Kryzys LNG na Bliskim Wschodzie może zwiększyć zyski Shell i Exxon

Nasilające się konflikty na Bliskim Wschodzie, w tym wstrzymanie produkcji LNG przez QatarEnergy oraz zatrzymanie operacji na Cieśninie Ormuz, usunęły znaczną część światowej podaży gazu ziemnego, powodując skok cen o ponad 40%.

Jednak nawet w chaosie napięć geopolitycznych i gwałtownego wzrostu cen, to zachodnie firmy najprawdopodobniej okażą się największymi zwycięzcami. 

Według artykułu New York Times, duże amerykańskie i europejskie koncerny energetyczne, w tym Shell, TotalEnergies, ExxonMobil i Cheniere, są w pozycji, by zapewnić sobie istotne zyski, nawet jeśli Qatar szybko wznowi wysyłki gazu po atakach USA i Izraela na Iran, które rozpoczęły się w sobotę.

Zachodni giganci energetyczni gotowi do zysków

Te amerykańskie i europejskie firmy są najbardziej realnymi alternatywnymi dostawcami dla globalnych odbiorców — zarówno państw, jak i przedsiębiorstw — które polegają na gazie z Kataru przy wytwarzaniu energii elektrycznej lub produkcji dóbr przemysłowych, takich jak chemikalia i stal.

Ta przewaga wynika z dekady inwestycji. 

Firmy takie jak Cheniere wybudowały osiem terminali w USA, które skraplają gaz ziemny, umożliwiając transport na tankowcach oceanicznych. 

Duże koncerny naftowo-gazowe, takie jak Shell, Total i Exxon, kupują dużą część tego skroplonego gazu (LNG) na podstawie kontraktów, a następnie sprzedają go klientom na całym świecie.

Kluczowy azjatycki benchmark dla LNG odnotował gwałtowny wzrost, rosnąc o około 91% od zamknięcia zeszłego tygodnia, podczas gdy europejski benchmark wzrósł o około 58%.

Krótkoterminowy przypływ zysków i zmienność na rynku

Jason Feer, szef ds. analityki biznesowej w globalnej firmie doradczej i maklerskiej w zakresie żeglugi Poten & Partners, opisał to jako "prawdziwy zastrzyk zysków", zauważając, że zainteresowane strony "korzystają na tym dużym skoku".

Według cytatu Feera w artykule NYT, zachodnie firmy energetyczne obecnie sprzedają LNG do Europy po cenie, która jest mniej więcej dwukrotnością ich kosztów nabycia i dostawy paliwa. 

To stanowi znaczący wzrost w porównaniu zaledwie sprzed tygodnia, kiedy ich przychody były tylko o około 27%-28% wyższe od kosztów.

Mimo to, pomimo ponad 52% skoku na europejskim benchmarku Title Transfer Facility (TTF) w dniu March 2, Rystad Energy oczekuje, że obecny wstrząs podażowy będzie miał ograniczony długoterminowy wpływ na światowe rynki gazu i skroplonego gazu ziemnego.

Scenariusze spadku produkcji

„W scenariuszu, w którym wystąpią ograniczone lub żadne uszkodzenia, a działania zbrojne szybko zelżeją, prowadząc do 15-dniowego wstrzymania produkcji, szacujemy spadek produkcji w 2026 output o 4.3%, co odpowiada około 3.3 million tonnes,” Jan-Eric Fahnrich, starszy analityk ds. badań gazu i LNG w Rystad Energy, napisał w komentarzu przesłanym e-mailem. 

„Bardziej długotrwała przerwa mogłaby spowodować utratę dostaw na poziomie 5.6 Mt, podczas gdy całkowite wstrzymanie trwające cztery do pięciu tygodni, zanim Cieśnina ponownie zostanie otwarta dla ruchu handlowego, przełożyłoby się na stratę około 11.2 Mt w całym roku 2026.”

Eksporty LNG Kataru są kluczowe zarówno dla jego gospodarki, jak i handlu światowego. W związku z tym Rystad przewiduje, że przywrócenie produkcji zajmie tygodnie, a nie miesiące.

QatarEnergy wstrzymała produkcję LNG na czas nieokreślony, dotykając jej obecnej zdolności skraplania wynoszącej 77 milionów ton rocznie (Mtpa).

Wstrzymanie nastąpiło po ataku dronów na jego instalacje gazowe w Ras Laffan on March 2, incydencie, który miał miejsce w czasie, gdy ruch morski przez Cieśninę Ormuz był już zablokowany.

Od czasu wybuchu wojny między Rosją a Ukrainą w 2022, Rosja odcięła dużą część gazu, który przesyłała do Europy.

Dodatkowo, cały rosyjski gaz tranzytujący przez Ukrainę do UE zakończył się 1 January of last year. 

Dynamika podaży i wpływ na kraje

Te wydarzenia uczyniły LNG krytycznym zasobem dla Europy.

Wysokie ceny LNG stanowią ryzyko dla importerów w Azji i Europie, zwłaszcza jeśli ceny te pozostaną wysokie lub wzrosną jeszcze bardziej. 

Niskie obecnie poziomy magazynów gazu w Europie, wynikające z dużego zapotrzebowania na ogrzewanie w minionej zimie, pogłębiają tę podatność.

Trwająca kampania USA i Izraela na Bliskim Wschodzie ma zaostrzyć globalną podaż gazu w 2026.

Wpływ najprawdopodobniej najbardziej odczują wrażliwi na ceny nabywcy z Azji Południowej, w tym Bangladesh i Pakistan, a nie rynki premium skłonne agresywnie licytować ładunki, podało Rystad Energy.

Tymczasem USA wyłoniły się jako największy na świecie eksporter LNG, po boomie w produkcji gazu przypominającym gwałtowne przyspieszenie produkcji ropy łupkowej w latach 2010.

Katar i Australia zajmują drugie i trzecie miejsce na liście największych eksporterów LNG. 

Zawieszenie sprzedaży, przy czym zwykle 82% produkcji QatarEnergy trafia do państw azjatyckich, dodatkowo zwiększa napięcia na światowych rynkach energetycznych, zwłaszcza w Europie.

Według Energy Information Administration (EIA), dostawcy z USA podpisali w zeszłym roku kontrakty na sprzedaż większej ilości LNG niż w jakimkolwiek roku od 2022, który odnotował wzrost popytu po ataku na Ukrainę. 

EIA prognozuje, że zdolności eksportowe USA niemal się podwoją do 2031, w porównaniu z poziomem z końca 2025. 

Shell, jako największy na świecie trader LNG, jest w pozycji głównego beneficjenta, jeśli wysokie ceny utrzymają się przez dłuższy czas, podaje artykuł NYT.

W zeszłym roku TotalEnergies był największym sprzedawcą amerykańskiego LNG. Cheniere z kolei było największym producentem LNG w USA w 2025.