Obniżka stóp procentowych przez amerykańską Rezerwę Federalną przed wyborami oznacza rzadki ruch w historii banków centralnych

Decyzja Rezerwy Federalnej o obniżeniu stóp procentowych o pół punktu procentowego na zaledwie kilka miesięcy przed wyborami prezydenckimi w USA przyciągnęła znaczną uwagę.

Jest to dopiero trzeci raz w ciągu prawie półwiecza, kiedy bank centralny zainicjował cykl obniżek stóp procentowych tak blisko dnia wyborów.

Historycznie rzecz biorąc, decyzje dotyczące stóp procentowych w latach wyborczych były rzadkie, a Rezerwa Federalna często unikała uruchamiania nowych cykli polityki pieniężnej w miarę zbliżania się wyborów.

Cykle stóp procentowych w latach wyborczych: spojrzenie historyczne

W ciągu ostatnich 50 lat Rezerwa Federalna dostosowywała stopy procentowe przez cały okres wyborów prezydenckich, z wyjątkiem dwóch, począwszy od 1972 r.

Zmiany stawek — zarówno podwyżki, jak i obniżki — są powszechne, a większość dostosowań stanowi część szerszych cykli zapoczątkowanych na długo przed rozpoczęciem roku wyborczego.

Jednakże rozpoczęcie nowego cyklu obniżek stóp procentowych tak blisko wyborów miało dotychczas miejsce tylko dwa razy: w 1976 r. i ponownie w 1984 r.

W obecnej sytuacji obniżka stóp procentowych przez Fed następuje po miesiącach ostrożnej polityki pieniężnej.

Jerome Powell, prezes Rezerwy Federalnej, powtórzył, że decyzja o obniżce stóp procentowych została podjęta wyłącznie w oparciu o dane ekonomiczne i nie miała związku ze zbliżającymi się wyborami.

„Nasze decyzje opierają się na danych, perspektywach i bilansie ryzyka, a nie na rozważaniach politycznych” – podkreślił Powell na konferencji prasowej w lipcu.

Mimo to moment obniżek stóp procentowych — mniej niż 10 tygodni przed dniem wyborów — wywołał debatę na temat potencjalnych politycznych implikacji tej decyzji.

Obniżki stóp procentowych w roku wyborczym: wpływ na wybory

Historycznie istniała korelacja między działaniami Rezerwy Federalnej a wynikami wyborów.

Dane z poprzednich lat wyborczych pokazują, że podwyżki stawek często zbiegają się z utrzymaniem kontroli nad Białym Domem przez urzędującego prezydenta lub partię.

Na przykład, gdy w pięciu z ostatnich lat wyborczych wzrosły stopy procentowe, w czterech z tych lat urzędująca partia utrzymała urząd prezydenta.

Jedynym wyjątkiem był rok 2000, kiedy wiceprezydent Al Gore, startujący jako kandydat Demokratów, nie zdołał zdobyć prezydentury, mimo podwyżki stóp procentowych na początku roku.

Odwrotnie, gdy stopy procentowe zostały obniżone w roku wyborczym, przeciwnicy zazwyczaj radzili sobie lepiej. W pięciu z sześciu przypadków obniżek stóp procentowych w latach wyborczych, partia opozycyjna przejęła Biały Dom.

Jedynym wyjątkiem był rok 1996, kiedy prezydent Bill Clinton wygrał drugą kadencję, pomimo niewielkiej obniżki stóp procentowych o ćwierć punktu procentowego na początku roku.

Cykle obniżek stóp procentowych: rzadsze zjawisko

Choć zmiany stóp procentowych w latach wyborczych zdarzają się stosunkowo często, wprowadzenie nowego cyklu obniżek stóp procentowych tak blisko wyborów miało miejsce zaledwie kilka razy.

Przed tym rokiem odnotowano cztery przypadki nowych cykli obniżek stóp procentowych rozpoczętych w ciągu kilku miesięcy od wyborów od lat 70.

W trzech przypadkach wybory wygrał kontrkandydat.

Ostatnim przykładem takiej sytuacji było obniżenie stóp procentowych przez Fed w 2020 r. o 1,5 punktu procentowego w odpowiedzi na pandemię COVID-19.

Cięcia, które miały miejsce w marcu, doprowadziły do utrzymania stóp procentowych na poziomie bliskim zera.

W tym roku Joe Biden nieznacznie pokonał urzędującego prezydenta Donalda Trumpa.

Najbliższym przypadkiem nowego cyklu obniżek stóp procentowych rozpoczynającego się przed wyborami było obniżenie stóp procentowych przez Fed w 1976 r. zaledwie cztery tygodnie przed dniem wyborów.

Nie jest jasne, jaki wpływ obniżka stóp procentowych miała na wyniki wyborów, jednak demokrata Jimmy Carter pokonał urzędującego republikanina Geralda Forda.

Co mówią Trump i Harris?

Mimo oficjalnego stanowiska Rezerwy Federalnej, że jej działania są apolityczne, nie wszyscy są o tym przekonani.

Były prezydent Donald Trump, który ponownie ubiega się o nominację Partii Republikańskiej, zasugerował wcześniej w tym roku, że bank centralny może obniżyć stopy procentowe, aby pomóc Demokratom w wyborach.

Trump wyraził również pogląd, że prezydenci powinni mieć pewien wpływ na decyzje Rezerwy Federalnej.

Wiceprezydent Kamala Harris, kandydatka Demokratów na prezydenta, przyjęła bardziej ostrożne podejście.

Choć Harris podkreślała znaczenie poszanowania niezależności Rezerwy Federalnej, unikała podczas kampanii omawiania konkretnych zagadnień gospodarczych, skupiając się zamiast tego na szerszych zagadnieniach ekonomicznych.

Co mówią dane o stopach i wynikach wyborów?

Analiza danych z ostatnich pięciu dekad ujawnia, że moment zmian stóp procentowych i kierunek cykli stóp procentowych mogą mieć pośredni wpływ na nastroje wyborców i wyniki wyborów.

Przykładowo, gdy w 1984 r. Rezerwa Federalna podniosła stopy procentowe o 2,56 punktu procentowego, urzędujący prezydent Partii Republikańskiej Ronald Reagan odniósł miażdżące zwycięstwo w wyborach.

Podwyżka stóp procentowych była częścią szerszej strategii Rezerwy Federalnej mającej na celu walkę z inflacją, która nękała gospodarkę od lat.

Z drugiej strony, gdy w 2008 roku stopy procentowe obniżono o 2,75 punktu procentowego, Barack Obama, kandydat Partii Demokratycznej, wygrał wybory prezydenckie w środku światowego kryzysu finansowego.

Obniżki stóp procentowych przeprowadzone przez Rezerwę Federalną w tamtym roku miały na celu złagodzenie skutków kryzysu gospodarczego, co spowodowało, że uwaga wyborców przeniosła się na działania mające na celu ożywienie gospodarcze.

Związek między obniżkami stóp procentowych i wynikami wyborów nie jest prosty, a działania Rezerwy Federalnej są tylko jednym z wielu czynników wpływających na decyzje wyborców.

Jednak czas i skala zmian stóp procentowych mogą być dla społeczeństwa sygnałem, że bank centralny reaguje na szersze wyzwania gospodarcze, co może mieć wpływ na nastroje wyborców.

Wybory 2024 i polityka gospodarcza

Do wyborów w 2024 r. pozostało mniej niż dwa miesiące, a wpływ niedawnej obniżki stóp procentowych przez Fed na kampanię pozostaje niepewny.

Chociaż bank centralny podtrzymuje swoją neutralną postawę, obie partie polityczne doskonale zdają sobie sprawę z tego, jak warunki ekonomiczne wpłyną na wyborców.

W szczególności decyzja Rezerwy Federalnej o obniżeniu stóp procentowych może okazać się mieczem obosiecznym.

Z jednej strony niższe koszty pożyczek mogą przynieść ulgę konsumentom i przedsiębiorstwom, wzmacniając poczucie stabilności gospodarczej.

Z drugiej strony krytycy twierdzą, że obniżki stóp procentowych mogą być sygnałem obaw o stan gospodarki, co potencjalnie zwiększy niepewność w okresie poprzedzającym wybory.

Ponieważ gospodarka USA nadal zmaga się z inflacją, bezrobociem i innymi wyzwaniami, działania Rezerwy Federalnej będą nadal poddawane kontroli.

Choć historia pokazuje, że obniżki stóp procentowych często sprzyjają konkurentom, wynik wyborów w 2024 r. ostatecznie zależeć będzie od wielu czynników, w tym od postrzegania szerszej sytuacji gospodarczej przez wyborców.