Globalna susza inwestycyjna: bezpośrednie inwestycje zagraniczne dla gospodarek rozwijających się osiągają najniższy poziom od 20 lat

Bank Światowy poinformował, że napływ bezpośrednich inwestycji zagranicznych (BIZ) do gospodarek rozwijających się spadł do 435 miliardów dolarów w 2023 roku, co oznacza najniższy poziom od 2005 roku.

Ten alarmujący spadek, szczegółowo opisany w niedawnym komunikacie prasowym, podkreśla niepokojący trend na rynkach wschodzących, które w dużym stopniu polegają na takich inwestycjach, aby napędzać wzrost gospodarczy, rozwój infrastruktury i tworzenie miejsc pracy.

Wraz ze wzrostem globalnych barier handlowych i inwestycyjnych implikacje dla tych krajów są głębokie, co budzi obawy o ich zdolność do osiągnięcia krytycznych celów rozwojowych.

Gwałtowny spadek BIZ: co mówią liczby

Według najnowszych badań Banku Światowego, opublikowanych 16 czerwca 2025 r., BIZ do krajów rozwijających się nie były tak niskie od prawie dwóch dekad.

Kwota 435 mld USD stanowi znaczny spadek w porównaniu z poprzednimi latami, odzwierciedlając szerszy odwrót globalnych przepływów inwestycyjnych.

Tymczasem gospodarki rozwinięte również odnotowały historycznie niski poziom, z zaledwie 336 miliardami dolarów napływu BIZ w 2023 r. – najniższym od 1996 r.

Dane te, podawane zarówno przez Reutersa, jak i oficjalne kanały Banku Światowego, podkreślają zsynchronizowany spadek inwestycji zarówno na rynkach rozwijających się, jak i rozwiniętych.

Bank Światowy przypisuje ten spadek kilku czynnikom, w tym rosnącym barierom handlowym, napięciom geopolitycznym i rosnącemu ryzyku politycznemu, które odstrasza inwestorów.

Gospodarki rozwijające się, często postrzegane jako miejsca o podwyższonym ryzyku, poniosły główny ciężar tego ostrożnego klimatu inwestycyjnego.

Raport ostrzega, że tendencja ta grozi zahamowaniem postępu gospodarczego w regionach, które już teraz zmagają się z ubóstwem, nierównościami i deficytami infrastruktury.

Dlaczego bezpośrednie inwestycje zagraniczne mają znaczenie dla gospodarek wschodzących

Bezpośrednie inwestycje zagraniczne są podstawą rozwoju gospodarczego wielu rynków wschodzących.

Zapewnia nie tylko kapitał, ale także transfer technologii, możliwości zatrudnienia i dostęp do rynków międzynarodowych.

Kraje w Afryce, Ameryce Łacińskiej i części Azji historycznie polegały na bezpośrednich inwestycjach zagranicznych, aby wypełnić luki w finansowaniu projektów na dużą skalę, takich jak drogi, systemy energetyczne i ośrodki przemysłowe.

Obecny spadek, jak zauważył Bank Światowy, pozostawił "ogromne luki w infrastrukturze, które nie zostały zaspokojone", co zaostrza wyzwania w tych regionach.

Dla porównania, napływ bezpośrednich inwestycji zagranicznych często stanowi znaczną część produktu krajowego brutto (PKB) w krajach rozwijających się.

Spadek do poziomów nienotowanych od 2005 r. sygnalizuje potencjalne cofnięcie się korzyści gospodarczych osiągniętych w ciągu ostatnich dwóch dekad.

Kluczowe czynniki stojące za odwrotem inwestycyjnym

Do gwałtownego spadku napływu bezpośrednich inwestycji zagranicznych przyczyniło się kilka powiązanych ze sobą czynników.

Po pierwsze, wzrost polityki protekcjonistycznej i barier handlowych spowodował niepewność wśród międzynarodowych korporacji, które chcą inwestować za granicą.

Cła, ograniczenia eksportowe i przeszkody regulacyjne sprawiły, że inwestycje transgraniczne stały się mniej atrakcyjne, zwłaszcza w gospodarkach rozwijających się, gdzie stabilność polityczna już teraz może być problemem.

Po drugie, napięcia geopolityczne jeszcze bardziej osłabiły zaufanie inwestorów.

Konflikty i napięte stosunki międzynarodowe doprowadziły do bardziej rozdrobnionej gospodarki światowej, w której inwestorzy preferują bezpieczniejsze i bardziej przewidywalne rynki.

Raport Banku Światowego wyraźnie zauważa, że napięcia te odwróciły kapitał od gospodarek wschodzących, na co zwrócił uwagę również Reuters w swojej analizie.

Wreszcie, pewną rolę odegrały zagrożenia związane z polityką wewnętrzną w wielu krajach rozwijających się. Kwestie takie jak niespójne przepisy, korupcja i nieodpowiednie ramy prawne nadal zniechęcają do długoterminowych inwestycji.

Dysproporcje regionalne i narody najbardziej dotknięte kryzysem

Gwałtowny spadek bezpośrednich inwestycji zagranicznych (BIZ) nie dotknął w równym stopniu wszystkich regionów rozwijających się.

Podczas gdy niektórym krajom udało się zatrzymać większy kawałek kurczącego się tortu inwestycyjnego, inne odnotowały, że napływ bezpośrednich inwestycji zagranicznych prawie zanikł.

Na przykład Indie otrzymały 28,1 mld USD BIZ w 2023 r. i wraz z Chinami i Brazylią odpowiadały za prawie połowę wszystkich BIZ na rynki wschodzące w latach 2012-2023. 

Sam udział Indii wynosił w tym okresie 6%.

Jednak najbiedniejsze kraje – często klasyfikowane jako najsłabiej rozwinięte – pozostały daleko w tyle.

W 2023 r. kraje te otrzymały zaledwie 2% całkowitych globalnych BIZ, co podkreśla wyraźną nierównowagę.

Zrzeczenie się: Fragmenty tego artykułu zostały wygenerowane przy pomocy narzędzi sztucznej inteligencji i sprawdzone przez zespół redakcyjny Invezz pod kątem dokładności i zgodności z naszymi standardami.