Dlaczego gospodarka Hiszpanii wyprzedza resztę strefy euro

Przez lata gospodarka Hiszpanii była uważana za jedną z najsłabszych w Europie.

Po kryzysie finansowym z 2008 r. kraj ten zmagał się z wysokim bezrobociem, stagnacją i uzależnieniem od turystyki.

Ale teraz coś się zmieniło.

Obecnie Hiszpania rozwija się szybciej niż niemal każda większa gospodarka w zachodniej części świata, wyprzedzając Niemcy, Francję i nawet Stany Zjednoczone.

Ta transformacja nie nastąpiła z dnia na dzień. Rosnące płace, wysokie wydatki konsumentów, rekordowa turystyka i pozycja lidera w dziedzinie odnawialnych źródeł energii sprawiły, że Hiszpania stała się największym sukcesem gospodarczym w Europie.

Być może nie minie dużo czasu, zanim więcej ekonomistów zacznie uważać Hiszpanię za nową „królową Europy”.

Co napędza hiszpański boom gospodarczy?

Gospodarka Hiszpanii nie tylko rośnie, ale kwitnie. W 2024 r. wzrosła ona ponad cztery razy szybciej niż średnia dla strefy euro, stając się najszybciej rozwijającą się dużą gospodarką w Europie, z wzrostem PKB o 3,2%, w porównaniu ze średnią strefy euro na poziomie zaledwie 0,5%.

Podczas gdy inne kraje zmagały się ze stagnacją, wzrost Hiszpanii napędzany był przez trzy kluczowe czynniki: miejsca pracy, turystykę i eksport.

Największym czynnikiem napędowym było tworzenie miejsc pracy.

W zeszłym roku powstało ponad 500 000 nowych miejsc pracy, co spowodowało spadek bezrobocia do najniższego poziomu od 16 lat.

Płace rosną szybciej niż inflacja, co daje hiszpańskim gospodarstwom domowym większą siłę nabywczą.

Przykładowo, wskaźnik oszczędności gospodarstw domowych w Hiszpanii wzrósł do 14% w III kwartale 2024 r., co jest najwyższym wynikiem od czasu anomalii związanej z pandemią.

W przeciwieństwie do Niemiec czy Francji, gdzie słaby popyt hamuje wzrost, hiszpańscy konsumenci napędzają gospodarkę.

Ważną rolę odegrała również turystyka. W 2023 roku Hiszpania przyjęła 94 miliony turystów, bijąc rekordy i pobudzając rozwój branży turystycznej, od gościnności po transport.

Wzrost liczby turystów pomógł zrekompensować spowolnienie w innych sektorach gospodarki i sprawił, że Hiszpania stała się jednym z nielicznych krajów europejskich, w których usługi rozwijają się dynamicznie.

Tymczasem eksport pozostaje na wysokim poziomie, mimo słabnącego wzrostu w pozostałej części Europy.

Hiszpanii udało się zwiększyć sprzedaż zarówno usług, jak i produktów rolnych, dzięki czemu jej gospodarka pozostaje odporna, mimo że kluczowi partnerzy handlowi, tacy jak Niemcy, mają problemy.

Jak Hiszpanii udaje się utrzymać inflację na niższym poziomie niż u sąsiadów?

W przeciwieństwie do wielu szybko rozwijających się gospodarek, Hiszpanii udało się utrzymać inflację na niskim poziomie, a jednym z głównych powodów jest tania energia.

W ciągu ostatniej dekady Hiszpania zainwestowała ogromne środki w energię odnawialną, co pozwoliło jej zmniejszyć zależność od drogich paliw kopalnych.

Ponad 50% energii elektrycznej w Hiszpanii pochodzi obecnie z wiatru i słońca, co stanowi najwyższy udział w Europie.

Koncentracja na energii odnawialnej pomogła utrzymać ceny energii w Hiszpanii znacznie niższe niż w Niemczech, Francji i Wielkiej Brytanii, co dało przedsiębiorstwom przewagę konkurencyjną i uchroniło konsumentów przed wysokimi kosztami usług komunalnych.

Jednocześnie Hiszpania dysponuje największą w Europie zdolnością przetwarzania skroplonego gazu ziemnego (LNG), co pozwala jej na zapewnienie tańszych dostaw gazu niż krajom takim jak Niemcy, które musiały budować nowe terminale LNG od podstaw.

Ta przewaga energetyczna wywarła wpływ na całą gospodarkę.

W Hiszpanii produkcja rośnie, podczas gdy w Niemczech i we Włoszech wysokie koszty energii doprowadziły fabryki do recesji.

Niższa inflacja wspiera również większe wydatki konsumentów, utrzymując popyt na wysokim poziomie, bez wymykania cen spod kontroli.

Jakie są najważniejsze ryzyka na przyszłość?

Pomimo wszystkich swoich zalet, imponujący wzrost Hiszpanii nie jest pozbawiony wyzwań.

Największym problemem jest mieszkalnictwo.

Koszty wynajmu wzrosły gwałtownie, o 80% w ciągu ostatniej dekady, co utrudnia wielu osobom, a zwłaszcza młodym pracownikom, zapewnienie sobie mieszkania w dużych miastach.

Średni hiszpański najemca wydaje obecnie na mieszkanie 40% swoich dochodów, podczas gdy w pozostałych krajach strefy euro jest to zaledwie 27%.

Rząd wprowadził ograniczenia czynszu i planuje budowę nowych mieszkań socjalnych, ale te działania nie przyniosły dotąd większych efektów w zatrzymaniu wzrostu cen.

Kolejnym długoterminowym wyzwaniem jest produktywność.

Chociaż Hiszpania odnotowała imponujący wzrost zatrudnienia, wiele nowych miejsc pracy powstało w sektorach o niskich zarobkach i niskiej wydajności, takich jak turystyka i usługi.

Bez inwestycji w branże o wysokiej wartości dodanej wzrost płac może ostatecznie spowolnić, a Hiszpania może mieć trudności z nadrobieniem zaległości w stosunku do bogatszych gospodarek, takich jak Niemcy i Francja.

Hiszpania jest również narażona na ryzyko zewnętrzne.

Choć udało się uniknąć wpływu słabości gospodarki Niemiec, Francji i Włoch, głębsza recesja w Europie może ostatecznie odbić się na hiszpańskim eksporcie.

Jeśli popyt ze strony największych partnerów handlowych Hiszpanii spadnie jeszcze bardziej, wzrost gospodarczy kraju może spowolnić w 2025 r.

Czy Hiszpania utrzyma swoją przewagę w nadchodzących latach?

Rząd Hiszpanii spodziewa się, że wzrost gospodarczy utrzyma się na wysokim poziomie w 2025 r., a prognozy wskazują na wzrost o ponad 3%, co nadal jest znacznie wyższym wynikiem niż u sąsiadów z Europy.

Co ważniejsze, perspektywy długoterminowe Hiszpanii uległy znacznej poprawie.

Jeszcze kilka lat temu ekonomiści przewidywali, że w ciągu najbliższej dekady kraj ten znajdzie się w tyle w porównaniu z krajami Europy Północnej.

Dzięki korzystnym wskaźnikom demograficznym, tworzeniu miejsc pracy i stabilności finansowej, Hiszpania ma szansę na wzrost zgodny z średnią dla strefy euro, zamiast pozostawać w tyle.

Inwestorzy są również optymistycznie nastawieni do gospodarki Hiszpanii.

Indeks IBEX 35 podwoił się od swojego najniższego poziomu z 2020 r., a wiele hiszpańskich firm odnotowuje solidny wzrost, szczególnie w sektorach finansowym i dóbr konsumpcyjnych.

Kluczem do utrzymania tego tempa będzie dalsze inwestowanie w branże o wysokiej wartości dodanej, zwłaszcza w czyste źródła energii i zaawansowane wytwarzanie.

Hiszpania już teraz jest liderem Europy w dziedzinie zielonego wodoru, odpowiadając za 20% wszystkich projektów wodorowych w UE.

Firma rozwija również klaster przemysłowe, które integrują technologie odnawialnych źródeł energii, wodoru i wychwytu dwutlenku węgla, tworząc plan dla przyszłości europejskiego przemysłu.

Jeśli Hiszpania będzie kontynuować tę drogę, może stać się europejską potęgą w dziedzinie czystej technologii, przyciągając inwestycje i tworząc lepiej płatne miejsca pracy.

Podsumowując

Hiszpania zrewolucjonizowała oczekiwania, przekształcając się z jednej z najsłabszych gospodarek w Europie w jedną z najsilniejszych.

Szybki wzrost gospodarczy kraju napędzany jest połączeniem tworzenia miejsc pracy, silnego popytu konsumenckiego, niskich kosztów energii i rozwijającego się sektora turystyki, mimo że inne gospodarki europejskie stoją w miejscu.

Chociaż dostępność mieszkań, niski wzrost produktywności i ryzyka zewnętrzne mogą spowolnić postęp, strukturalne ulepszenia w zakresie pracy, energii i inwestycji w Hiszpanii pozwoliły jej stanąć na mocniejszej pozycji niż kiedykolwiek w ciągu ostatnich dwóch dekad.

Jeśli krajowi uda się rozwiązać kryzys mieszkaniowy i utrzymać pozycję lidera w dziedzinie czystej energii i innowacji przemysłowych, może on nie tylko stać się najszybciej rozwijającą się gospodarką w Europie, ale także jedną z najsilniejszych w nadchodzących latach.