Venezuela, Trump'ın yeni döneminde petrol yaptırımlarıyla karşı karşıya: Ne bekleniyor?

Yapılan son anketler Venezuelalıların büyük çoğunluğunun yaptırımlara karşı olduğunu, Trump'ın ilk döneminde uygulanan yaptırımlara karşı çıkanların oranının ise yüzde 65 olduğunu gösteriyor.

Bu yaygın reddediş, temel bir bakış açısını temsil ediyor: Yerliler, kanyonların çözümden çok acı getirdiğine inanıyor.

Bu bağlamda siyaset uzmanı Pablo Quintero, insanların öfkesinin arttığını belirterek, yaptırımların sadece insani krizlere yol açmadığını, aynı zamanda yaşam koşullarında hiçbir ilerleme kaydedilmediğini düşünen insanlarda terk edilmişlik duygusu yarattığını söyledi.

Halkın, katılmadığı bir siyasal mücadelenin yan kurbanı haline getirildiğini ileri sürdü.

Yaptırımların performansı: belirsiz bir strateji

Ekonomik yaptırımlar, esas olarak tek taraflı bir zorlayıcı önlem olarak kullanılıyor ve Venezuela'daki birçok siyasi parti, özellikle de muhalefet liderleri tarafından, değişim yaratma stratejisi olarak dayatılıyor.

Ancak Quintero'nun da belirttiği gibi bu yaptırımlar siyasi değişimden ziyade daha çok acıya yol açtı.

Emtia tüketimi düşüyor, vatandaşlar artık ihtiyaçlarına uymayan ürünlere para harcamak istemiyor.

Bu tür yaptırımların etkileri üzerine yapılan araştırmalar, yaptırımları destekleyenlerin hem ekonomik daralmaya yol açtığını hem de stratejik hatalar yaptığını ortaya koymuştur.

Yaptırımların sona erdirilmesi çağrısı giderek yükselirken, Venezuelalılar, ülkelerine ilişkin ihtiyaçlarını ve vizyonlarını da içeren, kısıtlayıcı olmayan bir söylem çağrısında bulunuyor.

Venezuela Devlet Başkanı Nicolas Maduro, yakın zamanda yaptığı bir televizyon açıklamasında Venezuela'nın "daha fazla yaptırıma katlanmaya" hazır olduğunu söyledi.

Bu arada bolivar, 2024'ün son çeyreğinde dolara karşı değerinin yüzde 30'dan fazlasını kaybetti ve Venezuela Finans Gözlemevi, ülkenin enflasyon oranının 2024'te yüzde 85'e ulaştığını ve Latin Amerika'nın en yükseklerinden biri olduğunu bildirdi.

Siyasi yüzey ve yaptırım savunuculuğu

Yaptırımlar etrafında oluşan siyasi ortam, küresel aktörlerin, özellikle de devlet tarafından işletilen PDVSA'ya uygulanan 13808 sayılı dünya çapındaki ticaret yasaklarının arkasındaki temel güç olan Donald Trump yönetiminin sahne aldığı bir sahneye benziyor.

Amerikan Devletleri Örgütü (OAS) ve Amerika Birleşik Devletleri de siyasi liderleri bu politikalarla uyumlu hale getiren yerel siyasi anlatının geliştirilmesinde önemli roller oynadılar.

Quintero'ya göre bu grup ve onunla ilişkili başlıklar, Venezuelalıların gerçek yaşam deneyimlerini yansıtmaktan uzak.

Hükümeti etkileyen eylemler ekonomiye de zarar verdi, bu durum şu anda vatandaş üzerinde baskı yaratıyor.

Quintero, "Bu siyasi stratejinin maliyeti yüksek oldu, çok sayıda Venezuelalı küresel çatışmanın ve iç karışıklığın kurbanı oldu" dedi.

Quintero ayrıca sıradan insanların sınırlı ekonomik olanaklarla yükümlü olduğu ve yöneticilerinin siyasi bir oyun oynadığı acı gerçeğini de değerlendiriyor.

Skandalda ve sorumlulukta yepyeni bir boyut

Yaptırımlar gündeme gelirken, Haziran 2023'te Donald Trump'ın Kuzey Carolina'da düzenlenen bir Cumhuriyetçi etkinliğinde Venezuela petrolüyle ilgili tartışmalı bir açıklama yapması ve seçildiği takdirde askeri müdahalenin değerlendirileceğini söylemesiyle durum daha da kötüleşti.

Quintero, bu yorumların yalnızca durumun derinliklerini analiz etmekle kalmayıp aynı zamanda Venezuela ulusunu daha da yabancılaştırdığını savunuyor.

Bu tür duygular, askeri müdahalenin insani yardım bahanesiyle yoksul insanlara zarar vermenin gerçekçi bir yolu olabileceği daha geniş bir siyasi gölge oyununa katkıda bulunuyor.

Bu dünya görüşü yeniden canlandırılıyor ve dış güçlerin ülke işlerine müdahalesine izin veren bir söylemi öne çıkarıyor.

Skandalın izi: Önce diyalog ve anlayış ilkesi

Venezuela'nın ekonomik yaptırımların maliyetini ve askeri seçenekler tartışmalarını üstlendiği bir ortamda, durumu değiştirmenin çözümü giderek daha da netleşiyor.

Pablo Quintero’ya göre dönüm noktası, iletişime yönelik yaklaşımımızı değiştirdiğimizde ve bunu Venezuelalıların talepleri ve siyasi birimlerin tutum ve desteklerinden bağımsız olarak çeşitli bakış açıları aracılığıyla belirginleştirdiğimizde ortaya çıkar.

Keskin vizyonu, yaptırımların endişe verici etkilerinden uzaklaşarak ülke halkının yararına olan ekonomik niteliklerin geliştirilmesine yönelik çabalara odaklanarak ilerlemeye giden bir yol bulunmasını savunuyor.

Venezuela'da ekonomik abluka ve sektörel yaptırımlar

Venezuela'da özellikle petrol, altın ve madenciliği hedef alan ekonomik yaptırımlar ile Merkez Bankası'nın varlıklarının dondurulması, halihazırda var olan ekonomik ve insani krizi daha da derinleştirdi.

BM raportörünün hazırladığı rapora göre, bu kısıtlamaların gelir elde etme ve sağlık, eğitim ve kamu hizmetleri gibi temel kaynakların bulunabilirliği üzerinde önemli bir etkisi oldu.

Şubat 2024'te Fedecámaras'ın (Venezuela Sanayi Odası) yaptığı bir ankete göre, Venezuela'daki işletmelerin %81'i yaptırımların operasyonlarına zarar verdiğini, en dikkat çekici sonucun ise gerekli malzemeleri satın alamamak ve kalifiye iş gücü istihdam edememek olduğunu ve bunun enerji sektörüne daha fazla zarar verdiğini bildirdi.

Sağlık krizi ve hareketlilik sorunları

Sağlık sektörü giderek daha da zor bir hal alıyor, bunun başlıca nedeni personel kaçışları ve aşı, teşhis gibi tıbbi malzemelerin gönderilememesi.

Halkın sağlık hakkı nedeniyle sağlık hizmetlerindeki eksiklikler her zamankinden daha da kötüleşiyor.

Ayrıca, ulaşım özgürlüğünün engellenmesi ve işe gidip gelmek için kullanılan temel yakıt olan benzinle ilgili zayıflık, yağmurun insanların hareketliliğine yol açtığı en ciddi sorunlardan ikisidir.

Bu ulaşım ikilemi, özellikle yerli halk için, onların topluma katılımını ve temel hizmetlere ulaşmasını ciddi şekilde kısıtlıyor.

Bunlar arasında, Venezuela'nın bu yaptırımlardan önce de iktidardaki hükümetin siyasi kararları sonucu büyük bir ekonomik ve sosyal felaket yaşadığını belirtmek önemlidir.

Tüm bu konular, daha fazla yaptırımın zaten tükenmiş bir ekonomi ve kötüleşen siyasi durum üzerinde yaratacağı devam eden baskı ve tehditleri vurguluyor.