Dlaczego polityka Trudeau okazała się niewystarczająca, doprowadzając gospodarkę Kanady do kryzysu

Polityka i gospodarka Kanady znalazły się w centrum uwagi po rezygnacji premiera Justina Trudeau i narastających napięciach z USA.

Podczas jego kadencji Kanada zmagała się ze stagnacją produktywności, rosnącym zadłużeniem gospodarstw domowych i narastającym niezadowoleniem społecznym.

Krytycy twierdzą, że polityka Trudeau nie rozwiązała długoterminowych problemów gospodarczych kraju.

Teraz, gdy niepewność polityczna osiągnęła najwyższy poziom, Kanada musi zmierzyć się z ekonomicznymi skutkami jego przywództwa.

Co oznacza rezygnacja Trudeau dla Kanady?

6 stycznia Trudeau ogłosił, że ustąpi ze stanowiska przywódcy partii, ale pozostanie premierem do czasu wyboru nowego przywódcy, co prawdopodobnie nastąpi pod koniec marca.

Decyzja ta jest efektem wieloletniego spadku popularności prezydenta, spowodowanego skandalami politycznymi, trudnościami gospodarczymi oraz krytyką jego polityki imigracyjnej i fiskalnej.

Ostatnie sondaże pokazują, że poparcie dla Partii Liberalnej spadło do rekordowo niskiego poziomu 20%, tracąc 24 punkty do Partii Konserwatywnej, która jest partią opozycyjną.

Rezygnacja Trudeau następuje w momencie rosnącego niezadowolenia z jego przywództwa.

Jego kadencję naznaczyły skandale, w tym wcześniejsze incydenty z czarnym makijażem i sprawa korupcyjna z 2019 roku.

Wyzwania gospodarcze, takie jak rosnący dług gospodarstw domowych, stagnacja produktywności i wysoka inflacja, jeszcze bardziej osłabiły jego poparcie społeczne.

Partia Liberalna przechodzi obecnie okres przejściowy. Nowy przywódca musi zostać wybrany do końca marca, ponieważ do tego czasu parlament zostanie zawieszony. Ta polityczna próżnia naraża Kanadę na ryzyko, ponieważ zbliżają się kluczowe decyzje dotyczące handlu i polityki gospodarczej.

Wyzwania gospodarcze Kanady

Problemy gospodarcze Kanady wykraczają poza wyzwania polityczne. Kraj ten od dziesięcioleci zmaga się z stagnacją wzrostu produktywności i spadkiem inwestycji biznesowych.

Płody wewnętrzne brutto (PIB) na mieszkańca Kanady kurczą się od sześciu kwartałów z rzędu, spadając o 3,5% od szczytu w 2022 r. Jest to spadek bezprecedensowy poza recesją.

Choć ropa naftowa nadal stanowi filar gospodarki, stanowiąc ponad 6% PKB i 20,9% eksportu w 2022 r., sektor pozanaftowy ma trudności z konkurowaniem na arenie międzynarodowej.

W niedawnym raporcie RBC wskazano, że kluczowymi przeszkodami dla rozwoju biznesu są niedociągnięcia regulacyjne, bariery handlowe między prowincjami oraz biurokracja.

Reakcja Kanady na te problemy była niespójna. Rząd Trudeau wdrożył postępową politykę imigracyjną, znacznie zwiększając liczbę przyjmowanych pracowników tymczasowych i studentów zagranicznych.

Krytycy twierdzą jednak, że napływ ten obciążył rynek mieszkaniowy i infrastrukturę, nie przynosząc znaczących korzyści w zakresie produktywności.

Badanie Environics przeprowadzone we wrześniu 2024 r. wykazało, że po raz pierwszy od 25 lat większość Kanadyjczyków uważa, że poziom imigracji jest zbyt wysoki.

Wielu Kanadyjczyków uważa, że niedobór mieszkań i wzrost cen czynszów wynikają z nadmiernej i niepotrzebnej polityki imigracyjnej.

Opinia publiczna jest na najniższym poziomie. Około 60% Kanadyjczyków uważa, że gospodarka pogarsza się.

Spadek zaufania konsumentów nigdy nie jest dobry ani dla gospodarki, ani dla partii rządzącej.

Groźby handlowe ze strony USA podsycają napięcia

Donald Trump zaostrzył retorykę wobec Kanady, grożąc nałożeniem znacznych ceł na towary kanadyjskie.

Trump wypowiedział się również na temat przekształcenia Kanady w 51. stan USA.

Choć prawdopodobnie chodzi o polityczne gesty, jego słowa podkreślają napięte stosunki między tymi dwoma krajami.

Stany Zjednoczone są największym partnerem handlowym Kanady. W 2023 r. przez granicę przechodziło codziennie towarów i usług o wartości 2,5 mld dolarów.

Kluczowe sektory, takie jak przemysł naftowy, drzewny i motoryzacyjny, są ściśle zintegrowane w obu gospodarkach.

Groźba Trumpa nałożenia 25-procentowego cła na kanadyjskie towary importowane może mieć katastrofalne skutki, szczególnie w prowincjach, w których eksport odgrywa dużą rolę, takich jak Ontario, która sama odpowiada za handel z USA o wartości 350 miliardów dolarów rocznie.

Trump twierdzi, że USA „dotowane” są przez Kanadę kwotą 200 miliardów dolarów rocznie, podczas gdy dane Biura Spisu Ludności USA wskazują na deficyt handlowy wynoszący w 2023 roku 64 miliardy dolarów.

Proponowany 25-procentowy cło na towary kanadyjskie miałby poważny wpływ na takie branże jak energetyka, motoryzacja i rolnictwo.

Kanada może odpowiedzieć na sankcje USA m.in. podatkami eksportowymi na kluczowe surowce, takie jak uran, ropa naftowa i potas, na które Stany Zjednoczone są uzależnione w zakresie produkcji energii jądrowej i rolnictwa.

Kanadyjski dolar osłabił się i jest notowany po kursie 0,692 USD, po groźbach Trumpa nałożenia ceł.

Firmy odkładają inwestycje i decyzje dotyczące zatrudnienia, czekając na wyjaśnienie kwestii przyszłości politycznej i gospodarczej Kanady.

Ekonomiczne skutki niepewności

Rezygnacja Trudeau pozostawiła lukę w przywództwie w krytycznym momencie.

Partia Liberalna musi wybrać przywódcę, który będzie w stanie sprostać rosnącym wyzwaniom Kanady i jednocześnie przygotować się do wyborów, które mogą doprowadzić do powstania rządu konserwatywnego pod przywództwem Pierre'a Poilievre'a.

Poilievre skrytykował politykę gospodarczą Trudeau i obiecał, że w przypadku swojego wyboru będzie priorytetowo traktował produktywność i innowacje.

Niepewność co do polityki gospodarczej w Kanadzie wzrosła do najwyższego poziomu od początku pandemii COVID-19.

Indeks niepewności polityki gospodarczej Kanady według Bloomberga osiągnął wartość 650, znacznie przekraczając zakres 200–350 obserwowany w ostatnich dekadach.

Niepewność polityczna opóźnia również proces tworzenia polityki. Kanadyjski parlament został zawieszony do 24 marca, co w praktyce oznacza wstrzymanie działalności ustawodawczej. Pozostaje niewiele czasu na to, aby nowy lider Partii Liberalnej mógł wprowadzić reformy przed wyborami.

Przyszłość polityczna i gospodarcza Kanady

Polityczna niestabilność i problemy gospodarcze Kanady pokrywają się ze wzrostem napięć z jej największym partnerem handlowym.

Dla Partii Liberalnej wyścig o przywództwo będzie miał wpływ na kierunek rozwoju partii i politykę gospodarczą kraju.

Reakcja Kanady na groźby Trumpa dotyczące handlu będzie testem jej odporności gospodarczej i strategii dyplomatycznej.

Biorąc pod uwagę możliwość podjęcia działań odwetowych i konieczność przeprowadzenia reform wewnętrznych, nowy rząd będzie musiał stawić czoła podwójnemu wyzwaniu: obronie interesów narodowych i rozwiązaniu problemu długotrwałej stagnacji gospodarczej.

Nadchodzące miesiące pokażą, czy Kanada będzie w stanie ustabilizować swoją gospodarkę, odbudować zaufanie inwestorów i utrzymać swoją suwerenność w obliczu zewnętrznych nacisków.