De reset van het Verenigd Koninkrijk en Europa in 2025: wat staat er op het spel voor hun economieën?

Het Verenigd Koninkrijk en de Europese Unie nemen stappen om hun gespannen relatie te verbeteren.

Begin 2025 zal de Britse premier Keir Starmer een informele top bijeenroepen met EU-leiders. Dit is de eerste uitnodiging van dit soort sinds de Brexit-onderhandelingen in 2020 werden afgerond.

Tijdens deze bijeenkomst staat de samenwerking op het gebied van defensie en veiligheid centraal, aangezien Europa met meerdere wereldwijde uitdagingen wordt geconfronteerd.

Aangezien de economieën van het Verenigd Koninkrijk en Europa momenteel moeite hebben om weer op de been te komen, zou een herziening van hun relatie misschien meer voordelen dan nadelen voor hen kunnen opleveren.

Wat is de reden voor de hernieuwde betrokkenheid?

De geopolitieke instabiliteit heeft de gemeenschappelijke belangen tussen het Verenigd Koninkrijk en de EU benadrukt.

Oorlogen in Oekraïne en het Midden-Oosten, evenals de toenemende spanningen tussen China en Noord-Korea, vormen een bedreiging voor de regionale veiligheid.

Bovendien roept de terugkeer van Donald Trump naar het Witte Huis zorgen op over de betrouwbaarheid van de NAVO en nieuwe handelstarieven.

Door de Brexit verloor de EU een van haar grootste economieën en sterkste legers.

Voor het Verenigd Koninkrijk betekende het verlaten van de EU een vermindering van zijn invloed op het wereldtoneel.

De regering van Labour, die medio 2024 wordt gekozen, ziet verbeterde relaties met de EU als een manier om belangrijke binnenlandse uitdagingen aan te pakken, zoals migratie, economisch herstel en defensiebeleid.

Het plan van Labour voor een 'ambitieuze reset'

Het buitenlandse beleid van Labour heeft de EU-relaties als prioriteit. Premier Starmer beloofde een “ambitieuze herstart”.

Belangrijke ministers hebben zich actief ingezet voor diplomatie. Kanselier Rachel Reeves sprak met de EU-ministers van Financiën, terwijl minister van Buitenlandse Zaken David Lammy zijn EU-collega's ontmoette.

Starmer bezocht Brussel om de voorzitter van de Europese Commissie, Ursula von der Leyen, te ontmoeten.

Deze inspanningen hebben als doel het Verenigd Koninkrijk te integreren in bredere Europese doelstellingen, zonder de omstreden Brexit-kwesties opnieuw aan te kaarten.

De regering van Starmer streeft naar samenwerking op gebieden als grensoverschrijdend verkeer en energieveiligheid, terwijl ze de regelgevende autonomie behoudt.

Wat staat er economisch op het spel?

De Britse economie heeft sinds de komst van Labour aan de macht te maken gehad met aanzienlijke uitdagingen.

Volgens het Office for National Statistics stagneerde de groei van het bbp tussen juli en september 2024.

CEBR voorspelt dat het Verenigd Koninkrijk in 2039 de zesde grootste economie ter wereld zal blijven, maar de kortetermijnvooruitzichten blijven zwak.

De belastingpolitiek van de Labour Party, waaronder een verhoging van de nationale verzekeringsbijdragen met £ 25 miljard, is bekritiseerd omdat deze de economische heropleving zou kunnen vertragen.

Ondanks deze uitdagingen kan het Verenigd Koninkrijk de komende 15 jaar beter presteren dan Europese landen als Duitsland en Frankrijk.

CEBR verwacht dat de Duitse economie ten opzichte van de Britse zal krimpen. De kloof zal volgens CEBR van 31% naar 20% krimpen in 2039.

Verwacht wordt dat het Verenigd Koninkrijk in hetzelfde jaar 25% groter zal zijn dan Frankrijk.

De Labour-regering heeft zich ook gericht op het stimuleren van de groei door middel van hervormingen van de planning en overheidsinvesteringen.

Initiatieven om de woningbouw te stimuleren en de infrastructuur te moderniseren, hebben als doel om de structurele inefficiënties in de Britse economie aan te pakken.

Veiligheid en verdediging: een gemeenschappelijke prioriteit

Defensiecoöperatie is een belangrijk onderdeel van de herstart. Het veiligheidslandschap in Europa is de afgelopen jaren ingrijpend veranderd.

De oorlog van Rusland in Oekraïne gaat door, gesteund door landen als Iran en Noord-Korea.

Voor zowel het Verenigd Koninkrijk als de EU is het versterken van militaire partnerschappen van essentieel belang.

Het Verenigd Koninkrijk is een van de weinige militaire grootmachten in Europa die in staat is tot aanzienlijke internationale inzet. Dit maakt het land een cruciale partner voor door de EU geleide veiligheidsinitiatieven.

Starmer's aanwezigheid op de top in februari is een teken van de bereidheid van het Verenigd Koninkrijk om bij te dragen aan de collectieve verdediging, vooral omdat de toekomst van de NAVO onzeker lijkt.

De rol van regelgevingshervorming

De Labour-partij wil ook de regelgeving versoepelen om de economische groei te stimuleren.

De overheid heeft toezichthouders als Ofgem, Ofwat en de FCA gevraagd om uiterlijk in januari voorstellen voor hervormingen in te dienen.

Met deze hervormingen wil de overheid een 'groeiende' omgeving creëren, waarbij de onafhankelijkheid van de toezichthoudende instanties wordt gerespecteerd.

Starmer heeft kritiek geuit op de overdreven bureaucratie en noemde deze een belemmering voor investeringen.

In een toespraak tot internationale investeerders beloofde hij verouderde regelgeving die de economische activiteit belemmert, te verwijderen.

Critici stellen echter dat sommige regels die als obstakels worden gezien, noodzakelijk zijn voor de stabiliteit van de markt.

Publieke opinie en bewegingsvrijheid

Uit peilingen blijkt dat burgers in zowel het Verenigd Koninkrijk als de EU enthousiaster zijn over het versterken van de banden dan hun regeringen.

Uit een recent onderzoek van YouGov en Datapraxis in opdracht van de Europese Raad voor Buitenlandse Betrekkingen blijkt dat 50% van de Britse respondenten een nauwere samenwerking met de EU ziet als de beste manier om de economie te stimuleren. 68% is voorstander van de herinvoering van de vrijheid van verkeer in ruil voor toegang tot de interne markt.

Ook in Duitsland en Polen zijn de meeste mensen voorstander van speciale toegang voor het Verenigd Koninkrijk tot de interne markt, om de veiligheidscoöperatie te verdiepen.

Hoewel de Labour-regering volhardt dat ze niet terugkeert naar de vrije verplaatsing van personen en goederen of de interne markt, bieden sectorale overeenkomsten een middenweg.

Jongerenmobiliteitsprogramma's zouden bijvoorbeeld jongeren tussen de 18 en 30 jaar de mogelijkheid kunnen bieden om aan de overkant van het Kanaal te werken of te studeren.

Het Verenigd Koninkrijk zou dit kunnen accepteren in ruil voor praktische voordelen, zoals wederzijdse erkenning van professionele kwalificaties of een betere mobiliteit voor Britse artiesten en entertainers.

Bovendien kunnen onderhandelingen over visrechten ook dienen als onderhandelingsmiddel om economische voordelen te behalen, zoals vereenvoudigde voedselhandelsovereenkomsten.

Waarom is een herstart van de relatie tussen het Verenigd Koninkrijk en de EU belangrijk?

De herstart van de relatie tussen het Verenigd Koninkrijk en de EU brengt zowel kansen als risico's met zich mee.

Enerzijds kunnen nauwere banden beide partijen helpen om gezamenlijke uitdagingen aan te pakken, van handelsbelemmeringen tot geopolitieke instabiliteit.

Verbeterde samenwerking zou ook de economische heropleving van het Verenigd Koninkrijk ten goede kunnen komen en de wereldwijde invloed van de EU kunnen versterken.

Aan de andere kant zijn er grenzen aan de mate waarin beide partijen bereid zijn om compromissen te sluiten.

Het is onwaarschijnlijk dat het Verenigd Koninkrijk zich weer aansluit bij de interne markt of de douane-unie, terwijl de EU terughoudend zal zijn om aanzienlijke concessies te doen op het gebied van handel of migratie.

De inspanningen van de Labour Party om de EU te 'herstarten' zijn nauw verbonden met het binnenlandse programma van de partij.

Economische groei, migratiebeheer en verbetering van openbare diensten zijn allemaal in verschillende mate afhankelijk van het succes van deze onderhandelingen.

De Labour-partij loopt echter politieke risico's in eigen land, waaronder scepsis van Brexit-aanhangers die eventuele toegevingen aan de EU als een verraad kunnen zien.

De taak van de Labour-partij is hier lastig, omdat ze alle compromissen als overwinningen voor de Britse belangen moet presenteren, maar tegelijkertijd de tegenstand van kiezers die zich verzetten tegen de vermeende invloed van de EU moet vermijden.

Actie in plaats van retoriek

Ondanks de goede wil aan beide kanten, is er voor wezenlijke vooruitgang een duidelijke prioritering en bereidheid tot compromissen nodig.

De scepsis van de EU over de intenties van het Verenigd Koninkrijk en de aarzeling van de Labour-regering om de afwegingen volledig te verwoorden, kunnen de onderhandelingen vertragen.

Om de 'reset' te laten slagen, moeten beide partijen verder gaan dan symbolische gebaren en tastbare voordelen bieden op het gebied van handel, defensie en energiecoöperatie.