İsrail-Hamas çatışmasının birinci yılı: Petrol fiyatları %10 düştü, ancak artan gerginlikler risk primini artırıyor

Petrol fiyatları, İsrail ile Hamas arasında 7 Ekim 2023'te başlayan savaşın ardından tuhaf bir yıl geçirdi.

Tam bir yıl önce, Filistinli siyasi ve militan örgüt Hamas, güney İsrail'e bir saldırı düzenleyerek 1.200 kişiyi öldürmüştü.

Bu, İsrail ile Hamas arasında hâlâ devam eden savaşın başlangıcı oldu.

İsrail ve Filistin petrol üreticisi ülkeler olmasalar da, Ortadoğu'daki çatışmanın daha da genişleyerek, bölgenin önde gelen petrol üreticileri Irak ve Suudi Arabistan'ı da içine alma riski her zaman vardı.

Ortadoğu, dünya petrol rezervlerinin yarısından fazlasına ev sahipliği yapıyor.

Petrol fiyatları Ekim 2023'ten bu yana düşüşte

İlginçtir ki, İsrail ile Hamas arasında devam eden çatışmalara rağmen petrol fiyatları geçen yıldan bu yana düşüşte.

Brent ham petrolü savaşın başlangıcından bu yana yaklaşık yüzde 10 değer kaybederken, ABD endeksi West Texas Intermediate ise yüzde 12 düştü.

Brent ham petrolün varil fiyatı 20 Ekim 2023'te 93,79 dolara çıkarak son 12 ayın en yüksek seviyesine ulaştı.

İsrail'in Filistin'deki Gazze Şeridi'ne yönelik geniş çaplı kara harekâtını başlatmasıyla fiyatlar yükselmiş ve bu durum bölgeye yönelik işgalinin başlangıcı olmuştu.

Geçtiğimiz yıl 20 Ekim'de WTI'ın fiyatı 90,78 dolara ulaşmış ve o tarihten bu yana bu seviyeyi aşamamıştı.

İsrail-Hamas savaşının ilk bir buçuk ayında her iki petrol endeksi de 80-90 dolar arasında dalgalandı.

Ancak, zayıf küresel petrol talebi ve Orta Doğu'dan petrol arzında gerçek bir kesinti olmaması duyguları etkilemeye başladı. ANZ Research bir raporda şunları söyledi:

2024 yılı başından itibaren petrol fiyatları İsrail-Hamas savaşından gelen haberlere karşı daha dayanıklı hale geldi.

Petrol fiyatlarındaki jeopolitik risk primi, son birkaç ayda piyasanın talep endişelerine yönelmesiyle bir miktar azaldı.

Düşük talep ve yüksek arz talebi etkiliyor

Son birkaç ayda, en büyük ithalatçı Çin'den gelen talebin durgun kalmasıyla petrol fiyatları zorlandı. Pekin ekonomisi, ülke bir krizden çıkmaya çalışırken petrol boğaları için endişe konusu oldu.

Ayrıca, en büyük üretici olan ABD ve diğer ülkelerden gelen güçlü petrol arzı, petrolün yürüyüşünü durdurdu.

Önde gelen enerji kuruluşları, Çin ekonomisindeki zayıf toparlanma ve üreticilerin yeterli arz sağlaması gerekçesiyle bu yıl ve gelecek yıl için petrol talebi büyüme tahminlerini düşürdü.

Ayrıca OPEC+, Orta Doğu'da yaşanabilecek herhangi bir arz kesintisini telafi edebilecek kadar yedek ham petrol üretim kapasitesine sahip.

OPEC+, piyasadan günde yaklaşık 5,86 milyon varil petrolü geri çekiyor. Bu, dünyanın toplam arzının yaklaşık %6'sına denk geliyor.

İran'ın İsrail'e saldırısı Ortadoğu'da gerginliği yeniden tırmandırıyor

Geçtiğimiz hafta Salı günü İran, Tahran destekli Hizbullah'ın önde gelen bir liderinin öldürülmesine yanıt olarak İsrail'e balistik füzeler fırlatmış, bu da bölgedeki çatışmayı iki kat daha tırmandırmıştı.

Geçtiğimiz hafta petrol fiyatları, gerginliğin tırmanması ve tüccarların İsrail'in İran'ın saldırısına Tahran'daki petrol tesislerini hedef alarak karşılık vermesini beklemesiyle yüzde 8 arttı.

Brent petrol fiyatları geçen haftaya kadar talep endişeleriyle Ağustos 2021'den bu yana ilk kez varil başına 70 doların altına gerilemişti.

Geçtiğimiz hafta yaşanan tırmanış, Ekim ayından bu yana Ortadoğu'dan gelen petrol arzında önemli bir aksama olmasa bile daha geniş çaplı bir çatışmanın ciddi bir tehdit oluşturabileceğini kanıtladı.

İran'ın İsrail-Hamas çatışmasına müdahil olmasıyla birlikte Irak ve bölgedeki diğer büyük petrol üreticilerinin de müdahil olma ihtimali bulunuyor.

Ayrıca, günde yaklaşık 17 milyon varil ham petrol, Basra Körfezi ile Umman Körfezi arasında bulunan Hürmüz Boğazı ticaret yolundan geçiyor.

Çatışmaların daha da tırmanması halinde Hürmüz Boğazı'ndan geçen petrol tankerlerine saldırı düzenlenebileceği ve aynı anda ikmallerin de vurulabileceği belirtiliyor.

İsrail-Hamas çatışmasının bir yılını tamamlarken, petrol yeniden yükseliyor. Bu sefer bölgedeki diğer ülkeler -Lübnan ve İran- da çatışmaya dahil.

ANZ Research'e göre, Irak savaşa katılırsa durum orantısız bir şekilde büyüyebilir. Irak, OPEC grubunda Suudi Arabistan'dan sonra ikinci büyük petrol üreticisidir ve İran destekli birkaç vekil gruba ev sahipliği yapmaktadır.

Yazının yazıldığı sırada Brent petrolünün varil fiyatı %3,5 artışla 80,58 dolarken, WTI petrolünün varil fiyatı %3,6 artışla 77 dolardan işlem görüyordu.