Trump neden Panama Kanalı'nın kontrolünü yeniden ele geçirmekle tehdit ediyor?

ABD'de Başkan seçilen Donald Trump, Panama'nın Amerikan gemilerine uyguladığı kanal geçiş ücretlerini düşürmesini, aksi takdirde Panama Kanalı'nın ABD kontrolüne geri verilmesi çağrılarıyla karşı karşıya kalacağını söyledi.

Trump, Arizona'da destekçilerine hitaben yaptığı konuşmada, Panama'nın fiyatlandırma politikalarını "fahiş" ve "son derece adaletsiz" olarak eleştirdi ve bunların Amerikan nakliye ve deniz operasyonlarına gereksiz bir yük getirdiğini iddia etti.

Trump, başarılı 2024 kampanyasında önemli rol oynayan muhafazakar aktivist grup Turning Point USA tarafından düzenlenen etkinlikte, "Panama'nın talep ettiği ücretler gülünç ve son derece adaletsiz" ifadelerini kullandı.

Trump'ın açıklamaları diplomatik gerginliğe yol açarken, Panama Devlet Başkanı José Raúl Mulino talebi hemen reddederek, Panama'nın kanal üzerindeki egemenliğinin "müzakere konusu olmadığını" söyledi.

Kanalın "her metrekaresinin" Panama'ya ait olduğunu vurgulayan Mulino, ülkenin hayati önem taşıyan su yolunu yönetmede zorlukla kazandığı bağımsızlığa vurgu yaptı.

Panama Kanalı kime aittir?

Trump'ın söylemi, bir ABD liderinin olası bir toprak talebini ima ettiği nadir bir örnek. Böyle bir transferin nasıl gerçekleştirileceğini belirtmese de, açıklamaları, yönetimi altında ABD dış politikasında dramatik bir değişim olduğunu gösteriyor.

Atlas Okyanusu ile Pasifik Okyanusu arasında önemli bir bağlantı olan Panama Kanalı, 20. yüzyılın başlarında ABD tarafından inşa edilmiş ve 1977'de imzalanan aşamalı bir devir-teslim anlaşmasının ardından 1999'a kadar ABD kontrolünde kalmıştır.

Trump, kanalı "hayati bir ulusal varlık" olarak niteledi ve Panama'nın nakliye ücretlerini düşürmemesi halinde agresif önlemler alınabileceği sinyalini verdi.

"Nakliye ücretleri düşürülmezse" dedi, "Panama Kanalı'nın bize eksiksiz, hızlı ve soru sorulmadan iade edilmesini talep edeceğiz."

Kanal, yılda yaklaşık 14.000 gemiye ev sahipliği yaparak küresel ticaret için ekonomik bir can damarı olmaya devam ediyor. ABD askeri ve ticari çıkarları için stratejik önemi uzun zamandır kabul ediliyor, ancak Panama tam kontrolü ele geçirdiğinden beri su yolu üzerindeki özerkliğini şiddetle koruyor.

Trump'ın ateşli söylemleri Panama'da sert tepkilere yol açarken, dünya çapında da tepkilere neden oldu.

Trump'ın uyarıları: Ciddi mi?

Trump'ın açıklamaları aynı zamanda ticaret ve uluslararası ilişkiler konusundaki genel duruşunu da vurguluyor.

Aynı konuşmasında Kanada ve Meksika'yı "haksız ticaret uygulamaları" nedeniyle eleştirdi ve bu ülkeleri uyuşturucu ve göçmenlerin ABD'ye girmesine izin vermekle suçladı.

Meksika Devlet Başkanı Claudia Sheinbaum'u "harika bir kadın" olarak nitelendirirken, yorumları önceki yönetimindeki mücadeleci ticaret politikalarının devam edeceğine işaret ediyordu.

Turning Point USA'nın yıllık konferansında yapılan konuşmada, Trump'ın seçim kampanyasının temel temaları olan göç, suç ve dış ticaret vurgulandı.

Ayrıca hükümet harcamaları ve borç tavanı müzakereleri konusundaki son tartışmalardan kaçınarak, bunun yerine tabanını harekete geçirmeye ve Amerikan liderliğine ilişkin vizyonunu ortaya koymaya odaklandı.

Trump'ın açıklamaları destekçilerine cazip gelse de, yönetiminin göreve başlamaya hazırlandığı şu günlerde olası diplomatik zorlukların sinyalini veriyor.

20 Ocak için açılışıyla uluslararası topluluk, bu cesur iddiaların politikaya nasıl dönüştüğünü görmek için yakından izleyecek.

Trump "Amerika önce gelir" yaklaşımını sürdürdükçe, dünya ABD'nin dış ilişkilerinde ekonomik milliyetçilik ve alışılmadık diplomasi ile karakterize yeni bir dönemle karşı karşıya kalabilir.

Panama şimdilik tavrını net bir şekilde ortaya koydu: Kanal müzakere konusu değil.