Dlaczego populacja Chin kurczy się pomimo wzrostu liczby urodzeń?

Dynamika populacji Chin pozostaje poważnym wyzwaniem dla stabilności gospodarczej i społecznej kraju.

Pomimo niewielkiego wzrostu liczby urodzeń w 2024 r. populacja kraju zmniejszyła się po raz trzeci z rzędu, co podkreśla systemowe problemy, których lata rządowych interwencji nie udało się rozwiązać.

Łączna liczba ludności spadła o ponad 1,39 miliona do 1,408 miliarda, mimo że w tym roku urodziło się 9,54 miliona dzieci – o 520 000 więcej niż w roku poprzednim. Ten paradoks wskazuje na głębsze zmiany demograficzne wykraczające poza natychmiastowe wahania wskaźnika urodzeń.

Problem demograficzny Chin

Spadek liczby ludności w Chinach jest odzwierciedleniem kurczącej się siły roboczej i starzejącego się społeczeństwa, co stanowi długoterminowe ryzyko gospodarcze.

Przez dziesięciolecia liczba pracowników nieustannie malała, co skutkowało spadkiem produktywności i potencjału innowacyjnego.

Tymczasem odsetek obywateli starszych stale rośnie, co wywiera ogromną presję na chińskie systemy emerytalne i opieki zdrowotnej.

Wprowadzone w ostatnich latach środki mające na celu przeciwdziałanie tym tendencjom przyniosły ograniczone efekty.

Ponadto rządowe inicjatywy mające na celu zachęcenie do zakładania większych rodzin, takie jak rozszerzenie dostępu do opieki nad dziećmi, wsparcia mieszkaniowego i opieki zdrowotnej, nie przyniosły jeszcze znaczących rezultatów.

Rosnące koszty opieki nad dziećmi i edukacji, a także niepewność zatrudnienia i spowolnienie gospodarki zniechęcają wielu młodych Chińczyków do zawierania małżeństw i zakładania rodzin.

Według demografów wzrost liczby małżeństw w 2023 r. o 12,4%, w dużej mierze spowodowany pandemią COVID-19, przyczynił się do wzrostu liczby urodzeń w 2024 r.

Oczekuje się jednak, że w 2025 r. wskaźnik urodzeń znów spadnie.

W Chinach małżeństwa są kluczowym wskaźnikiem wskaźnika urodzeń, ponieważ wiele samotnych kobiet nie ma prawa do świadczeń na wychowanie dzieci.

Polityka jednego dziecka w Chinach

Obecne wyzwania demograficzne Chin wynikają z restrykcyjnej polityki planowania rodziny, stosowanej w przeszłości.

Polityka jednego dziecka, obowiązująca przez dziesięciolecia, stworzyła głęboko zakorzenioną normę kulturową sprzyjającą małym rodzinom.

Kiedy w 2016 r. złagodzono politykę i zezwolono na dwójkę dzieci na rodzinę, a następnie rozszerzono ją jeszcze bardziej, oczekiwany baby boom nie nastąpił.

Dane pokazują, że liczba urodzeń w 2024 r., choć nieco wyższa niż w 2023 r., była drugą najniższą od czasu powstania Chińskiej Republiki Ludowej w 1949 r.

Bloomberg Intelligence prognozuje, że populacja Chin może spaść do 1,36 miliarda do 2035 r. — poziomu, który ostatnio obserwowano ponad dekadę temu — chyba że nastąpią znaczące zmiany strukturalne.

Co to oznacza dla chińskiej gospodarki?

Ekonomiczne skutki spadku liczby ludności są ogromne. Mniejsza liczba osób w wieku produkcyjnym oznacza wolniejszy wzrost gospodarczy i mniejszą zdolność do utrzymania rosnącej liczby osób starszych.

Chiński system emerytalny, który już teraz jest niedofinansowany, ma być narażony na poważne trudności, a plany podniesienia wieku emerytalnego — ogłoszone w 2023 r. — spotkały się z powszechnym sprzeciwem opinii publicznej.

Eksperci twierdzą, że rozwiązanie tego kryzysu demograficznego wymaga czegoś więcej niż doraźnych zmian polityki.

Aby zapewnić dostępność opieki nad dziećmi i edukacji, zapewnić równy dostęp do opieki zdrowotnej i zmienić społeczne postrzeganie życia rodzinnego, konieczne są kompleksowe reformy.

Bez takich środków odporność gospodarki Chin może zostać zagrożona, co może mieć wpływ na jej pozycję na arenie międzynarodowej.