinin hizmetin kurulmasından 75 yıl öncesine dayandığını, personelin "çok fazla eski tarayıcı" ile çalıştığını ve dijital araçlara sınırlı erişime sahip olduğunu belirtiyor.

Rapora göre, bunun sonucunda üretkenlik ciddi şekilde etkilendi ve NHS'nin artan hizmet talebini karşılama yeteneği azaldı.

NHS bütçesinin yanlış tahsisi: Hastanelerde çok fazla, toplumlarda çok az

Raporda uzun zamandır devam eden bir başka soruna da dikkat çekiliyor: Bakımın hastanelerden alınıp topluma aktarılamaması.

Ardışık hükümetlerin önleyici ve toplum temelli bakıma daha fazla yatırım yapma sözü vermesine rağmen, tam tersi oldu.

Toplum temelli hemşirelerin sayısı 2009'dan bu yana %5 azalırken, erken çocukluk bakımında hayati öneme sahip sağlık görevlilerinin sayısı %20 azaldı.

Darzi, NHS bütçesinin büyük bir kısmının hastanelere harcandığını ve bu nedenle birincil bakımın yetersiz finanse edildiğini savunuyor.

Bu durum, sağlık sorunlarının erken dönemde ele alınmasını daha da zorlaştırdı ve daha fazla hastanın maliyetli hastane tedavilerine ihtiyaç duymasına yol açtı.

Raporda, birincil bakıma odaklanmanın, ciddi durumların gelişmesini önlemeye ve hastaneler üzerindeki baskıyı hafifletmeye yardımcı olabileceği belirtiliyor.

Erken ölümler ve şişen bekleme listeleri

İncelemenin en rahatsız edici sonuçlarından biri, büyüyen bekleme listeleriyle bağlantılı olarak erken ölümlerin sayısındaki artıştır.

Kraliyet Acil Tıp Koleji, her yıl 14.000 ek ölümün bakıma erişimdeki gecikmelerden kaynaklandığını tahmin ediyor. Bu sayı, NHS'nin 1948'de kurulmasından bu yana İngiliz silahlı kuvvetlerindeki toplam savaş ölümlerinin iki katından fazla.

Raporda, hastane prosedürleri için bekleme sürelerinin arttığı, şu anda yaklaşık 7,6 milyon kişinin rutin randevularını beklediği belirtiliyor.

Acil bakım da sıkıntılı; 10 hastadan 1'i A&E tedavisi için 12 saatten fazla bekliyor.

Ruh sağlığı hizmetleri de benzer şekilde bunalmış durumda; 100.000'i çocuk olmak üzere bir milyondan fazla insan bakıma erişmek için 12 aydan uzun süre bekliyor.

Darzi, uzun bekleyişlerin "normalleştiğini" belirterek, İngiltere'de kanser kaynaklı ölüm oranlarının diğer yüksek gelirli ülkelere göre daha yüksek olduğunu ve 2013'ten bu yana erken kanser teşhisi konusunda herhangi bir ilerleme sağlanamadığını söyledi.

Büyüyen ve yaşlanan nüfus: Baskılar artıyor

Darzi'nin raporunda ayrıca NHS üzerindeki baskının temel nedeninin artan ve yaşlanan nüfus olduğu belirtiliyor.

İngiltere'nin nüfusunun 2070 yılına kadar 13 milyon kişi artacağı ve bu artışın üçte ikisinin, kişi başına sağlık maliyetlerinin keskin bir şekilde artmaya başladığı yaş olan 65 ve üzeri yaştakilerde gerçekleşeceği tahmin ediliyor.

Raporda, halk sağlığının "kötüleştiği" ve daha fazla insanın birden fazla rahatsızlıkla daha uzun süre yaşadığı ve NHS'ye ek yük bindirdiği konusunda uyarıda bulunuluyor. Konut standartları, gelir eşitsizliği ve yaşam tarzı faktörleri, bu artan talebe katkıda bulunuyor.

Yoksulluk içinde yaşayan çocukların oranı %29'a yükselirken, depresyon yaygınlığı 2012'de %5,8'den 2022'de %13,2'ye çıkarak iki katından fazla arttı.

NHS personelinin morali: İlgisizlik ve yüksek hastalık oranları

İnceleme ayrıca NHS personeli arasında endişe verici bir kopuş belirtisi ortaya koyuyor. Pandemiden bu yana, yüksek düzeyde devamsızlık yaygınlaştı ve personel hastalık nedeniyle yılda bir aya kadar izin aldı.

Darzi, çalışma koşullarının iyileştirilmesinin yalnızca personel morali için değil, aynı zamanda NHS içindeki üretkenliğin artırılması için de önemli olduğunu vurguluyor.

İşçi Partisi'nin reform planı: Dijital ve toplum odaklı bir NHS

İşçi Partisi hükümeti, Başbakan Starmer'ın "NHS'nin kuruluşundan bu yana en büyük yeniden canlandırmasını" gerçekleştirme sözü vermesiyle, NHS'yi elden geçirme sözü verdi.

Hükümet, önümüzdeki baharda NHS için üç temel önceliği içeren 10 yıllık bir plan yayınlayacak: NHS'yi "analog" hizmetlerden dijital hizmetlere taşımak, bakımın hastanelerden topluma kaydırılması ve hastalıkların önlenmesine odaklanmak.

Starmer ayrıca Darzi'nin "korkunç" olarak tanımladığı sosyal bakım krizinin ele alınması gerektiğini vurguladı. Uygun fon sağlanmadığı için sosyal bakım, özellikle yaşlılar ve aileleri için NHS'ye muazzam bir yük bindirdi.

Starmer, "Sosyal bakımı düzeltmezsek, gelecekte bir NHS inşa etmenin mümkün olmadığını" kabul etti.

Önümüzde zorlu bir yol var

Darzi'nin raporu, NHS'nin karşı karşıya olduğu zorlukların derinliğini vurguluyor. Yıllarca süren yetersiz yatırım, yaşlanan nüfusun artan talebiyle birleşince, sağlık hizmetini acilen reforma ihtiyaç duyar hale getirdi.

İşçi Partisi hükümeti, ek fonlama ihtiyacı ile bakımı iyileştirmek için uzun zamandır beklenen değişiklikleri uygulama çabası arasında denge kurması gereken zorlu seçimlerle karşı karşıya.

İyileşmeye giden yol kolay olmayacak, ancak Starmer hükümeti reformun elzem olduğunu açıkça ortaya koydu.

NHS, İngiliz yaşamının hayati bir parçası olmaya devam ediyor ve geleceği, hükümetin bu köklü sorunları ele alma becerisine bağlı olacak.