Analiz: ABD'nin Rus petrol ihracatına yönelik yeni yaptırımları piyasadaki arzı azaltacak mı?

Petrol fiyatları, Rusya'daki tedarik kesintilerine ilişkin endişelerin piyasaları canlandırması sonucu pazartesi günü ayların en yüksek seviyelerinde işlem gördü.

Rus ham petrolüne yönelik yeni yaptırımların, Çin ve Hindistan gibi ülkelerden gelen talebin artmasıyla Orta Doğu'daki spot piyasaları daha da sıkılaştırması muhtemel.

ABD Hazine Bakanlığı, cuma günü Rus petrol devleri Gazprom Neft ve Surgutneftegaz'a yaptırım uygularken, sigorta şirketleri Ingosstrakh ve Alfastrakhovanie Group'a da yaptırım uyguladı.

ABD ayrıca Rus petrolü taşıyan ve ülkenin gölge filosunun parçası olan 183 gemiye de yaptırım uyguladı.

ABD Hazine Bakanlığı ayrıca ABD petrol servis şirketlerinin Rusya'da faaliyet göstermesini yasakladı. Bu yasak 27 Şubat 2025'ten itibaren yürürlüğe giriyor.

Cuma günü ABD, Rus enerji sektörüne karşı kapsamlı yaptırımlar duyurdu ve Brent'in varil başına 80 doların çok üzerine çıkmasını sağladı. Fiyat, Pazartesi günü erken saatlerde varil başına 81,67 dolara ulaşarak beş aydan uzun süredir gördüğü en yüksek seviyeye ulaştı.

Batı Teksas petrolünün New York Ticaret Borsası'ndaki fiyatı da varil başına 77,48 dolara çıkarak üç aydan fazla bir sürenin en yüksek seviyesine ulaştı.

Yazının yazıldığı sırada her iki endeks de önceki kapanışlarına göre yaklaşık %1,3 daha yüksekti.

Bunun petrol arzına nasıl bir etkisi olabilir?

Uzmanlar, yeni yaptırımların Rus petrol akışları üzerinde önemli bir etki yaratabileceğini düşünüyor.

Cuma günü uygulanan yeni yaptırımlardan önce de piyasada Rusya ve İran'ın petrol ihracatında birtakım aksamalar yaşanıyordu.

"Alıcıların alternatif sınıflar aramasıyla Orta Doğu fiziksel pazarı güçlendi. Çin'de, yakın zamanda duyurulan bu yaptırımların öncesinde Shandong Port Group, ABD yaptırımlı tankerlerin limanlarına uğramasını yasakladı," dedi ING Group'ta emtia stratejisi başkanı Warren Patterson.

Tahminlere göre, Rus gölge filosu Rusya'nın deniz yoluyla ihraç ettiği ham petrolün yüzde 80'inden biraz fazlasını taşıyor.

Gölge filosunun gerçek büyüklüğü bilinmemekle birlikte, ING Group'a göre 600'e kadar tanker olabileceği tahmin ediliyor.

S&P Global, tanker filosunun büyüklüğünü 586 gemi olarak tahmin ediyor; bu da gölge filonun yaklaşık %25'inin yaptırıma tabi tutulduğu anlamına geliyor.

"Bu, yaklaşık 700 bin varil/gün Rus ham petrolünü riske atabilir. Bu hacmi kaybetmek, bu yıl küresel petrol piyasası için beklediğimiz fazlalığı ortadan kaldıracaktır," dedi Patterson.

Gerçekte kaybedilen petrol hacimleri daha küçük olabilir

Uzmanlar, yaptırımlar nedeniyle kaybedilen ham petrol miktarının tahmin edilenden daha az olabileceğini düşünüyor.

Patterson, "Bazı alıcılar bu yaptırımları görmezden gelmeyi tercih edebilir ve Rusya da ticarete devam etmek için yaptırım uygulanmayan gölge filosundaki tankerlere daha fazla güvenebilir" diye ekledi.

Ancak Rus gölge filosunun nakliye güzergahı hala önemli bir sorun.

Commerzbank AG'de emtia analisti olan Carsten Fritsch, "Baltık Denizi üzerinden yapılan nakliye rotası, Rus gölge filosu için daha yüksek riskler taşıyor, çünkü tankerlerin burada denetlenmesi daha kolay" dedi.

Ancak Fritsch, petrolün Karadeniz veya Pasifik'teki limanlara yönlendirilip orada da yüklenebileceğini söyledi.

İhracatı ve gelirleri sürdürmek için Rusya'nın sonunda filosunu büyütmesi gerekecekti.

Patterson şöyle dedi:

Patterson, Rus ham petrolünün sevkiyatında arz darboğazları yaşanması halinde daha fazla Batılı tankerin ve sigorta şirketinin devreye gireceğini söyledi.

Bu, tedarik edilen petrolün 2022 yılında G7 ülkeleri tarafından konulan varil başına 60 dolarlık fiyat sınırının altında işlem görmesi gerekeceği anlamına gelecektir.

Petrol fiyatlarına etkisi

Petrol fiyatları geçen haftadan bu yana yeni yaptırımların devreye girmesiyle birlikte sert bir şekilde yükseldi.

Bu yaptırımların gerçek önemi konusundaki belirsizlik, petrol piyasası için olumlu etki yaratıyor.

Trade Nation'ın kıdemli piyasa analisti David Morrison, "Ham petrol, Eylül 2023'ten bu yana, hatta Rusya'nın Ukrayna'yı işgal etmesinin ardından zirveye ulaştığı Mart 2022'den bu yana fiyatların baskı altında kalmasını sağlayan uzun vadeli düşüş trendinin üzerine nihayet çıkmış gibi görünüyor" dedi.

Yeni yaptırımlar nedeniyle kaybedilen petrol hacminin günlük 700 bin varile ulaşması durumunda büyük kuruluşların fiyat tahminlerinde revizyona gidilebilir.

Ancak ING Group, Rusya'nın bu yaptırımların etkisini en aza indirmek için uygun adımları atması halinde daha az hacmin etkileneceğine inanıyor.

Patterson, "Ayrıca ABD'de göreve gelecek Trump yönetiminin bu yaptırımları sürdürüp sürdürmeyeceği ya da sıkı bir şekilde uygulayıp uygulamayacağı da belli değil" dedi.

Morrison şöyle dedi: