Waarom de Spaanse economie de rest van de eurozone achter zich laat

For years, Spain’s economy was seen as one of Europe’s weakest.

Na de financiële crisis van 2008 worstelde het land met hoge werkloosheid, stagnatie en een overmatige afhankelijkheid van het toerisme.

Maar nu is er iets veranderd.

Tegenwoordig groeit Spanje sneller dan vrijwel alle grote economieën in het Westen. Het land groeit sneller dan Duitsland, Frankrijk en zelfs de Verenigde Staten.

Deze transformatie gebeurde niet van de ene op de andere dag. Stijgende lonen, sterke consumptie, recordtoerisme en leiderschap in hernieuwbare energie hebben Spanje tot het grootste economische succesverhaal van Europa gemaakt.

Misschien duurt het niet lang voordat meer economen Spanje beschouwen als de nieuwe 'koningin van Europa'.

Wat drijft de economische opleving in Spanje?

De Spaanse economie groeit niet alleen, ze bloeit. In 2024 groeide ze meer dan vier keer zo hard als het gemiddelde van de eurozone, waardoor het de snelstgroeiende grote economie van Europa werd, met een bbp-groei van 3,2%, vergeleken met het gemiddelde van de eurozone van slechts 0,5%.

Terwijl andere landen worstelden met stagnatie, werd de groei van Spanje aangestuurd door drie belangrijke factoren: banen, toerisme en export.

De grootste drijfveer is de werkgelegenheidscreatie.

Vorig jaar zijn er meer dan 500.000 nieuwe banen bijgekomen, waardoor de werkloosheid op het laagste niveau in 16 jaar is gedaald.

De lonen stijgen sneller dan de inflatie, waardoor Spaanse huishoudens meer koopkracht hebben.

Een voorbeeld hiervan is de spaarquote van Spaanse huishoudens, die in het derde kwartaal van 2024 is gestegen tot 14%. Dit is de hoogste spaarquote ooit, afgezien van de anomalie na de pandemie.

In tegenstelling tot Duitsland en Frankrijk, waar de zwakke vraag de groei naar beneden haalt, houden de Spaanse consumenten de economie draaiende.

Toerisme heeft ook een aanzienlijke rol gespeeld. In 2023 verwelkomde Spanje 94 miljoen bezoekers, een recordaantal dat alles van de horeca tot het vervoer een boost gaf.

Deze toename van het toerisme heeft geholpen om de vertraging in andere delen van de economie te compenseren en heeft Spanje tot een van de weinige Europese landen gemaakt waar de dienstensector bloeit.

Ondertussen blijven de exportcijfers sterk, ondanks de zwakke groei in de rest van Europa.

Spanje is erin geslaagd de verkoop van zowel diensten als landbouwproducten te verhogen, waardoor de economie veerkrachtig is gebleven, zelfs terwijl belangrijke handelspartners als Duitsland worstelen.

Hoe weet Spanje de inflatie lager te houden dan haar buurlanden?

In tegenstelling tot veel snelgroeiende economieën is Spanje erin geslaagd de inflatie onder controle te houden. Een belangrijke reden hiervoor is de goedkope energie.

De afgelopen tien jaar heeft Spanje veel geïnvesteerd in hernieuwbare energie, waardoor het land minder afhankelijk is van dure fossiele brandstoffen.

Meer dan 50% van de Spaanse elektriciteit komt nu uit wind- en zonne-energie, het hoogste percentage in Europa.

Deze focus op hernieuwbare energie heeft ervoor gezorgd dat de energieprijzen in Spanje veel lager zijn dan in Duitsland, Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk. Dit geeft bedrijven een concurrentievoordeel en beschermt consumenten tegen hoge nutsvoorzieningenkosten.

Tegelijkertijd heeft Spanje de grootste capaciteit voor de verwerking van vloeibaar aardgas (LNG) in Europa. Hierdoor kan het land goedkopere gasleveringen veilig stellen dan landen als Duitsland, die gedwongen zijn om nieuwe LNG-terminals te bouwen.

Dit energievoordeel heeft een positieve uitwerking op de hele economie.

De productie in Spanje groeit, terwijl de hoge energiekosten in Duitsland en Italië de fabrieken in een recessie hebben gedreven.

De lagere inflatie heeft ook bijgedragen aan een sterkere consumptie, waardoor de vraag hoog bleef zonder dat de prijzen uit de hand liepen.

Wat zijn de belangrijkste risico's voor de toekomst?

Ondanks alle sterke punten kent de indrukwekkende groei van Spanje ook uitdagingen.

Het grootste probleem is de huisvesting.

De huurprijzen zijn de afgelopen tien jaar met 80% gestegen, waardoor het voor veel mensen, met name jonge werknemers, moeilijk is om in de grote steden te wonen.

De gemiddelde Spaanse huurder besteedt nu 40% van zijn inkomen aan huisvesting, vergeleken met slechts 27% in de rest van de eurozone.

De overheid heeft huurplafonds ingevoerd en plannen gemaakt voor nieuwe sociale huurwoningen, maar deze maatregelen hebben tot nu toe weinig effect gehad op de stijgende prijzen.

Een andere langetermijnuitdaging is de productiviteit.

Spanje heeft weliswaar indrukwekkende aantallen banen gecreëerd, maar veel daarvan zijn in sectoren met lage lonen en lage productiviteit, zoals toerisme en diensten.

Zonder investeringen in waardevolle sectoren zal de loonstijging uiteindelijk afnemen en zal Spanje moeite hebben om bij te blijven bij rijkere economieën zoals Duitsland en Frankrijk.

Spanje is ook blootgesteld aan externe risico's.

Hoewel de Spaanse economie is gegroeid zonder te worden getroffen door de zwakte in Duitsland, Frankrijk en Italië, kan een diepere recessie in Europa uiteindelijk een negatieve invloed hebben op de Spaanse export.

Als de vraag van de grootste handelspartners verder afneemt, kan de groei van Spanje in 2025 vertragen.

Kan Spanje zijn voorsprong in de komende jaren behouden?

De Spaanse overheid verwacht dat de groei in 2025 sterk zal blijven. Volgens de voorspellingen zal de economie met meer dan 3% groeien, wat nog steeds ver boven het gemiddelde van de Europese buren ligt.

Nog belangrijker is dat de langetermijnvooruitzichten voor Spanje aanzienlijk zijn verbeterd.

Nog maar een paar jaar geleden verwachtten economen dat het in de komende tien jaar achter zou blijven op Noord-Europa.

Dankzij de sterke demografie, de werkgelegenheidsgroei en de financiële stabiliteit zal Spanje naar verwachting nu meegroeien met het gemiddelde van de eurozone, in plaats van achter te blijven.

Ook beleggers zijn optimistisch over de Spaanse economie.

De IBEX 35-index is sinds het dieptepunt in 2020 verdubbeld. Veel Spaanse bedrijven profiteren nu van een solide groei, met name in de financiële sector en de consumptiegoederenindustrie.

De sleutel tot het behoud van dit momentum is nu verdere investeringen in waardevolle sectoren, met name schone energie en geavanceerde productie.

Spanje heeft zich al gepositioneerd als leider in Europa op het gebied van groene waterstof. Het land is verantwoordelijk voor 20% van alle waterstofprojecten in de EU.

Bovendien ontwikkelt het bedrijf industriële clusters die hernieuwbare energie, waterstof en technologieën voor koolstofafvang integreren. Hiermee creëert het een blauwdruk voor de toekomst van de Europese industrie.

Als Spanje dit pad blijft volgen, kan het een cleantech-macht in Europa worden, die investeringen aantrekt en banen met een hoger salaris creëert.

De kern van de zaak

Spanje heeft de verwachtingen overtroffen en is van een van de zwakste economieën van Europa uitgegroeid tot een van de sterkste.

De combinatie van werkgelegenheidscreatie, sterke consumentenvraag, lage energiekosten en een bloeiende toeristische sector heeft de snelle groei van het land mogelijk gemaakt, zelfs terwijl andere Europese economieën stagneren.

Hoewel de betaalbaarheid van woningen, de lage productiviteitsgroei en externe risico's de vooruitgang kunnen vertragen, heeft Spanje door de structurele verbeteringen op het gebied van arbeid, energie en investeringen een sterkere positie verworven dan ooit in de afgelopen twee decennia.

Als het land de woningcrisis kan oplossen en blijft leiden op het gebied van schone energie en industriële innovatie, kan het niet alleen de snelstgroeiende economie van Europa worden, maar ook een van de sterkste in de komende jaren.