Dominacja Chin w dziedzinie metali ziem rzadkich wywołuje zachodnią walkę o niepodległość

Delikatna równowaga w globalnych łańcuchach dostaw znajduje się pod bezprecedensową presją, szczególnie w krytycznej sferze pierwiastków ziem rzadkich.

Chiny, dominująca siła w tym sektorze, wykorzystują swoje wpływy z coraz większą asertywnością, wywołując przepychanki między krajami zachodnimi, w szczególności USA, o zapewnienie sobie strategicznej niezależności od zasobów mineralnych.

Trwająca saga podkreśla skomplikowane wzajemne oddziaływanie handlu, technologii i bezpieczeństwa narodowego.

W posunięciu, które wywołało falę na rynkach międzynarodowych, Chiny wprowadziły 4 kwietnia rygorystyczną procedurę licencyjną na eksport niektórych metali ziem rzadkich i powiązanych produktów.

Natychmiast doprowadziło to do znacznego załamania eksportu. Podczas gdy Pekin początkowo określił to jako standardową procedurę, powołując się na podwójny charakter magnesów trwałych (które w dużym stopniu opierają się na pierwiastkach ziem rzadkich) zarówno do zastosowań cywilnych, jak i wojskowych, strategiczne implikacje szybko stały się oczywiste.

Volkmar Baur, analityk walutowy w Commerzbanku AG, powiedział w raporcie:

Chociaż chiński eksport odbił się w czerwcu, firmy nadal zmagają się z utrzymującymi się wąskimi gardłami i opóźnionymi dostawami, co podkreśla utrzymujący się wpływ zaostrzonego uścisku Chin.

Bezkonkurencyjna dominacja Chin i jej implikacje

Niemal monopol Chin na rynku metali ziem rzadkich zapewnia im niezrównaną dźwignię finansową.

Kraj ten produkuje około 90% wszystkich rafinowanych metali ziem rzadkich i kontroluje całą globalną zdolność do produkcji określonych pierwiastków.

Ta dominująca pozycja upoważnia chiński rząd do dowolnego zakłócania łańcuchów dostaw poprzez celowe ograniczenia eksportowe, co potencjalnie prowadzi do powszechnych przestojów w produkcji w przemyśle wytwórczym.

Konsekwencje takich zakłóceń są dalekosiężne. Magnesy trwałe, produkowane prawie wyłącznie w Chinach, są nieodzownymi komponentami w szerokiej gamie urządzeń elektronicznych – od codziennych telefonów komórkowych i odkurzaczy po najnowocześniejsze pojazdy elektryczne.

Chociaż wymagane ilości pierwiastków ziem rzadkich są często niewielkie, ich kluczowa rola sprawia, że ich zastąpienie jest niezwykle trudne, jeśli nie niemożliwe. "Chociaż często potrzebne są tylko niewielkie ilości pierwiastków ziem rzadkich, są one niezbędne" – podkreślił Baur, podkreślając nieproporcjonalny wpływ ich niedoboru.

Amerykańska kontrstrategia: inwestowanie w wewnętrzną odporność

Zdając sobie sprawę z poważnej podatności wynikającej z tej zależności od Chin, rząd USA podjął ambitną strategię mającą na celu wzmocnienie krajowych zdolności w zakresie metali ziem rzadkich.

W lipcu Departament Obrony nabył udziały w kluczowej amerykańskiej spółce, zabezpieczając opcję nabycia do 15% jej akcji, co potencjalnie czyni ją największym akcjonariuszem.

Firma ta jest jedynym podmiotem w USA posiadającym zarówno kopalnię metali ziem rzadkich, kopalnię Mountain Pass w Kalifornii, jak i zakład produkcji magnesów trwałych.

Zaangażowanie rządu Stanów Zjednoczonych wykracza poza inwestycje kapitałowe. Ma również gwarancję zakupu całego tlenku neodymu i prazeodymu (NdPr) produkowanego przez firmę w ciągu następnej dekady po cenie 110 dolarów za kilogram.

Ta gwarantowana cena znacznie przewyższa obecne stawki rynkowe, plasując się około 50% powyżej osiągalnej ceny na Giełdzie Metali w Szanghaju i ponad 80% powyżej średniej ceny tlenku NdPr w tym roku.

Baur zwrócił uwagę:

Dalej zilustrował premię płaconą w celu zabezpieczenia dostaw krajowych.

W oparciu o wielkość produkcji z kopalni Mountain Pass w 2020 r., ta gwarantowana cena przekłada się na szacunkową roczną dotację w wysokości około 1,4 miliarda dolarów.

Pomimo wątpliwych kosztów, agresywna strategia USA polegająca na budowie łańcucha dostaw "od kopalni do magnesu" ma na celu osiągnięcie samowystarczalności w produkcji magnesów trwałych do 2027 roku. Będzie to służyć ich potrzebom obronnym i produkcyjnym, co jest krytycznym posunięciem, biorąc pod uwagę doniesienia o zamiarze ograniczenia dostaw krytycznych minerałów dla zachodnich firm obronnych.

Opóźniona reakcja Europy i utrzymująca się podatność na zagrożenia

W przeciwieństwie do proaktywnej postawy Stanów Zjednoczonych, Europa nadal zmaga się z zależnością od Chin w zakresie metali ziem rzadkich.

Pomimo wyartykułowanych planów dywersyfikacji łańcuchów dostaw, realizacja tych strategii pozostaje żałośnie opóźniona.

Ta inercja sprawia, że przemysł europejski jest narażony na znaczne ryzyko ograniczeń w dostawach w dowolnym momencie, przy czym przewiduje się, że podatność ta utrzyma się nawet w perspektywie średnio- i długoterminowej. Ta utrzymująca się zależność prawdopodobnie spowoduje co najmniej wzrost cen.

Przypadek germanu dobitnie przypomina o tej niepewnej sytuacji.

Chiny wprowadziły obowiązkowe licencje eksportowe na ten krytyczny minerał latem 2023 roku.

W rezultacie chiński eksport spadł o około 70% w porównaniu z poziomem sprzed uzyskania licencji.

Bezpośrednią konsekwencją jest to, że poziom cen eksportu germanu do Niemiec jest obecnie o około 30% wyższy niż cena germanu w Chinach.

Baur skomentował:

Podkreślił również namacalny wpływ ekonomiczny dźwigni finansowej Chin. Bez zdecydowanych działań europejska baza przemysłowa pozostaje zdana na łaskę i niełaskę zmian geopolitycznych na rynku metali ziem rzadkich.