Irański rial spadł do rekordowo niskiego poziomu w obliczu groźby sankcji UE

Irańska waluta, rial, spadła w czwartek poniżej psychologicznej bariery miliona za dolara, osiągając nowy rekordowo niski poziom, podczas gdy handlowcy i zwykli Irańczycy przygotowują się do ponownego nałożenia sankcji ONZ przez mocarstwa europejskie.

Gwałtowny spadek nastąpił w związku z obawami, że negocjacje dyplomatyczne w sprawie irańskiego programu nuklearnego znalazły się w krytycznym impasie, wywołując nową falę niepewności gospodarczej w całym kraju.

Sankcje typu snapback pchają rial na niespotykaną dotąd głębokość

Dilerzy walutowi w Teheranie poinformowali, że dolar jest notowany na poziomie ponad 1 020 000 riali, co stanowi dramatyczną dewaluację z 32 000 riali w czasie porozumienia nuklearnego w 2015 roku.

Historyczny spadek – wynoszący ponad 3000 procent w ciągu dekady – odzwierciedla rosnący niepokój, gdy Francja, Niemcy i Wielka Brytania przygotowują się do uruchomienia mechanizmu sankcji "snapback" w Radzie Bezpieczeństwa ONZ.

Proces wycofania, zaprojektowany tak, aby był automatyczny i odporny na weto Rady Bezpieczeństwa, przywróciłby główne ograniczenia w eksporcie irańskiej ropy, dostępie do zagranicznych aktywów, rozwoju rakiet balistycznych i umowach zbrojeniowych.

Europejscy urzędnicy jako główne czynniki tej decyzji wymieniają odmowę Teheranu zgody na pełne inspekcje nuklearne oraz brak postępów w zakresie przejrzystości zapasów uranu.

Zawirowania na giełdach walutowych w Teheranie

Reakcja rynku w Teheranie była szybka i zdecydowana. Niektóre kantory podobno wyłączyły elektroniczne wyświetlanie kursów, intensyfikując zależność od nieformalnego handlu ulicznego, gdy wartość riala gwałtownie spadła.

W miarę rozprzestrzeniania się paniki wielu Irańczyków szukało bezpieczeństwa w złocie, dolarach i kryptowalutach, obawiając się inflacji oscylującej w pobliżu 40 procent.

Ten ostatni kryzys przebiega według pewnego schematu – od 2018 r., kiedy Stany Zjednoczone wycofały się z porozumienia nuklearnego i ponownie nałożyły sankcje, irański rial stracił ponad 90 proc. swojej wartości.

Swobodny spadek waluty sprawił, że codzienne życie milionów Irańczyków stało się coraz trudniejsze, a koszty importowanych towarów i artykułów pierwszej potrzeby gwałtownie wzrosły.

Impas dyplomatyczny podsyca niepewność

Niedawne wysiłki europejskich negocjatorów zmierzające do rozszerzenia stosunków dyplomatycznych spełzły na niczym, a Iran twardo obstawał przy swoim stanowisku, że jego działania nuklearne mają charakter pokojowy i odmawia pełnej współpracy z inspektorami.

Termin wycofania się z kryzysu jest dla Teheranu bardzo odległy, ponieważ brak ponownego zaangażowania może utrwalić izolację Iranu na arenie międzynarodowej.

Tymczasem irańscy przywódcy ostrzegają przed "poważnymi konsekwencjami", jeśli presja Zachodu będzie się dalej nasilać, sugerując, że trwające napięcia mogą podważyć szanse na wznowienie rozmów nuklearnych.

Inspektorzy Międzynarodowej Agencji Energii Atomowej powrócili niedawno do irańskiej elektrowni jądrowej w Bushehr, ale ich działalność pozostaje ściśle ograniczona – co jest kolejnym dowodem na to, że zaufanie między Teheranem a Zachodem jest na niskim poziomie.

Presja gospodarcza narasta wraz z utrzymującą się niepewnością

Wraz ze spadkiem wartości riala, Irańczycy stoją w obliczu rosnącej presji ekonomicznej w każdym aspekcie życia codziennego.

Kryzys walutowy – napędzany przez globalną dyplomację i paraliż lokalnej polityki – stał się kluczowym elementem trwającego impasu w sprawie nuklearnej przyszłości Iranu.

W związku ze zbliżającym się terminem powrotu do stabilności w Europie, perspektywy zarówno dla gospodarki, jak i stabilności regionalnej pozostają głęboko niepewne.