Analiz: Lityum madenciliğinin olumsuz etkisini azaltmak için hangi çözümler kullanılabilir?

Kayalardan ve tuzlu sudan lityum çıkarma işlemi yavaş ve kirli bir süreç olup, özellikle dünya karbon emisyonlarını sınırlamaya çalışırken çevreye zarar verebilir.

Ancak, net sıfır emisyona ulaşma yarışı büyük ölçüde lityuma dayanmaktadır. Ve, bu nedenle lityumu daha temiz bir şekilde üretmenin bir çözümünü bulmak zorunlu olmaya devam etmektedir.

Uluslararası Enerji Ajansı'nın (IEA) tahminlerine göre, lityum fiyatları hızla artarken, önümüzdeki 15 yıl içinde bu değerli metale olan talebin neredeyse dokuz kat artması bekleniyor.

IEA bir raporunda şöyle dedi:

Lityumun çıkarılması yavaş bir süreç olup çevreye zarar verdiğinden, bundan sonra daha verimli ve daha az zararlı üretim yöntemlerine ihtiyaç duyuluyor.

Bloomberg'in haberine göre, gelecek vaat eden çözümlerden biri, lityumun doğrudan çıkarılması. Bu sayede, metalin üretim süresi 18 ay gibi uzun bir süreden birkaç güne, hatta birkaç saate düşürülebiliyor.

Ayrıca lityum pillerin geri dönüştürülmesi ve kullanım ömürlerinin artırılması, büyük miktarlarda metal madenciliği ihtiyacını azaltmaya yardımcı olabilir.

Columbia İklim Okulu'nun haber sitesi State of the Planet'in haberine göre, "Bu çabaya, sıkı çevre yasaları ve düzenlemeleriyle lityum madenciliği faaliyetlerinin başlatılması ve deniz suyundan lityum çıkarabilen gelişmiş madencilik yöntemlerine yatırım yapılması eşlik etmelidir."

Lityumun önemi

Dünya lityum arzının yüzde 90'ını oluşturan en büyük lityum üreticileri Avustralya, Şili ve Çin'dir.

Lityum, elektrikli araçlarda (EV) kullanılan ve güneş ve rüzgar enerjisiyle üretilen enerjinin depolanmasında kullanılan önemli bir mineraldir.

Bloomberg'e göre lityum atomlarının düşük kütlesi ve yarıçapı, pillerin aynı ağırlıktaki diğer pil türlerine göre daha fazla elektriği emebilmesini ve depolayabilmesini sağlıyor.

Bloomberg'in haberine göre, "Elektrikli araçlar söz konusu olduğunda ağırlık unsuru çok önemli çünkü daha hafif bir araç aynı şarjla daha uzun mesafe kat edebiliyor."

Lityum-iyon pillere olan talebin artması, aynı zamanda arz darboğazları riskiyle karşı karşıyadır; bu durum fiyatların yükselmesine ve elektrikli araçlara geçiş sürecinin yavaşlamasına neden olabilir.

Ayrıca lityumun üretim süreci de pahalı hale geliyor.

Lityum madenciliğindeki sorunlar

Madencilik faaliyetleri artan iklim risklerine karşı savunmasızdır.

Bakır ve lityum, yüksek su gereksinimleri nedeniyle su stresine karşı özellikle hassastır.

Dahası, elektrikli araçların dünyayı bir enerji dönüşümüne yönlendirmesi bekleniyor. Ancak Bloomberg'e göre, lityumun birincil kaynağı olan spodümen madenciliği, karbon yayan fosil yakıtlarla desteklenen enerji yoğun bir işlemdir.

Lityumun çıkarılması sırasında sülfürik asidin yerel su kaynaklarına karışarak yaban hayatı için tehdit oluşturma riski bulunuyor.

IEA şöyle dedi:

Ayrıca, tuzlu su lityum çıkarımı, çoğunlukla dünyanın kurak bölgelerinde gerçekleştirildiği için yaban hayatı için tehdit oluşturabilecek çok miktarda tatlı su kullanıyor.

Lityum tuzlu su, çözünmüş lityum içeren tuzlu bir yeraltı suyudur ve dünya için birincil lityum kaynağıdır.

Olası çözüm: doğrudan lityum çıkarma

Uzmanlar, madenciliğin tehlikelerini sınırlamanın çözümlerinden birinin doğrudan lityum çıkarımı olduğunu söylüyor.

IEA, "Doğrudan lityum çıkarma (DLE) veya atık akımlarından veya düşük kaliteli cevherlerden gelişmiş metal geri kazanımı gibi ortaya çıkan teknolojiler, gelecekteki tedarik hacimlerinde bir adım değişikliği potansiyeli sunuyor" dedi.

Doğrudan çıkarma yönteminde, aylar süren uzun ve yavaş buharlaştırma işlemi yerine endüstriyel ekipmanlar kullanılıyor.

Bloomberg'in haberine göre, bu teknoloji uzun zamandır girişimler tarafından kullanılıyor ancak yeni yeni olgunlaşarak mevcut yöntemlerle rekabet edebilecek seviyeye geldi.

DLE yöntemleri potansiyel olarak dünya çapında yeni bölgelerde kaynakların açılmasını sağlayabilir.

Bloomberg'in haberine göre, "DLE'yi benimsemek, gelecekte bazı önemli lityum kaynaklarına erişmenin tek yolu olabilir. Bolivya ve Şili, lityum zenginliğine göz diken şirketleri, kıt su kaynaklarını korumayı amaçlayan bir yaklaşım olan DLE tekniklerini benimsemeye zorluyor."

Lityum geri dönüşümü bir seçenektir

Öte yandan lityum gibi minerallerin geri dönüşümü de bir zorluk olmaya devam ediyor.

IEA'ya göre, dökme metaller için geri dönüşüm uygulamaları iyi kurulmuş durumda, ancak lityum ve nadir toprak metalleri gibi birçok enerji dönüşüm minerali için durum böyle değil.

IEA şöyle dedi:

Paris merkezli enerji gözlemcisi kuruluş, geri dönüşümün iklim hedeflerine ulaşmak için yeni kaynaklara sürekli yatırım yapma ihtiyacını ortadan kaldırmayabileceğini söyledi.

Ancak IEA, 2040 yılına kadar kullanılmış pillerden geri dönüştürülen bakır, lityum, nikel ve kobalt miktarlarının, bu mineraller için toplam birincil tedarik gereksinimini yaklaşık %10 oranında azaltabileceğini söyledi.