Rusya ve ABD nadir toprak madenciliği konusunda görüşüyor: Putin'in teklifinin önemli ayrıntıları

Reuters'ın Çarşamba günkü haberine göre, Devlet Başkanı Vladimir Putin, ABD ile gelecekteki bir ekonomik anlaşmanın parçası olarak, Ukrayna'dan daha büyük olduğunu iddia ettiği Rusya'nın nadir toprak metal yataklarının ortaklaşa araştırılmasını önerdi.

Bu teklif , ABD ile Ukrayna arasında, Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy'nin Cuma günü Washington ziyareti sırasında imzalanması beklenen bir maden anlaşması taslağı üzerinde müzakerelerin ardından geldi.

"Ben de Rus topraklarından mineral satın almak istiyorum. Eğer alabilirsek, nadir toprak. Onların da çok iyi nadir toprakları var, ikisi de (Rusya ve Ukrayna)" demişti ABD Başkanı Donald Trump.

Trump, anlaşmanın hem ABD hem de Rusya'nın lehine olacağını da söylemişti.

Küresel üretim ve arzın yaklaşık %95'ini kontrol eden Çin'in nadir toprak metalleri pazarındaki hakimiyeti, dünya çapında endişelere yol açıyor.

Bu metaller savunma, havacılık ve tüketici elektroniği gibi çeşitli endüstriler için vazgeçilmez olup, stratejik öneme sahiptir.

Bu neredeyse tekel olma durumu, diğer ülkeleri de Çin'e olan bağımlılıklarını azaltmak için kendi nadir toprak metal kaynaklarını geliştirme arayışına yöneltti.

Rusya'nın rezervleri

Rusya, özellikle Kola Yarımadası ve diğer bölgelerde önemli miktarda nadir toprak elementleri rezervine sahiptir.

Söz konusu rezervler ülkeye küresel tedarik zincirini çeşitlendirme ve Çin'e olan bağımlılığı azaltma potansiyeli sunuyor.

ABD Jeoloji Araştırmaları Kurumu (USGS), Rusya'nın nadir toprak metalleri bakımından dünyanın beşinci büyük rezervine sahip olduğunu ve rezervinin 3,8 milyon ton olduğunu bildirdi.

Rezervleri yalnızca Çin, Brezilya, Hindistan ve Avustralya'dan daha fazladır.

Rusya, 1 Ocak 2023 itibarıyla tahmini 28,7 milyon tonluk önemli nadir toprak metal rezervlerine sahiptir.

Bu miktarın 3,8 milyon tonu ise geliştirme aşamasında veya geliştirilmeye hazır durumda.

Bu rezervlere rağmen sektörün büyümesi düşük iç talep ve Çin'den gelen güçlü rekabet nedeniyle engelleniyor.

Bununla birlikte Rusya, 2030 yılına kadar küresel pazar payının yüzde 12'sine kadarını ele geçirerek nadir toprak metalleri üreticilerinden ilk beşte yer almayı hedefliyor.

Rusya'da nadir toprak metal madenciliği

Rusya'nın tek bitmiş nadir toprak metalleri üreticisi olan Solikamsk Magnezyum Tesisi, 2022 yılında yasadışı özelleştirme suçlamaları nedeniyle önceki sahiplerinden el konuldu.

Santral daha sonra 2023 yılında devlet şirketi Rosatom'a devredildi.

Rusya'nın nükleer enerji tekeli Rosatom, nadir toprak elementleri üretimini "ulusal bir proje" olarak geliştirmekle görevlendirildi. Şirket, diğer yüksek teknoloji sektörlerine de aktif olarak genişliyor.

Solikamsk Tesisi, Rosatom'un kontrolündeki Lovoozerskoye yataklarından, nadir toprak metalleri içeren loparit konsantresi alıyor.

Rusya'nın kuzeyindeki Murmansk bölgesinde bulunan Lovoozerskoye, ülkenin faaliyette olan tek nadir toprak elementi çıkarma sahasıdır.

Rusya'nın nadir toprak metalleri üretimi yaklaşık 2.600 ton olup, bu da küresel üretimin yaklaşık %1'ine denk geliyor.

Tesiste şu anda yıllık yaklaşık 8.000 ton konsantre işleniyor.

Üretim planları

Putin, Trump'ın 24 Şubat'ta "Rusya ile büyük ekonomik kalkınma işlemlerinin" gerçekleşeceğini duyurmasının ardından, iki saatten kısa bir süre sonra nadir toprak metalleri konusunda bir toplantı düzenleyerek sektörün Rusya'nın ekonomik kalkınması için hayati öneme sahip olduğunu belirtti.

Putin ayrıca geçen hafta Rusya'nın önde gelen araştırma merkezi Kurçatov Enstitüsü'nün başkanı ve uzun zamandır dostu olan Mihail Kovalçuk'un ev sahipliğinde düzenlenen bir konferansta nadir toprak elementleri ve diğer metalleri ele aldı.

Putin, SSCB'nin dağılmasının ardından nadir minerallerin çıkarılması ve kullanımı konusunda Sovyet uzmanlığının kaybolmasından duyduğu üzüntüyü dile getirdi.

Kurçatov Enstitüsü ve Rosatom'dan restorasyona öncelik vermelerini istedi.

Putin, Kasım ayında Rusya'nın en büyük nadir toprak metalleri yatağı olan Tomtor'un işletmecisini geliştirmedeki gecikmeler nedeniyle eleştirmişti.

İşletmecinin yatırım yapmasını veya devlet dahil üçüncü taraflardan yardım almasını önerdi.

Rusya'nın metal üretimini artırma stratejisinin merkezinde yer alan Tomtor ve Zashikhinskoye projelerinin her ikisinin de lansmanında gecikmeler yaşandı.

Bu alanlar sırasıyla Sibirya'nın Yakutistan ve İrkutsk bölgelerinde yer almaktadır.

Üretilen nadir toprak metallerinin yurtiçinde birincil tüketicilerinin, sanayi ve savunma sektöründe faaliyet gösteren ileri teknoloji şirketleri Rosatom ve Rostech olması bekleniyor.