OPEC+ zor durumda: Kartel petrol üretimini artırmalı mı?

Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü (OPEC) ve müttefikleri, Aralık ayından itibaren petrol üretimini artırma kararıyla ikilemde kaldı.

OPEC+ ve Suudi Arabistan'ın, gönüllü üretim kesintilerinin bir kısmını geri alma planı kapsamında Aralık ayından itibaren üretimi günlük 180 bin varil artırması planlanıyor.

OPEC+ ittifakının Suudi Arabistan ve Rusya'nın da aralarında bulunduğu 8 üyesi, bu yılın başından bu yana günlük 2,2 milyon varil gönüllü üretim kesintisine gidiyor.

Aralık ayından itibaren planlanan artışların kartel için doğru bir hamle olup olmadığı sorusu ise hala geçerli.

Reuters'ın bu hafta başında yayınladığı bir haberde, OPEC'in Aralık ayında planlanan üretim artışını, petrol fiyatlarının varil başına 70 doların altına düşmesi nedeniyle erteleyebileceği iddia edilmişti.

Fxempire.com yazarı James Hyerczyk bir notta şunları söyledi:

Ancak karar vermek o kadar kolay olmayabilir.

Petrol fiyatları yeniden yükseliyor

Ekim ayının başından bu yana en düşük seviyelerinde işlem görerek yüzde 6'dan fazla düşüş kaydeden petrol fiyatları, son birkaç seansta toparlanmaya başladı.

Bunun en önemli nedenlerinden biri Ortadoğu'da artan jeopolitik gerginliktir.

İran'ın, muhtemelen gelecek hafta yapılacak ABD seçimleri öncesinde, Irak toprakları üzerinden İsrail'e saldırı hazırlığında olduğu iddia ediliyor.

Petrol fiyatları cuma günü yaklaşık yüzde 3 artarken, Brent petrolün varil fiyatı yeniden 75 dolara yaklaştı.

Batı Teksas petrolü fiyatları varil başına 70 doların üzerine çıktı ve yazının yazıldığı sırada 71 dolar civarındaydı.

Ortadoğu'da gerginlik devam ederken, petrol fiyatlarının önümüzdeki haftalarda dalgalı seyretmesi bekleniyor.

İsrail ile İran arasında, İran'ın 1 Ekim'de Tel Aviv'e düzenlediği saldırıdan bu yana anlaşmazlık yaşanıyor.

İsrail, geçen cumartesi günü İran'ın askeri hedeflerine yönelik saldırılarla misillemede bulundu.

Gerilimin daha da tırmanması durumunda bölgeden gelen petrol arzı riske girecek.

Dünya toplam arzının yaklaşık yüzde 4'ünü İran karşılıyor ve Çin, İran'ın ihracatının büyük bölümünü gerçekleştiriyor.

Uzmanlar, İran'ın İsrail'e saldırması ve İsrail'in de Tahran'daki petrol tesislerini hedef alarak karşılık vermesi durumunda fiyatların varil başına 80 doların üzerine çıkabileceğini söylüyor.

Pazar payı

OPEC+'nın Aralık ayından itibaren üretimi artırmasının temel nedenlerinden biri kaybedilen pazar payını geri kazanmak.

Suudi Arabistan geçen ay petrol fiyatlarındaki düşüş pahasına pazar payını geri kazanmaya hazır olduğunu belirtmişti.

Ancak Krallığın petrol fiyatlarının varil başına 60 dolar seviyesinde kalmasına tahammül edip etmeyeceği henüz belli değil.

Brent petrol fiyatları bu hafta başında varil başına 70,72 dolar ile bir ayın en düşük seviyesine gerilemişti.

Commerzbank AG emtia analisti Barbara Lambrecht bir raporda şunları söyledi:

Lambrecht, "Üretim kesintilerinin çoğu 2025 sonuna kadar sabitlenmiş olsa da, gönüllü kesintilerin geri çekilmesi, fiyatlar üzerinde daha fazla baskı yaratacak bir arz fazlasına yol açabilir" dedi.

Son birkaç yılda OPEC+ ve özellikle Suudi Arabistan, ABD gibi OPEC dışı petrol üreticilerine önemli miktarda pazar payı kaybetti.

Büyük üretim kesintileri

OPEC+ üyesi sekiz ülkenin gönüllü üretim kesintileri, günlük 3,6 milyon varil petrol üretim kesintisine ek olarak gerçekleşti.

Şu anda OPEC+'nın üstlendiği toplam petrol üretim kesintisi günlük 5,8 milyon varile ulaşıyor.

Bu, COVID-19 salgını sırasında talebin keskin bir şekilde düştüğü dönemi saymazsak, tarihi seviyelere ulaşıyor.

OPEC+ da yukarıdaki üretim kesintisi kotalarına uyarak dünya petrol arzının yaklaşık %6'sını kesiyor.

Kartel içindeki ülkelerin çoğu ekonomik faaliyetlerini finanse etmek için petrol ihracatına bağımlıdır.

Uzmanlar, Suudi Arabistan'ın kartelin diğer üyelerinin Aralık ayından itibaren planlanan üretim artışına uymasını sağlamada zorluklarla karşılaşabileceğine inanıyor. Üyeler, petrol fiyatlarındaki daha fazla düşüşe tahammül göstermeyebilir.

OPEC üreticileri için istenen fiyat seviyesi, denge fiyatı olan varil başına 80 doların üstüdür.

Fiyatlar zaten o seviyenin çok altında.

Talep endişeleri

Commerzbank AG analistleri, OPEC'in planlanan üretim artışını bir ay ertelemesi durumunda bile bunun önemli bir fiyat artışına yol açmayabileceğini düşünüyor.

Bunun temel nedeni ham petrolün en büyük ithalatçısı olan Çin'den gelen talebin zayıf olması.

"Eğer erteleme kararı gelecek hafta başında açıklanırsa bu durum fiyatları desteklemelidir.

Ancak, Çin'in Perşembe günü yayınlanması beklenen ham petrol ithalatının talep endişelerini yeniden odak noktasına getirmesi muhtemel olduğundan, bu rakamların önemli ölçüde artması pek olası görünmüyor" dedi.

Çin ekonomisiyle boğuşuyor ve ham petrol ithalatı son birkaç ayda düştü.

Çin hükümetinin açıkladığı teşvik paketleri ekonominin daha hızlı toparlanacağına dair umutları yeniden canlandırmakta başarısız oldu.

Commerzbank, petrol fiyatlarında önemli bir artışa ilişkin tek umudun, şu anda devam eden jeopolitik gerginliklere bağlı olduğunu düşünüyor.

Son gelişmeler, İran'ın Irak'tan İsrail'e karşı insansız hava araçları ve füzeler fırlatarak misillemede bulunabileceğine işaret ediyor.

Lambrecht şunları kaydetti:

OPEC bakanları şimdilik beklemeyi ve hemen bir karara varmamayı tercih edebilirler.

Ancak her iki durumda da kartelin Aralık ayında vermesi gereken zor bir karar var.