Analiza: Czy ropa z Zatoki znajdzie nowe trasy, jeśli Hormuz pozostanie zamknięty?

W miarę eskalacji konfliktu w Zatoce na Bliskim Wschodzie kluczowa Cieśnina Hormuz została de facto zamknięta, natychmiast zatrzymując tranzyt ropy i wprowadzając głęboką niepewność co do losu około 16 milionów baryłek dziennie (bpd) eksportu surowca z regionu.

Gdy przepływy przez ten newralgiczny punkt zatkania niemal zamarły, globalny rynek energetyczny usiłuje określić, jakie alternatywne trasy eksportowe są dostępne i jak szybko mogą one wchłonąć to ogromne zakłócenie.

„Nawet jeśli przepływy przez Cieśninę Hormuz zaczną się wznawiać, zwiększenie produkcji u źródła zajmie czas” — powiedział Warren Patterson, szef strategii surowcowych w ING Group.  

„Połączenie tych wstrzymań produkcji i braku oznak deeskalacji konfliktu oznacza, że rynek musi agresywnie wyceniać przedłużające się zakłócenie podaży.”

Ceny ropy w poniedziałek przebiły poziom 100 USD za baryłkę po raz pierwszy od sierpnia 2022 r. i wzrosły w kierunku 120 USD za baryłkę.

Jednak później w ciągu dnia ceny ograniczyły część wzrostów.

Zakłócenia na rynku i natychmiastowe cięcia produkcji

Producenci z Zatoki muszą ograniczać produkcję z powodu ograniczonych zdolności magazynowych (mierzone w dniach, nie miesiącach) oraz niewystarczających alternatywnych tras eksportu dla całych wolumenów surowca, wynika z aktualizacji Rystad Energy.

Kluczowa niepewność dotyczy nie tego, czy, lecz kiedy te cięcia nastąpią.

Od początku konfliktu Irak, Kuwejt i Zjednoczone Emiraty Arabskie już rozpoczęły cięcia produkcji.

Pojawiły się także doniesienia, że Arabia Saudyjska, największy eksporter ropy na świecie, również ograniczyła produkcję w miarę zapełniania się zbiorników magazynowych.

„Częściowy zawór bezpieczeństwa występuje w postaci rurociągu z Kirkuku w północnym regionie Kurdystanu tego kraju, który może przesyłać do 0,5 mln bpd na północ do Ceyhan na wybrzeżu Morza Śródziemnego w Turcji – jednak ten rurociąg jest obecnie zatrzymany i nie oferuje natychmiastowej ulgi” — podało Rystad Energy.

Rurociąg Yanbu w Arabii Saudyjskiej

Eksport ropy z Arabii Saudyjskiej można przekierować z Zatoki Bliskowschodniej do portu na Morzu Czerwonym w Yanbu, wykorzystując rurociąg East-West, który według analizy Vortexa teoretycznie może przesyłać około 7 mln bpd surowca w kierunku Morza Czerwonego.

Załadunki z Yanbu historycznie były znacznie niższe — w lutym 2026 r. wynosiły około 1,4 mln bpd.

Rurociąg Yanbu jest kluczowy, ponieważ zasila ropą trzy rafinerie zlokalizowane w Yanbu: Saudi Aramco Mobil Refinery (SAMREF, 400,000 bpd), Yanbu Aramco Sinopec Refining Company (YSREF, 400,000 bpd) oraz Aramco Yanbu Refinery (240,000 bpd).

Łącznie te rafinerie odpowiadają za około 1 miliona bpd z całkowitej przepustowości rurociągu.

„Pojawia się też pytanie, ile terminale w Yanbu mogą załadować, przy czym niektóre szacunki lokują tę zdolność na poziomie ~3mbd” — napisał Rohit Rathod, starszy analityk rynku ropy w Vortexa, w raporcie.

Około 40% ropy obecnie załadowanej w Yanbu jest zużywane krajowo w Arabii Saudyjskiej.

Jednak biorąc pod uwagę obecne warunki rynkowe, ten wolumen można bez trudu przekierować na rynek eksportowy, według Vortexa.

Realistycznie rzecz biorąc, ta alternatywna trasa żeglugowa przede wszystkim przynosi korzyści nabywcom w Europie i Ameryce Północnej, wykorzystując Kanał Sueski lub rurociąg Sumed.

Od początku marca Yanbu utrzymuje średni wskaźnik załadunków na poziomie 2,5–3,0 mln bpd, wykorzystując istniejącą flotę VLCC i tankowców typu Aframax w rejonie portu, wynika z danych Rystad Energy.

Warto zaznaczyć, że udokumentowany szczytowy wskaźnik załadunków terminalu na poziomie 4,8 mln bpd był zdarzeniem izolowanym.

Ten skok był wynikiem niezwykle wysokiej koncentracji dużych jednostek dostępnych w początkowych dniach kryzysu.

„Nie jest jasne, czy da się to utrzymać przez dłuższy okres” — powiedział Aditya Saraswat, szef badań MENA w Rystad Energy, w komentarzu przesłanym e-mailem.

Alternatywa Fujairah w ZEA i podatność podaży

Chociaż ZEA dysponują częściowym zabezpieczeniem, pozostają one podatne na ryzyko.

Rurociąg Abu Dhabi Crude Oil Pipeline (ADCOP) oferuje realną operacyjną alternatywę, zdolną transportować 1,8 mln bpd do terminalu w Fujairah nad Zatoką Omańską, całkowicie omijając Cieśninę Hormuz, wynika z badań Rystad Energy.

Z około łącznych eksportów ZEA około 3,3 mln bpd może ominąć Cieśninę Hormuz, co pokrywa nieco ponad połowę normalnych wywozów — podała norweska firma zajmująca się analizą energetyczną. 

W konsekwencji znaczący wolumen — 1,5 mln bpd, czyli około 31% całkowitych eksportów ZEA — nadal zależy od przepływu przez Hormuz.

Załadunki z Fujairah były konsekwentnie wysokie, średnio około 1,1 miliona baryłek dziennie (mbd) w 2025 r. i pozostają powyżej poziomu 1 mbd w 2026 r. do tej pory.

„Biorąc pod uwagę, że rafineria Vitol FRCL w Fujairah o wydajności 100kbd jest również zaopatrywana przez ten rurociąg, rzeczywista zdolność do zwiększenia załadunków z Fujairah pozostaje ograniczona” — powiedział Rathod z Vortexa.

Rurociąg wraz z portem Fujairah i jego obiektami magazynowymi znajduje się w pobliżu cieśniny i ostatnio był celem ataków dronów.

To doprowadziło do wstrzymania operacji przez operatorów magazynów i zauważalnego spadku załadunków z Fujairah.

„Zaobserwowaliśmy już częściowe załadunki tankowca przed jego wypłynięciem, gdy obiekty magazynowe zostały zaatakowane; jeśli operacje pozostaną zawieszone dłużej, Fujairah przestaje być realną alternatywą” — dodał Rathod.

Vortexa uważa, że nadal istnieje niepewność co do czasu trwania konfliktu, ale oczekuje przekierowania przepływów oraz zwiększenia eksportu ropy z Yanbu i w niewielkim stopniu z Fujairah, ponieważ kupujący starają się zabezpieczyć dostawy.

„Pozostaje do zobaczenia, jaki wpływ będzie to miało na tonaż-milę jednostek w scenariuszu, w którym statki płynące z Yanbu do Azji będą musiały przechodzić przez Kanał Sueski i opływać Przylądek Dobrej Nadziei (ze względu na zagrożenie ze strony Huti), przy już wysokich stawkach frachtowych” — powiedział Rathod.