Czy przekazy pieniężne mogą podnieść gospodarkę, czy też są mieczem obosiecznym?

Według szacunków Banku Światowego, przekazy pieniężne do krajów o niskich i średnich dochodach osiągnęły w 2024 roku 685 miliardów dolarów, w porównaniu do 647 miliardów dolarów w 2023 roku.

Przy przekazach pieniężnych zbliżających się do 905 miliardów dolarów na całym świecie, pojawia się pytanie, czy stanowią one ratunek dla zmagających się z trudnościami rodzin, czy też pułapkę utrudniającą zrównoważony wzrost gospodarczy.

Kraje z największym napływem przekazów pieniężnych

Statita podała, że Indie otrzymały 129 miliardów dolarów napływów kapitału, a następnie Meksyk i Chiny, odpowiednio 68 miliardów i 48 miliardów dolarów.

Aby zrozumieć znaczenie tych danych, należy wziąć pod uwagę ich kontekst.

W mniejszych i biedniejszych gospodarkach przekazy pieniężne mogą stanowić znaczną część ogólnego wyniku ekonomicznego.

Godnym uwagi przykładem jest Tadżykistan, który w 2024 r. odnotował zdumiewający napływ przekazów pieniężnych stanowiący 45,4% PKB.

Zależność od przekazów pieniężnych jest powszechnym zjawiskiem w krajach rozwijających się, gdzie gospodarka krajowa w dużym stopniu opiera się na pracownikach za granicą, zapewniających stabilność finansową.

Pomoc humanitarna ma znaczący wpływ na odporność i zrównoważony rozwój gospodarczy, szczególnie w krajach o słabych rządach.

Kruche gospodarki i nadmierne uzależnienie od przekazów pieniężnych

Dane Statista pokazują, że najmniej odporne gospodarki w dużym stopniu polegają na napływie przekazów pieniężnych z zagranicy.

Według OECD, trzy z czterech krajów o największym udziale przekazów pieniężnych w PKB należały jednocześnie do najbardziej niestabilnych.

W Nikaragui przekazy pieniężne stanowią 27,2% PKB.

Fala ta w dużej mierze jest napędzana przez utrzymujące się zawirowania gospodarcze i polityczne, które skłoniły wielu Nikaraguańczyków do wyjazdu, głównie do USA.

Ponadto, inny ilustrujący przykład tego, jak zmiany w ratingach podatności na zagrożenia mogą mieć mikroekonomiczne konsekwencje poprzez przekazy pieniężne, przedstawia sytuacja w Hondurasie.

Honduras był kiedyś klasyfikowany jako kraj o „wysokim stopniu niestabilności”, ale od tego czasu jego status został obniżony, co świadczy o płynności stabilności gospodarczej, a także o zmieniającej się dynamice migracji i przekazów pieniężnych w regionie.

Według danych Banku Światowego, przekazy pieniężne do Wenezueli stanowiły w 2024 roku jedynie 3,7% PKB, łącznie 3,8 miliarda dolarów, co oznacza wzrost o 8,6% w porównaniu z poziomem z 2023 roku.

Dlaczego rośnie nasze zapotrzebowanie na pracowników migrujących?

Analitycy OECD częściowo przypisują wzrost przekazów pieniężnych silnemu popytowi na pracowników migrujących w największych gospodarkach.

Aby rozwiązać powszechny problem niedoboru siły roboczej w wielu sektorach, liczne kraje poszukują obecnie rozwiązań w postaci pozyskiwania pracowników z zagranicy.

To z kolei pogłębia powiązania między krajami wysyłającymi i przyjmującymi, a przepływy przekazów pieniężnych reagują bezpośrednio na zapotrzebowanie rynków pracy.

W tym kontekście przekazy pieniężne to nie tylko transfery; to aktywność gospodarcza i wskaźniki wytrwałości.

Umożliwiają one rodzinom dostęp do środków finansowych na edukację, opiekę zdrowotną i działalność gospodarczą, co otwiera drogi do awansu społecznego, które w przeciwnym razie byłyby niedostępne.

Szerszy kontekst ekonomiczny

Postęp w dziedzinie technologii przyczynił się również do rozwoju sektora przekazów pieniężnych.

Przekazy pieniężne były silnym motorem wzrostu w krajach odbiorczych, a cyfrowe platformy płatnicze ułatwiły migrantom przesyłanie pieniędzy do domu.

Chociaż te napływy kapitału mogą w pewnym stopniu podtrzymywać gospodarkę, rodzą one dalsze pytania dotyczące długoterminowych skutków ekonomicznych.

Czy te gospodarki, z których wiele opiera się na przekazach pieniężnych, inwestują wystarczająco w swoją przyszłość? Czy też staną się zbyt zależne i powtórzą błędne koło kruchości gospodarczej, które może zostać pogorszone przez globalną recesję gospodarczą lub wahania migracji?