Wat als een zwakke Amerikaanse dollar al de hele tijd het plan was?

De Amerikaanse dollar blijft dalen en bevindt zich nu op het laagste niveau sinds 2023.

De meeste krantenkoppen noemen het een waarschuwing. Nog een slachtoffer van handelsoorlogen, tekorten en politieke chaos. Maar wat als dat slechts een deel van het verhaal is?

Wat als de zwakke dollar geen vergissing is, maar onderdeel van het plan? Wat als dit minder te maken heeft met misstappen en meer met strategie? Een bewuste herziening van hoe Amerika het wereldspel wil spelen?

Want als je kijkt naar het beleid, de timing en de neveneffecten, zie je iets anders. Iets wat meer opzettelijk is.

Waarom daalt de dollar nu?

De Amerikaanse dollar is sinds januari met meer dan 8% gedaald, volgens de Dollar Spot Index van Bloomberg.

Op vrijdag daalde de koers nog eens met 0,8%, kort nadat president Trump had gedreigd met het opleggen van tarieven van 50% op alle import uit de Europese Unie en 25% op Apple-producten.

Dit leidde tot een afstoting in de valutamarkten, waarbij handelaren zich richtten op de Nieuw-Zeelandse en Australische dollar, die beide met meer dan 1% stegen.

Normaal gesproken sterkt de dollar zich tijdens mondiale onzekerheid. Hij fungeert dan als veilige haven. Dit keer gebeurt het tegenovergestelde.

Beleggers stappen uit dollaractiva, niet omdat ze elders veiligheid zien, maar omdat ze beginnen te twijfelen of de dollar die status nog wel verdient.

Sinds het begin van het jaar zijn de meeste belangrijke valuta's in waarde gestegen ten opzichte van de dollar.

Deze verandering is ook zichtbaar in de termijnmarkten. Volgens berichten zijn de shortposities die tegen de dollar wedden gestegen tot $16,5 miljard. Dat cijfer stijgt al wekenlang gestaag.

Gaat het hier alleen om tarieven?

Tariefheffing is een onderdeel van het verhaal, maar het is eigenlijk slechts een vonkje. Het grotere probleem is de richting van het Amerikaanse beleid.

Een dag nadat de Republikeinen in het Huis van Afgevaardigden een nieuwe ronde belastingverlagingen hadden goedgekeurd, onthulde Trump zijn nieuwste dreigementen met tarieven.

De twee maatregelen werken tegengesteld aan elkaar. Belastingverlagingen verhogen het tekort. Tarieven verhogen de prijzen.

Samen creëren ze een onzekerheid die de markt niet prettig vindt.

Volgens projecties die door het Congres zijn beoordeeld, zou het voorgestelde belastingplan het federale tekort met 700 miljard dollar per jaar kunnen verhogen.

Over een periode van tien jaar zou dat een extra schuld van 3,7 biljoen dollar betekenen.

De belastingverlagingen bieden bovendien beperkte voordelen. Het Joint Committee on Taxation schat dat ze het langetermijngroeipercentage van de economie slechts met 0,03 procentpunt zouden verhogen.

Daar zit het probleem. De economische winst is gering. De kosten zijn hoog.

En de politieke onzekerheid rondom het beleid maakt het moeilijk om ze te prijzen.

Beleggers beginnen dat allemaal te verwerken, en ze zijn niet blij met wat ze zien.

Wat vertellen de markten ons?

De obligatiemarkt is waar de waarschuwingssignalen het felst knipperen. De vraag naar langlopende staatsobligaties neemt af.

Een recente veiling van 20-jarige obligaties had moeite om kopers te vinden. De rendementen zijn gestegen omdat beleggers meer compensatie eisen voor het bezitten van Amerikaanse schulden.

Moody's verlaagde vorige week de kredietverwachting voor de VS, met als argument structurele tekorten en de kans op meer schulden.

Hun bezorgdheid lag niet alleen in de omvang van het tekort, maar vooral in het ontbreken van een plan om het op te lossen.

Tegelijkertijd daalden de Amerikaanse aandelenkoersen opnieuw. De S&P 500 daalde vrijdag met bijna 1%.

Bedrijven zoals Walmart waarschuwen dat ze mogelijk de prijzen moeten verhogen om de nieuwe tarieven te compenseren.

Dit brengt de Federal Reserve in een lastige positie. Als de inflatie stijgt door hogere importkosten, maar de groei afzwakt door beleidsonzekerheid, kan de centrale bank vast komen te zitten: ze kan de rente niet verlagen, maar is ook terughoudend om deze te verhogen.

Wanneer bedrijven niet weten hoe het beleid er over een week uit zal zien, stoppen ze met het nemen van langetermijnbeslissingen.

Is dit opzettelijk?

Sommige economen beginnen zich af te vragen of de daling van de dollar niet alleen een beleidsfout is, maar onderdeel van het plan.

Trumps agressieve fiscale en handelspolitiek lijken op het eerste gezicht roekeloos, maar ze zouden verborgen doelen kunnen dienen.

Een theorie stelt dat inflatie wordt gezien als een middel om schulden te verlichten.

Nu de federale schuld bijna de 37 biljoen dollar nadert en naar verwachting snel zal toenemen onder Trumps nieuwe belastingplan, lijkt traditionele begrotingstekortreductie, normaal gesproken via bezuinigingen of belastingverhogingen, politiek onmogelijk. Maar inflatie verlaagt stilletjes de reële waarde van die schuld.

Deutsche Bank schatte onlangs dat een daling van de dollar met 40%, hoewel extreem, het Amerikaanse federale tekort op den duur wiskundig gezien zou kunnen wegnemen.

Een goedkopere dollar maakt schulden in reële termen goedkoper, vooral als lonen en nominaal bbp stijgen in lijn met de inflatie.

Trumps schijnbare bereidheid om een zwakkere valuta te tolereren, samen met zijn eerdere dreigementen om Fed-voorzitter Jerome Powell te ontslaan omdat hij de rente te hoog hield, suggereert dat hij inflatie mogelijk boven bezuinigingen prefereert.

Dat verklaart wellicht ook de tegenstrijdige beleidsmaatregelen: belastingverlagingen, tariefverhogingen, het negeren van inflatiezorgen en de druk op de Fed om de rente niet te verhogen.

Het is geen groeibplan. Het is een stille, geforceerde afbetaling, zonder dat het ooit hardop gezegd hoeft te worden.

Een andere, radicalere mogelijkheid is dat de VS bewust afstapt van de dominantie van de dollar.

Trump en sommigen in zijn omgeving hebben de status van reservevaluta niet als een voorrecht, maar als een last gepresenteerd.

Het dwingt de VS om aanhoudende handelstekorten te hebben, de wereldwijde liquiditeit te garanderen en als schuldeiser van laatste instantie voor andere landen op te treden.

Trump wil niet dat Amerika de wereld draagt. Hij wil dat de VS bilaterale overeenkomsten sluiten, hun toeleveringsketens beheersen en stoppen met het subsidiëren van de wereldorde.

In die context zijn het laten vallen van de dollar, het verstoren van wereldwijde allianties en het vervreemden van multilaterale instellingen mogelijk geen bijwerkingen; ze kunnen het doel zijn.

Het zou het begin kunnen zijn van een verschuiving naar een multipolaire wereld waarin de dollar nog steeds belangrijk is, maar niet langer domineert.

Dat zou de blootstelling van Amerika aan de wereld verminderen, de afhankelijkheid van het buitenland verkleinen en het binnenlandse beleid flexibeler maken.

Dit is speculatief, maar steeds waarschijnlijker, vooral in het licht van recente gebeurtenissen.

Duitsland bewapent zich opnieuw. De EU dreigt met tegenmaatregelen. BRICS-landen onderzoeken openlijk alternatieven voor de dollar.

En Amerikaanse bondgenoten, van Japan tot Frankrijk, bereiden zich voor op een wereld waarin de dollar niet langer het anker is.

Of het nu gepland was of niet, Trumps economische agenda dwingt dat gesprek sneller te voeren dan wie dan ook had verwacht.