Trump neden 52,7 milyar dolarlık CHIPS Yasası'nın yürürlükten kaldırılmasını istiyor?

Eski ABD Başkanı Donald Trump'ın, federal borca etkisine ilişkin endişeleri öne sürerek, yasa koyuculardan 52,7 milyar dolarlık sübvansiyon programını yürürlükten kaldırmalarını istemesiyle, CHIPS Yasası'nın geleceği yeniden incelemeye alındı.

Trump, Kongre'de yaptığı konuşmada, hükümet destekli teşviklerin etkinliğini sorgulayarak, yarı iletken şirketlerinin vergi mükelleflerinin fonlarından ziyade gümrük vergileriyle teşvik edilmesi gerektiğini savundu.

CHIPS Yasası'nın kaldırılması çağrısı, Tayvan Yarı İletken Üretim Şirketi (TSMC), Intel ve Samsung gibi endüstri devlerinin ABD'deki agresif genişleme planlarını sürdürmesi ve yarı iletken tedarik zinciri ve ulusal güvenlik üzerindeki olası etkileri konusunda endişelere yol açmasıyla geldi.

Trump çip sübvansiyonlarını hedef alıyor

Trump'ın konuşması, dönemin Başkanı Joe Biden'ın Ağustos 2022'de imzaladığı iki partili bir girişim olan CHIPS Yasası'na yönelik şimdiye kadarki en güçlü eleştirisiydi.

Yasa, yarı iletken üretimine 39 milyar dolar doğrudan sübvansiyon ve yerli üretimi güçlendirmek için hükümetin ek 75 milyar dolar kredi verme yetkisi tahsis etti.

Trump, şirketlerin ekonomiye anlamlı bir getiri sağlamadan hükümet fonlarından faydalandığını ileri sürerek programı "korkunç" olarak nitelendirdi.

Eski başkan, yasanın yürürlükten kaldırılmasının Kongre'ye kalan fonları ulusal borcu azaltmak için yeniden tahsis etme olanağı sağlayacağını savundu.

Yarı iletken yatırımları risk altında

Trump'ın CHIPS Yasası'na karşı çıkması, halihazırda devam eden büyük yarı iletken yatırımlarının kaderi hakkında soruları gündeme getiriyor.

Yasanın kabulünden bu yana Biden yönetimi, dünyanın en büyük çip üreticilerinden ABD'de üretim tesisleri kurma veya genişletme konusunda taahhüt aldı.

Ana ödüller arasında Intel'e 7,86 milyar dolar, TSMC'ye 6,6 milyar dolar ve Samsung'a 4,75 milyar dolar yer alıyor. Tüm bunlar, yabancı tedarikçilere olan bağımlılığı azaltmak için yerli çip üretimini artırmayı amaçlıyor.

Arizona'ya 40 milyar dolarlık yatırım planlayan TSMC, yakın zamanda beş ek ABD çip fabrikası inşa etmek için 100 milyar dolarlık bir yatırım taahhüdünde bulunduğunu duyurdu.

Trump'ın hükümet sübvansiyonlarının geçerliliğini sorgulamasıyla birlikte, gelecekteki finansman taahhütlerinin geri alınabileceğine dair endişeler artıyor.

Bazı yetkililer, yeni yönetimde yaşanacak bir politika değişikliğinin, Biden liderliğinde verilen hibe anlaşmalarının geçersiz sayılmasına yol açabileceğinden ve bunun da tedarik zinciri istikrarını ve yurt içi üretim hedeflerini sekteye uğratabileceğinden endişe ediyor.

Ticaret Bakanlığı'nda işten çıkarmalar

CHIPS Yasası etrafındaki belirsizlik ABD hükümeti içinde somut etkilere yol açıyor.

Konuya yakın kaynaklara göre, bu hafta Ticaret Bakanlığı'ndaki 39 milyar dolarlık üretim sübvansiyonunu denetleyen personelin yaklaşık üçte biri işten çıkarıldı.

Bu adım, Trump yönetiminin yarı iletken sübvansiyonları da dahil olmak üzere federal harcama programlarında kapsamlı bir inceleme başlatmasının ardından geldi.

Ticaret Bakanı Howard Lutnick daha önce CHIPS Yasası'na destek vermiş ancak Biden döneminde imzalanan tüm finansman anlaşmalarının yeniden değerlendirileceğinin sinyalini vermişti.

Beyaz Saray'da düzenlenen etkinlikte TSMC'nin 6,6 milyar dolarlık ödülüne atıfta bulunan Trump, şirketin %25'lik üretim yatırım vergisi kredisine hak kazanmasına rağmen şu anda şirkete yeni bir sübvansiyon planlanmadığını açıkladı.

Sektörün tepkisi büyüyor

CHIPS Yasası'nın yürürlükten kaldırılma olasılığı hem sektör liderleri hem de eyalet yetkilileri tarafından sert tepkilere yol açtı.

New York Valisi Kathy Hochul, yasa tasarısını savunarak, bunun Micron'un 100 milyar dolarlık yatırımında ve New York'un merkezinde 50 bin iş yaratılmasında önemli bir etken olduğunu vurguladı.

Arizona'daki bölgesinde en büyük yarı iletken projelerinin bazılarının yer aldığı bölgenin temsilcisi Greg Stanton, Trump'ın tavrını, TSMC'nin genişleyen varlığıyla güçlenen eyaletin çip endüstrisine "doğrudan bir saldırı" olarak nitelendirdi.

Yarı iletken sektörü olası politika değişikliklerine hazırlanırken, şirketler ve yatırımcılar yasa tartışmalarının nasıl gelişeceğini yakından takip ediyor.

ABD'de üretime milyarlarca dolar yatırılmışken, ani bir politika değişikliğinin küresel çip tedarik zincirleri, ulusal güvenlik ve ekonomik rekabet gücü üzerinde önemli etkileri olabilir.