Trump'ın gümrük vergileri nasıl hesaplandı ve uzmanlar bu metodolojiyle ilgili neden endişe duyuyor?

Başkan Donald Trump, Amerika'nın ticaret ortaklarına yönelik kapsamlı gümrük vergilerini açıkladığında, her ülkenin oranının karşılıklı bir formülle belirlendiğini, bunun da ABD mallarına uzun süredir uygulanan ticaret engellerini yansıtması gerektiğini defalarca vurguladı.

Ancak hesaplamaların arkasındaki metodoloji, Beyaz Saray'ın daha sonra yaptığı açıklamaya ve uzmanların bağımsız analizlerine kadar belirsizliğini korudu.

Trump'ın karşılıklı tarifelerinin ardındaki metodoloji

Trump yönetimi, yeni gümrük tarifelerini , ABD'nin her ülkeyle olan ticaret açığını, o ülkenin ABD'ye gönderdiği toplam ihracata bölerek oluşturdu.

Etkisini yumuşatmak için nihai tarife rakamı yarıya indirildi.

Deutsche Bank da bu yaklaşımı teyit ederek, bir ülkenin ABD ile olan ticaret açığı ne kadar büyükse, yeni sistem kapsamında gümrük vergisi oranının da o kadar yüksek olacağını belirtti.

Beyaz Saray daha sonra formüle ilişkin açıklamayı ABD Ticaret Temsilcisi'nin internet sitesinde yayınladı.

USTR, "Her ülkedeki on binlerce gümrük vergisi, düzenleme, vergi ve diğer politikaların ticaret açığı etkilerini ayrı ayrı hesaplamak karmaşık, hatta imkansız olsa da, bunların birleşik etkileri, ikili ticaret açıklarını sıfıra indirecek tarife düzeyinin hesaplanmasıyla temsil edilebilir" dedi.

"Ticaret açıkları, gümrük tarifeleri ve gümrük tarifesi dışı politikalar ve temel unsurlar nedeniyle kalıcı hale geliyorsa, bu politikaları ve temel unsurları telafi etmeye yönelik gümrük tarifesi oranı karşılıklı ve adildir."

Hesaplamalar matematiksel semboller içerse de, sonuçta daha önce şüphelenilen dış ticaret açığı temelli yaklaşımla örtüştü.

BBC'den Faisal İslam formülü yayınladı:

Ekonomistler formülün basit doğası konusunda şüpheci davranıyorlar

Ticaret uzmanları ve ekonomistler formülün basit doğasına şüpheyle yaklaşıyorlar.

Yeni Amerikan Güvenliği Merkezi Direktörü ve eski ABD Ticaret Temsilcisi Yardımcısı Emily Kilcrease, yönetimin hızlı bir çözüme ihtiyaç duyduğunu ancak bu metodolojinin, kendi politika hedefleriyle tutarlı bir "yaklaşım" gibi göründüğünü belirtti.

Deutsche Bank, tarife politikasıyla ilgili üç önemli endişeyi şöyle sıraladı:

Öncelikle, ABD yönetiminin öncelikli olarak mal ticaretinde önemli dış ticaret açığı olan ülkeleri hedef almaya odaklandığı, hizmetler sektörünün ise değerlendirme dışında tutulduğu görülüyor.

Bu yaklaşım, tarife ve tarife dışı engellerin ayrıntılı bir değerlendirmesinden ziyade katı bir formüle dayanmaktadır.

İkincisi, ikili ticaret ilişkilerinin kapsamlı bir politika incelemesine tabi tutulması yönündeki son resmi açıklamalarla, bu tarifelerin fiilen uygulanması arasında büyük bir tezat bulunmaktadır.

Bu tutarsızlık, yönetimin bundan sonraki politika güvenilirliği konusunda endişelere yol açıyor.

Piyasalar, büyük ekonomik kararların iyi yapılandırılmış bir süreçle alınıp alınmadığından şüphe etmeye başlayabilir.

Üçüncüsü, bu tarifelerin hesaplanmasında kullanılan metodoloji gelecekteki ticaret müzakerelerine öngörülemez bir unsur katıyor.

Yönetim, net ve belirli politika talepleri ortaya koymak yerine, gümrük vergilerini ülkelere ticaret dengesizliklerini azaltmaları yönünde baskı yapmak için geniş kapsamlı bir araç olarak kullanıyor gibi görünüyor ve bu durum, önümüzdeki görüşmelerde önemli belirsizliklere yol açıyor.

Tarifeler ne kadar eşi benzeri görülmemiş?

AMP Yatırım Stratejisi Başkanı Shane Oliver, mevcut tarife ortamını, Büyük Buhran'ı daha da kötüleştiren 1930'lardaki Smoot-Hawley Tarife Yasası'na benzetti.

Trump'ın son gümrük vergileri önlemlerinin, ABD'deki ortalama gümrük vergilerini o dönemde görülen seviyelerin üzerine çıkarabileceğini ve bunun da resesyon risklerini artırabileceğini tahmin ediyor.

Analistler olası olumsuzlukları sindirmeye çalışırken, küresel ekonomik istikrara ilişkin endişeler artıyor.

Deutsche Bank, tarife kaynaklı belirsizliğin ABD dolarını zayıflatabileceği uyarısında bulunurken, Oliver, etkilenen ülkelerden gelecek misillemelere bağlı olarak küresel büyümenin mevcut %3 seviyesinden %2 civarına düşebileceğini belirtti.

Çin'in tepkisinin özellikle önemli olması bekleniyor.

Pekin'in karşı tarifelerle veya ekonomik önlemlerle misilleme yapması, tedarik zincirindeki aksaklıkları daha da kötüleştirebilir ve piyasaları daha da istikrarsızlaştırabilir.