Polonya'da hane halkı gelirlerindeki çift haneli büyümenin arkasında ne var?

Polonya'da hanehalkı kullanılabilir gelirlerinde hızlı bir artış yaşanıyor. Bu artışta, salgının yaşam maliyetinde yarattığı ani artışların ardından hükümetin asgari ücretleri artırma hamleleri büyük rol oynuyor.

Ülke, Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü'nün (OECD) son verilerine göre, 2024'ün ilk çeyreğinde kişi başına düşen hanehalkı gelirinde en büyük artışı yaşadı.

OECD'nin yayınladığı 'Büyüme ve Ekonomik Refah' verilerine göre Polonya'da, birinci çeyrekte kişi başına düşen reel hanehalkı geliri, bir önceki çeyreğe göre %10,2 arttı. Bu artış, öncelikle çalışanların tazminatlarında, ayni sosyal transferler dışındaki sosyal yardımlarda ve mülk gelirlerinde yaşanan artışlardan kaynaklandı.

Özellikle gayrimenkul gelirleri, yüksek faiz oranları nedeniyle artan faiz gelirlerinin etkisiyle 2021 yılı sonundan bu yana üç kattan fazla arttı.

Ülke, şimdiye kadar grubun metrikte kaydettiği %0,9'luk büyümeyi geride bırakarak, ülkenin satın alma gücünde önemli bir iyileşmenin yanı sıra yaşam standardında da iyileşme sağladı.

Bu artış, G7 ekonomilerinde çeyrekte yaşanan artışların da çok ötesinde gerçekleşti.

G7 ülkeleri arasında İtalya yüzde 3,4'lük en büyük artışı yaşarken, Kanada, Fransa, İngiltere ve ABD gibi diğer ülkelerde ise büyüme yüzde 1'in altında kalarak önemli ölçüde baskılandı.

İngiltere ve ABD'de sırasıyla %0,3 ve %0,2 oranında ılımlı artışlar görüldü.

Diğer OECD ülkelerinin çoğu da 2024'ün ilk çeyreğinde kişi başına düşen gerçek hanehalkı gelirinde artış kaydetti. Ancak Yunanistan'da kişi başına düşen gelir %1,9 oranında azalırken, kişi başına düşen gerçek GSYİH %0,9 arttı.

Polonya hükümetinin asgari ücreti artırma planı büyümeye yardımcı oluyor

Polonya'da iktidardaki Hukuk ve Adalet (PiS) partisinin liderliğindeki hükümet, geçen yılın haziran ayında ulusal asgari ücreti yüzde 23'ten fazla artırma planını açıklamıştı.

Plan, partinin üçüncü dönem için göreve talip olduğu ülkedeki genel seçimlerden aylar önce geldi.

Bu adımın amacı, artan yaşam maliyetinden (Polonya'nın çift haneli enflasyon oranı o dönemde AB'nin en yüksekleri arasındaydı) etkilenen, çoğunlukla düşük gelirli çalışanların endişelerini gidermekti.

Plana göre, aylık asgari ücretin Ocak 2024'te 4 bin 242 zlotiye, Temmuz 2024'te ise 4 bin 300 zlotiye yükseltilmesi planlanıyordu.

Öte yandan, merkezci parti lideri Donald Tusk liderliğindeki yeni hükümet, ekim ayında iktidara geldikten kısa bir süre sonra, 2024 yılı başından itibaren öğretmen maaşlarına yüzde 30 zam yapılacağını, kamu sektörü çalışanlarına ise yüzde 20 zam yapılacağını duyurdu.

Polonya'da aylık brüt asgari ücret (Zloti cinsinden), Kaynak: Statista

Devlet kurumu İstatistik Polonya'nın (GUS) yeni verilerine göre, Polonya'da ortalama ücret, 2024'ün ikinci çeyreğinde bir önceki yılın aynı dönemine göre %14,7 artarak en az yirmi yıldır görülen en büyük artışı kaydetti ve vergi öncesi aylık 8.038,41 zlotiye (1.864,63 avro) ulaştı.

ING Think, bu yılın Mart ayında Şubat ayındaki reel ücret artışının 1990'ların sonundan bu yana en yüksek seviyede olduğunu açıklamıştı.

Enflasyon ve ekonomik tahmin üzerindeki etkisi

Polonya, diğer Avrupa ülkeleri gibi 2021'in başında enflasyonda önemli artışlar gördü. Uzmanlar, artışları pandemi kısıtlamaları sonrası artan talep, arz kısıtlamaları, pandemi kaynaklı mali ve parasal teşvikler ve Rusya'nın Ukrayna'yı işgaline bağlıyor.

Statista'ya göre Polonya'da aylık tüketici fiyat endeksi (TÜFE), 2021'in başından bu yana artış gösterdikten sonra Şubat 2023'te yüzde 18,4 ile zirve yaptı.

Polonya'da 2022'de yıllık enflasyon yüzde 14,4 oldu. Geçtiğimiz yılın haziran ayında, önceki hükümetin iddialı planının açıklandığı dönemde enflasyon yüzde 11,5 seviyesindeydi.

O dönem ekonomistler, hükümetin bu hamlesinin çift haneli enflasyonu daha da kötüleştireceğinden endişe ediyorlardı.

Ancak o tarihten bu yana gelen enflasyon verileri endişeleri boşa çıkarmış görünüyor.

Polonya'da Haziran ayında Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) enflasyon rakamları yüzde 2,6 olarak gerçekleşti ve Polonya Merkez Bankası Narodowy Bank Polski'nin (NBP) yüzde 2,5'lik hedefine yakın gerçekleşti.

Polonya'da aylık TÜFE değişimi, Kaynak: Statista

Analistler, enflasyonun temmuzdan itibaren hafif de olsa artmasını bekliyor.

ING Polonya'nın kıdemli ekonomisti Adam Antoniak şunları söyledi:

Polonya Ekonomi Enstitüsü, ücret baskıları ve enerji fiyatlarındaki artışlar nedeniyle enflasyonun 2024'ün ikinci yarısında yüzde 4,0-4,5 civarında seyredeceğini öngörüyor.

Ancak genel olarak bakıldığında Polonya'nın toparlanma yolunda olduğu ve ücretlerdeki hızlı artışın bunda önemli rol oynayacağı görülüyor.

Avrupa Komisyonu'nun Polonya için mayıs ayında açıkladığı ekonomik tahmine göre, reel GSYH büyümesinin 2024 yılında %2,8'e yükselmesi öngörülüyor.