Co się stanie, jeśli całkowicie odcięto dostawy rosyjskiego gazu do Europy przez Ukrainę?

Główna umowa regulująca tranzyt rosyjskiego gazu przez Ukrainę wygasa 1 stycznia, co będzie miało poważne konsekwencje dla eksportu Moskwy do niektórych krajów Unii Europejskiej.

„Koniec kontraktu tranzytowego będzie oznaczał ważną zmianę, ponieważ gaz dostarczany przez Ukrainę na mocy kontraktu stanowi obecnie połowę pozostałych rosyjskich eksportów gazu rurociągowego do UE i jedną trzecią całkowitych rosyjskich eksportów gazu, w tym LNG” – napisano w raporcie think-tanku Bruegel.

Najbardziej odczują to kraje UE, takie jak Austria, Węgry i Słowacja. Według Bruegel w 2023 r. ukraińska trasa tranzytowa zaspokajała 65% zapotrzebowania tych krajów na gaz.

Według agencji analitycznej udział ukraińskiego tranzytu w imporcie gazu do UE spadł z 11% w 2021 r. do około 5%.

UE ma nieobowiązujący cel zaprzestania importu rosyjskiej energii do 2027 r.

„Koniec tranzytu ukraińskiego mógłby przyspieszyć ten proces odłączenia i oznaczałby również roczną stratę w wysokości 6,5 miliarda dolarów dla Rosji, chyba że uda jej się przekierować te przepływy do innych rurociągów lub terminali LNG” – powiedział Bruegel.

Tymczasem prezydent Ukrainy Wołodymyr Zełenski powiedział w czwartek, że kraj może rozważyć dalszy tranzyt rosyjskiego gazu, ale tylko pod warunkiem, że Moskwa nie otrzyma zapłaty przed zakończeniem wojny.

Putin powiedział tego dnia, że jasne jest, że nie będzie nowej umowy z Kijowem w sprawie przesyłu rosyjskiego gazu przez Ukrainę do Europy, podała agencja Reuters.

Tomy

Według agencji Reuters, dostawy rosyjskiego gazu do Europy przez Ukrainę są stosunkowo niewielkie.

W 2023 r. Rosja wysłała do Europy zaledwie 8% swojego szczytowego eksportu gazu przez Ukrainę.

Oznacza to około 15 miliardów metrów sześciennych (bcm).

Według Reutersa, w szczytowym momencie udział Rosji w europejskim rynku gazu wynosił 35%.

Według Bruegla ukraiński system gazociągów łączy Rosję, Polskę, Słowację, Węgry, Rumunię i Mołdawię.

Przepływ gazu przez Ukrainę do Polski i Rumunii został wstrzymany.

Słowacja stała się głównym punktem wjazdu do UE.

Oprócz Słowacji, głównymi odbiorcami gazu płynącego przez Ukrainę są teraz Austria, Węgry i Mołdawia.

Według danych Bruegel w 2024 r. przepływ gazu przez Ukrainę wynosił średnio 44 mln m3 dziennie, co odpowiada 16 mld m3 rocznie.

Jest to znacznie poniżej kontraktowanej kwoty 40 mld m3 rocznie.

Bruegel dodał:

Wymiana rosyjskiego gazu na LNG

Wygaśnięcie obecnej umowy tranzytowej między Rosją a Ukrainą oznaczałoby, że UE musiałaby importować dodatkowo 140 terawatogodzin gazu rocznie z innych źródeł.

Większość dostaw rosyjskiego gazu do Austrii, Węgier i Słowacji odbywa się na podstawie długoterminowych kontraktów między głównymi firmami gazowymi tych krajów a Gazpromem, które mają obowiązywać przez wiele lat.

„Jednakże zatrzymanie ukraińskiego tranzytu nie stanowiłoby natychmiastowego zagrożenia dla bezpieczeństwa dostaw w Austrii, na Węgrzech ani na Słowacji, z trzech powodów” – twierdzi Bruegel.

Bruegel powiedział, że terminale LNG w Niemczech, Polsce, na Litwie, we Włoszech, Chorwacji i w Grecji mogłyby zastąpić utracone dostawy z Rosji. Opcją mogłyby być również jednostki regazyfikacyjne w Niemczech i we Włoszech oraz potencjalna rozbudowa przepustowości gazociągu TurkStream.

„Po drugie, istnieje wystarczająca infrastruktura, aby operatorzy systemów przesyłowych mogli dostarczyć gaz zastępczy do Austrii, Węgier i Słowacji” – powiedział Bruegel.

Po trzecie, Austria ma wystarczająco dużo gazu w magazynach, aby pokryć całe krajowe zapotrzebowanie. Ponadto decyzja Niemiec o niepobieraniu wysokich opłat za magazynowanie gazu w tranzycie pomogłaby uniknąć znacznego wzrostu cen gazu w regionie, powiedział Bruegel.