Aktivist yatırımcılar: güç oyuncuları mı yoksa uzun vadeli değerin katalizörleri mi?

Disney, bu yılın nisan ayında, milyarder aktivist yatırımcı Nelson Peltz'i başarıyla alt ederek, 2024'ün en sansasyonel kurumsal savaşlarından birinin merkezinde buldu kendini.

Sert bir kampanyanın ardından Disney hissedarları, Peltz'in şirketin yönetim kurulunda iki sandalye kazanma teklifini reddetti.

Peltz ve yatırım fonu Trian Fund Management, Kasım 2023'te eğlence devi üzerindeki saldırılarını yenileyerek ikinci girişimlerini gerçekleştirmişti.

Odaklandıkları konu, Disney'in zayıf kazanç büyümesi ve zayıf yatırım getirisi sorunlarını çözmede başarısız olduğu yönündeki suçlamalarıydı.

Buna karşılık, Elliott Management'ın bir başka büyük aktivist çabası farklı şekilde gelişti.

Dünyanın en büyük aktivist fonlarından biri olan Elliott, Starbucks'ta liderlik değişikliğini organize etmeyi başardı ve eski CEO'nun yerine daha önce Chipotle'yi yöneten Brian Niccol getirildi.

Bu değişim, Elliott'un şirkette hisse edinmesinden sadece birkaç ay sonra gerçekleşti. Liderlik değişiminin ardından Starbucks'ın hisse fiyatı %20 arttı ve bu da yatırımcıların güçlü onayını gösterdi.

Aktivist yatırımcılar sadece yönetim değişikliği talep etmekle kalmadı, aynı zamanda şirketlerin tamamen satılması çağrısında da bulundu.

Bloomberg, cuma günü Tencent Holdings ve oyun şirketi Ubisoft Entertainment'ın kurucu Guillemot ailesinin , bu yıl piyasa değerinin yarısından fazlasını kaybetmesinin ardından Fransız video oyunu geliştiricisini satın alma olasılığını da içeren seçenekleri değerlendirdiğini bildirdi.

Ancak görüşmelerin arkasında, hisse senedi fiyatlarındaki düşüşün ardından Ubisoft'un ya özel şirkete devredilmesi ya da stratejik bir yatırımcıya satılması için baskı yapan aktivist yatırımcı AJ Investments'ın da aralarında bulunduğu bir grup azınlık hissedarı bulunuyor.

Haberin ardından Ubisoft hisseleri yüzde 30 arttı.

Jana Partners da yazılım sağlayıcısı Rapid7'nin satışı için çabalıyor.

Bu aktivist kampanyaların sonuçları farklılık gösterse de ortak bir nokta göze çarpıyor: Aktivist yatırımcıların şirketleri hedef alma oranı benzeri görülmemiş düzeyde.

Yatırımcı aktivizmindeki artış

Accenture'ın Aktivist Yatırımcı Taleplerine Yönelik Yönlendirme başlıklı son raporuna göre,

Raporda, 2010-2024 yılları arasında finansal amaçlı aktivistlerin 1.232 kampanya başlattığı belirtiliyor.

S&P 500'de listelenen her on şirketten dördü 2010'dan bu yana en az bir kez hedef alındı ve kampanyalar 2010 ile 2023 arasında %16'lık bileşik yıllık büyüme oranıyla (CAGR) büyüdü.

Son beş yılda her yıl ortalama 125 aktivist kampanya başlatıldı.

Artık büyük, köklü şirketler bile aktivist baskılarına karşı bağışık değil.

Harvard Business Review'a göre, 2023 yılında 550 ABD şirketi kamuoyu aktivist talepleriyle karşı karşıya kaldı. Bu, bir önceki yıla göre %8, on yıl öncesine göre ise %70'lik bir artışı temsil ediyor.

Uluslararası alanda da aktivist kampanyalar artış gösteriyor.

Aktivistlerin hedef aldığı şirket sayısı son iki yılda Kanada'da %25, Asya'da %13, Avrupa'da ise %24 arttı.

Accenture, Ağustos 2024 itibarıyla 650 halka açık şirketten oluşan bir örneklemin neredeyse üçte birinin (%31) aktivist yatırımcılar tarafından hedef alınma olasılığının %60 veya daha yüksek olduğunu bildirdi.

Kampanyaların yaklaşık yarısı her iki tarafın da kabul edeceği bir anlaşmayla sonuçlanırken, üçte biri ise vekalet savaşına dönüşüyor.

Kaynak: Accenture

Yatırımcı aktivizmini ne yönlendiriyor?

Aktivist yatırımcılar öncelikle kurumsal yönetim ve liderlik değişikliklerine odaklanıyor.

Accenture'ın 1.200'den fazla aktivist kampanyayı analiz ettiği çalışmada, kampanyaların %68'inin yönetim ve üst yönetimde değişiklik talep ettiği ortaya çıktı.

Yönetim değişikliklerinin yanı sıra birleşme ve satın almalar (M&A) da aktivist kampanyaların %24'ünü oluşturan bir diğer yaygın hedeftir.

Aktivistler sıklıkla şirketlere, bölümleri ayırmaları veya satış yapmaları yönünde baskı yaparlar.

Hissedar onayı gerekmese bile aktivist yatırımcılar, birleşme ve satın alma anlaşmalarının şartlarına karşı çıkmak veya şartları değiştirmek için etki yaratabilirler.

2023 yılında birleşme ve satın alma işlemlerine olan muhalefette belirgin bir artış yaşandı.

Harvard Business Review'a göre aktivistler, ABD merkezli şirketlerde birleşme ve satın alma işlemlerinin durdurulması için 63 talepte bulundu. Bu sayı, bir önceki yıla göre %19'luk bir artışı temsil ediyor.

Accenture, aktivistlerin yönetişim ve birleşme ve satın almaların ötesinde stratejik değişiklikleri (kampanyaların %16'sı), operasyonel verimliliği (%7) ve hisse geri alımı gibi sermaye yönetimi reformlarını (%7) da savunduğunu söyledi.

2023 yılında 81 ABD şirketi aktivistlerden ücretlendirmeyle ilgili taleplerle karşı karşıya kaldı; bu, bir önceki yıl görülen 59'a kıyasla %37'lik bir artışı temsil ediyor ve herhangi bir talep türü için bir önceki yıla göre en yüksek artışı temsil ediyor.

Dartmouth College Tuck İşletme Okulu'nda işletme yönetimi yardımcı doçenti olan Mark DesJardine, HBR raporunda şu ifadeleri kullandı:

DesJardine, daha önceki görevlerinde düşük performans gösteren, hissedarların oy desteğinden düşük pay alan ve davalara konu olmuş yöneticileri istihdam eden şirketlerin aktivistler için daha kolay hedef haline geldiğine dair analizini paylaştı.

Aktivist yatırım kalıcı değer yaratır mı?

Aktivist kampanyalar genellikle hisse senedi fiyatlarında anında artışlara yol açsa da, bu kazanımların uzun vadeli sürdürülebilirliği konusunda sorular devam ediyor.

Harvard Business Review'a göre, aktivistlerin öncülük ettiği müdahaleler genellikle hisse senedi fiyatlarını %2 ila %10 oranında artırıyor ve bazı tanınmış aktivistler sadece katılımlarını duyurarak kazançları %20'ye kadar çıkarabiliyor.

Ancak Accenture, toplam hissedar getirilerinin (TSR) genellikle aktivist bir kampanyadan sonraki ilk yılda arttığını, ancak bu artışların zamanla azaldığını söylüyor.

Aktivist kampanyalar ortalama olarak ilk yıl TSR'de %8,9'luk bir artış sağlıyor, ancak sonraki yıllarda getiriler düşüyor ve çoğu zaman dördüncü yılda S&P 500'ün gerisinde kalıyor.

Aktivist bir kampanyanın ardından ortalama TSR kısa vadede yükseliyor ancak uzun vadede S&P 500'ün altında performans gösteriyor.

Kaynak: Accenture

McKenzie'nin son on yılda dünya çapında gerçekleştirilen yaklaşık 170 aktivist kampanyasını inceleyen araştırması, aktivistlerin pozisyonlarından ayrıldıktan sonra, aktivistin katılımı sırasında olumlu getiriler gören şirketlerin %40'ının, ayrıldıktan sonraki üç yıl içinde negatif TSR yaşadığını ortaya koydu.

McKenzie'ye göre bunun açıklaması, bir şirketin hisse senedi fiyatı temel değerlerinin önüne geçtiğinde, aktivistlerin kazançlarını gerçekleştirmek için hisselerini satmaları olabilir (sonuçta aktivistin kendi yatırımcıları da yüksek getiri arıyordur).

Ayrıca, şirketin içsel ve piyasa değerlemeleri uyumlu olsa bile, daha yüksek performans sonsuza kadar sürdürülemez. Kazanç büyümesinin hızı yavaşladıkça, TSR de düşer.

Yatırımcı aktivizmine ilişkin karar

Aktivist bir yatırımcı sesini yükselttiğinde ortaya çıkan dramdan da anlaşılacağı üzere, yöneticiler ve yönetim kurulları onları çoğu zaman bozucu olarak görüyor.

Müdahaleleri, toplam hissedar getirilerinde (TSR) kısa vadeli kazançlar sağlasa da, çoğu zaman kurumsal istikrar pahasına gerçekleşir.

Aktivistler sıklıkla, dikkatlice hazırlanmış stratejileri rayından çıkarabilecek, liderlik değişikliklerini zorlayabilecek ve yönetim kurulu dinamiklerini bozabilecek saldırgan taleplerde bulunurlar.

Vekalet savaşı tehdidi veya stratejik kararlar konusunda kamuoyunda çatışma yaşanması da yönetimi zorlayabilir ve uzun vadeli planlamayı engelleyebilir.

CEO'lar, aktivistlerin öncülük ettiği kampanyalar bazen aktivistlerin yönetim kuruluna eklenmesine yol açtığından, kontrolü veya hatta işlerini kaybedebilirler.

Ancak tarihsel veriler, aktivist kampanyaların sıklıkla bir şirketin düşüş eğilimini durdurduğunu ve kampanya sonrasındaki 36 aya kadar aşırı getirilerin korunduğunu gösteriyor.

Gelecekteki oynaklık bu sonuçlara meydan okuyabilirken, kanıtlar, yıkıcı yöntemlerine rağmen aktivist yatırımcıların gerçekten de değer yaratma katalizörü olarak hareket edebileceğini gösteriyor. McKenzie şöyle diyor:

Çoğu durumda aktivist duyurularının değer yaratımıyla bağlantılı olduğu belirtiliyor.

Sonuç olarak, yatırımcı aktivizmi hakkındaki hüküm karışıktır. Aktivistler liderliği geçici olarak sarsabilir ve getirileri artırabilirken, uzun vadeli etkiler genellikle belirsizdir.

Yine de kurumsal dünyada değişimin ve hesap verebilirliğin itici gücü olarak oynadıkları rol yadsınamaz.