Italiaanse staatsobligaties onder druk door energie- en politieke zorgen

De economische kwetsbaarheden van Italië komen steeds meer in beeld nu het aanhoudende conflict in het Midden-Oosten druk zet op zijn energieafhankelijke economie en fiscale vooruitzichten.

De sterke afhankelijkheid van geïmporteerde energie, gecombineerd met toenemende politieke en financiële onzekerheid voorafgaand aan de verkiezingen van 2027, heeft het beleggerssentiment ten aanzien van zijn staatsschuld gedrukt.

De leenkosten voor Italië op twee jaar stegen in maart met 75 basispunten, de scherpste maandelijkse toename sinds 2022.

Deze stijging overtrof soortgelijke toenames in Frankrijk, Spanje en Duitsland met minstens 10 basispunten, wat wijst op een snellere verslechtering van het marktvertrouwen in Italiaanse obligaties.

Hoewel een tweeweekse wapenstilstand die begin april werd aangekondigd tijdelijke verlichting gaf voor de obligatiemarkten, blijven de Italiaanse rendementen hoog.

Op ongeveer 2,76% liggen ze nog aanzienlijk hoger dan de niveaus vóór de Amerikaanse en Israëlische aanvallen op Iran eind februari.

Bovendien stegen de financieringskosten van Italië bij een recente veiling verder, tot het hoogste niveau sinds juli 2024.

Energieafhankelijkheid vergroot recessierisico's

De blootstelling van Italië aan schommelingen in energieprijzen is een belangrijke zorg voor beleggers.

Als Europa’s meest gasafhankelijke economie, met gas goed voor 38% van zijn energievoorziening, blijft het land bijzonder kwetsbaar voor verstoringen gerelateerd aan het Midden-Oosten.

Hauke Siemssen, rente-strateeg bij Commerzbank, zei: “Bij vooruitzichten op langdurige stijgingen van energieprijzen zijn beleggers erg bezorgd over het groeiperspectief van Italië.”

De bank verwacht dat Italië in de eerste helft van het jaar in een technische recessie terechtkomt en voorziet twee opeenvolgende kwartalen van krimp van het bruto binnenlands product.

Als weerspiegeling van deze zorgen stegen de 10‑jaars benchmarkrendementen van Italië in maart met ongeveer 80 basispunten na de escalatie van het conflict met Iran.

Deze stijging overtrof vergelijkbare toenames in Franse en Duitse staatsobligaties, wat de verhoogde gevoeligheid van Italië voor het wereldwijde risicosentiment benadrukt.

De spread tussen Italiaanse en Duitse 10‑jaars obligaties liep kortstondig uit tot meer dan 100 basispunten, het hoogste niveau in negen maanden.

Die uitlopende spread onderstreept de hogere premie die beleggers vragen om Italiaanse schuld te houden, waardoor het voor de overheid duurder wordt om haar verplichtingen te financieren.

Fiscale druk en zorgen bij beleggers

De Italiaanse staatsschuld, die vorig jaar opliep tot 137% van het bbp, blijft een van de hoogste in de eurozone.

Analisten waarschuwen dat de schuld van het land bijzonder kwetsbaar is tijdens perioden van marktonrust.

Steven Major, global macro-adviseur bij Tradition, zei: “Voor mij zijn BTPs een proxy voor wereldwijd risico.”

Zijn opmerking weerspiegelt de bredere perceptie dat Italiaanse obligaties sterk reageren op verschuivingen in de wereldwijde risicobereidheid.

De economische vooruitzichten blijven ook beperkt.

Volgens ramingen van de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) wordt verwacht dat de Italiaanse economie dit jaar slechts met 0,4% groeit en in 2027 met 0,6%, waarmee het de traagst groeiende is onder de geavanceerde G20-economieën.

Politieke onzekerheid vergroot nervositeit op de markten

Naast economische uitdagingen wegen politieke ontwikkelingen verder op het beleggersvertrouwen.

De regering van premier Giorgia Meloni heeft recent tegenslagen gekend, waaronder een nederlaag in een referendum over gerechtelijke hervorming en het ontslag van drie functionarissen die met schandalen in verband worden gebracht.

Eurasia Group merkte op: “Meloni's positie wordt steeds onzekerder.”

Het adviesbureau voegde eraan toe: “De nederlaag ontnam de regering een zeldzame beleidswinst op een belangrijk dossier en toonde aan dat een ruime meerderheid zich tegen haar kan verenigen.”

Nu de verkiezingen van 2027 naderen, waarschuwen analisten dat de fiscale discipline kan verzwakken nu de regering steun in de bevolking wil behouden.

Zowel Meloni als minister van Economie Giancarlo Giorgetti hebben de Europese Unie opgeroepen de begrotingsregels op te schorten als het conflict in het Midden-Oosten aanhoudt, hoewel deze oproepen tot nu toe zijn genegeerd.

Franziska Palmas, senior Europe-econoom bij Capital Economics, zei: “Ik denk dat de combinatie van de stemming over de justitiële hervorming, de naderende verkiezingen van 2027 en de stijging van de energieprijzen de prikkels voor de regering vergroot om het fiscale beleid te versoepelen om de publieke steun te behouden.”

Vooruitzichten blijven fragiel

De fiscale positie van Italië staat al onder druk, met een voor 2025 gerapporteerd tekort van 3,1% van het bbp, dat de doelstelling van 3,0% overschrijdt.

Capital Economics verwacht dat het tekort dit jaar verder zal oplopen tot 3,5%, in plaats van zoals gepland te dalen.

Vooruitkijkend waarschuwde Siemssen van Commerzbank dat het beleggersvertrouwen mogelijk niet volledig zal herstellen, zelfs niet als de geopolitieke spanningen afnemen.

“Ik verwacht dat de BTP‑Bundspreads naar krapper niveaus terugkeren, maar waarschijnlijk niet zo krap als vóór de Iran‑oorlog,” zei hij.

Al met al blijft de combinatie van geopolitieke risico's, zwakke groeivooruitzichten en toenemende politieke onzekerheid het vooruitzicht voor de Italiaanse obligatiemarkt vertroebelen.