Awans Zohrana Mamdaniego na burmistrza Nowego Jorku: co kryje się za jego pomysłami i polityką?

Nowy Jork właśnie był świadkiem jednego z najbardziej nieoczekiwanych wstrząsów politycznych w ostatnich latach.

Zohran Mamdani, 33-letni demokratyczny socjalista i członek zgromadzenia stanowego, pokonał byłego gubernatora Andrew Cuomo w demokratycznych prawyborach na burmistrza.

Dzięki swojej wygranej Mamdani jest teraz gotowy do przewodzenia najbardziej złożonemu rządowi miejskiemu w Stanach Zjednoczonych.

Ale to, co opinia publiczna musi teraz wiedzieć, to czy postępowa polityka może przynieść rezultaty w postaci władzy. Czy Mamdani jest do tego odpowiednim człowiekiem?

Zdumiewający wstrząs, który zmienił nowojorską politykę

Same liczby mówią same za siebie. Mamdani zapewnił sobie dominujące głosy pierwszego wyboru w okręgach tak różnych, jak Washington Heights, Financial District i części Brooklynu, pokonując Cuomo dwucyfrową liczbą głosów w wielu obszarach.

Nawet dzielnice, które w 2024 r. skłaniały się ku Donaldowi Trumpowi, w 2025 r. przechyliły się w stronę Mamdani.

Przed wyborami Cuomo był uważany za nietykalnego w nowojorskiej polityce.

Miał wszystko, co szło po jego myśli: 25 milionów dolarów super PAC, poparcie głównych związków zawodowych i byłych rywali politycznych oraz lata rozpoznawalności nazwiska.

To jednak nie wystarczyło. Wyborcy, zwłaszcza młodsi, odrzucili to, co postrzegali jako próbę powrotu, zakorzenioną bardziej w ego niż w wizji.

Strategia Mamdani była inna. Przeprowadził bardzo widoczną kampanię na poziomie lokalnym z ponad 45 000 wolontariuszy, wielojęzyczną kampanią informacyjną i przekazem zorientowanym na problemy związane z kosztami utrzymania.

Nie rozmawiał tylko ze zwykłymi wyborcami. Szukał zwolenników Trumpa, wypytywał ich o ich frustracje i próbował ich przekonać.

Czytaj także: Może Trump nie jest rozjemcą, za jakiego go uważał

Zawarł również sojusze, w szczególności z kontrolerem Bradem Landerem, aby skonsolidować głosy w wyborach rankingowych.

Co oznacza skrót Mamdani?

Platforma Mamdani łączy redystrybucję gospodarczą z inwestycjami państwowymi w usługi publiczne.

Obiecuje darmową opiekę nad dziećmi, darmowe autobusy miejskie, zamrożenie czynszów w ponad milionie regulowanych mieszkań i sieć sklepów spożywczych należących do miasta.

Chce również wybudować 200 000 nowych przystępnych cenowo mieszkań w ciągu następnej dekady.

Jego plan polega na sfinansowaniu ich poprzez wyższe podatki dla nowojorczyków zarabiających ponad 1 milion dolarów i wzrost podatków od osób prawnych.

To lista życzeń, która przemawia do wielu wyborców zmęczonych wysokimi cenami, stagnacją płac i dekadami nieefektywnego zarządzania miastem. Ale atrakcyjność wiąże się z wysokimi oczekiwaniami. Wyborcy będą chcieli rezultatów i to szybko.

Najbardziej realnym pomysłem w planie Mamdani jest powszechna opieka nad dziećmi. Szacuje się, że może to kosztować 5 miliardów dolarów rocznie.

Chociaż program jest kosztowny, może pomóc rodzicom o niskich dochodach w powrocie na rynek pracy.

Zespół Mamdani uważa, że przyniosłoby to długoterminowe korzyści zarówno rodzinom, jak i gospodarce miasta.

Propozycja ma silne poparcie zarówno ze strony postępowej bazy, jak i umiarkowanych ekonomistów.

Inne pomysły są jednak trudniejsze do obrony.

Czy jego plan mieszkaniowy może zaradzić niedoborom w Nowym Jorku?

Mamdani chce potroić produkcję w mieście przystępnych cenowo mieszkań o stabilnym czynszu. Na papierze brzmi to odważnie.

Ale 200 000 mieszkań w ciągu 10 lat to tylko nieznacznie powyżej tempa produkcji mieszkań w 2010 roku.

Co ważniejsze, jego plan skupia się na subsydiowanym budownictwie mieszkaniowym, jednocześnie odsuwając na bok budownictwo po stawkach rynkowych.

Raport NYU Furman Center pokazuje, że Nowy Jork buduje znacznie mniej mieszkań niż jego światowe odpowiedniki.

Bez wzrostu całkowitej podaży czynsze będą nadal rosły, nawet jeśli najemcy o niskich dochodach odczują pewną ulgę.

Mamdani popiera również zamrożenie czynszów we stabilizowanych jednostkach.

Dziesięciolecia badań sugerują, że kontrola czynszów, choć pomaga obecnym najemcom w perspektywie krótkoterminowej, zmniejsza motywację do budowy i utrzymywania mieszkań na wynajem.

Badanie przeprowadzone przez National Bureau of Economic Research wykazało, że kontrola czynszów zmniejszyła podaż czynszów o 15%. Efektem były wyższe czynsze na całym rynku.

Być może Mamdani stara się chronić lokatorów, ale robiąc to, ryzykuje pogłębienie problemu, który chce rozwiązać: niewystarczającej liczby miejsc do życia.

Dlaczego sklepy spożywcze należące do miasta raczej nie odniosą sukcesu

Jedną z bardziej nietypowych propozycji Maddani jest sieć ogólnodostępnych sklepów spożywczych.

Jego celem jest obniżenie cen i walka z inflacją żywności poprzez wyeliminowanie czynszu i zysku z równania.

Ale tutaj ekonomia staje się mętna. Sklepy spożywcze już teraz działają na marżach poniżej 2%.

Większość handlu detalicznego żywnością w biedniejszych dzielnicach Nowego Jorku pochodzi z niezależnych sklepów, małych firm, często należących do imigrantów.

Konkurent publiczny wchodziłby na rynek, który już teraz jest konkurencyjny i niestabilny.

Sklepy Mamdani prawdopodobnie musiałyby zmierzyć się z wyższymi kosztami, przepisami związkowymi i opóźnieniami w zaopatrzeniu.

Ekonomiści twierdzą , że rezultatem byłby najgorszy z obu światów: sklepy publiczne, które nie mogą obniżać cen, ale nadal szkodzą lokalnym firmom.

Czy wizja Mamdaniego jest realistyczna, czy to tylko retoryka?

Trzeba przyznać, że Mamdani rozumie, że dobre intencje nie wystarczą. W wywiadach mówił, że chce być "przywiązany do wyników" i jest otwarty na każdą strategię, która przynosi rezultaty.

Spotkał się również prywatnie z doświadczonymi technokratami z poprzednich administracji, sygnalizując gotowość do wyjścia poza ideologię.

Mimo to jego platforma pozostaje nierówna. Jego plany mieszkaniowe i spożywcze opierają się na błędnych założeniach.

Jego polityka transportowa, która wspiera "darmowe autobusy dla wszystkich", wykazała ograniczony wpływ ekonomiczny w ostatnich próbach i wiąże się z ryzykiem zakłóceń i obniżonej jakości usług.

Co więcej, nie jest jeszcze jasne, czy zwolennicy Mamdaniego zaakceptują kompromisy, gdy obejmie on urząd.

Nie jest też jasne, czy nowojorska biurokracja i opozycja polityczna pozwolą mu na zrealizowanie czegokolwiek zbliżonego do jego wizji wyborczej.

Ruch staje przed próbą

Wzrost popularności Zohrana Mamdaniego to coś więcej niż tylko jedna rasa. Wskazuje to na zmianę pokoleniową w Partii Demokratycznej i poważne wyzwanie dla centrowej ortodoksji.

Jego sukces pokazuje, że demokratyczny socjalizm z ruchu outsiderskiego przekształcił się w siłę wyborczą.

Ale ten sukces wkracza teraz w najtrudniejszą fazę: rządzenia.

Lekcja od Brandona Johnsona z Chicago, innego burmistrza wspieranego przez DSA, jest taka, że retoryka szybko się załamuje, gdy napotyka na braki budżetowe i opór legislacyjny.

Poparcie dla Johnsona spadło, a wiele z jego planów utknęło w martwym punkcie lub całkowicie upadło.

Mamdani będzie musiał stawić czoła jeszcze większej kontroli. Jego zwolennicy oczekują transformacji. Jego krytycy spodziewają się porażki. Margines błędu jest niewielki.