Test warunków skrajnych w gospodarce Indonezji: historia wzrostu kontra dyscypliny

Gospodarka Indonezji zawsze miała potencjał.

To opowieść o młodej populacji, obfitych zasobach i rosnących inwestycjach, które sprawiły, że jest to jeden z najuważniej obserwowanych rynków wschodzących na świecie.

Mimo to obietnica ta często kolidowała z realiami politycznymi. Ta kolizja zdarza się znowu.

Prezydent Prabowo Subianto zastąpił szanowanego ministra finansów, Sri Mulyani Indrawati, ekonomistą, który obiecuje szybki wzrost gospodarczy i brak nowych podatków.

Rynki wyraźnie zareagowały. Akcje spadły o 1,3% po tych wiadomościach, rupia offshore osłabiła się w stosunku do dolara, a obligacje skarbowe spadły.

Premia wiarygodności rządu, budowana z mozołem przez dwie dekady, jest obecnie wystawiana na próbę.

Jak zmiana polityki wpłynie na silną bazę?

Baza makroekonomiczna Indonezji była stabilna przed przetasowaniami. PKB wzrósł o 4,9% rok do roku w pierwszym kwartale i o 5,1% w drugim kwartale, przekraczając nawet średnioterminową prognozę Banku Światowego na poziomie 4,8% do 2027 roku.

W połowie roku inflacja spadła do niskiego przedziału 2%. Bank Indonezji zareagował pięciokrotnym obniżeniem stóp procentowych od września 2024 r., ostatnio w sierpniu, obniżając stopę procentową do 5%, choć spodziewano się pauzy.

Salda zewnętrzne wyglądały na możliwe do opanowania. Na początku 2025 deficyt na rachunku obrotów bieżących gwałtownie się zmniejszył, częściowo ze względu na słabszy import i wciąż odporne wpływy z surowców.

Bank Indonezji spodziewał się, że całoroczny deficyt utrzyma się w granicach 0,5-1,3% PKB. Nikiel, węgiel i olej palmowy pozostały kluczowymi filarami eksportu, chociaż niestabilne ceny światowe podkreśliły ryzyko wahań warunków finansowania zewnętrznego.

Polityka fiskalna była już jednak napięta. Rządowy program darmowych posiłków w szkołach, który jest sztandarową obietnicą Prabowo, został zaprojektowany tak , aby nakarmić ponad 80 milionów Indonezyjczyków.

Do czerwca wypłacono zaledwie 2,6 proc. alokacji na 2025 r., co odzwierciedla wąskie gardła logistyczne i słabe zdolności administracyjne. Analitycy oszacowali jego koszt na około 1,5% PKB, jeśli zostanie w pełni skalowany.

Dodanie planów ekspansji obronnej i relokacji kapitału zrodziło pytania o to, jak utrzymać deficyt poniżej prawnie usankcjonowanego pułapu 3%.

Śmiała obietnica nowego ministra

Nowym ministrem finansów kraju został Purbaya Yudhi Sadewa, zaprzysiężony w poniedziałek w pałacu prezydenckim.

Purbaya obiecał szybszy wzrost dzięki wspólnym inwestycjom państwa i sektora prywatnego. Odrzucił potrzebę wprowadzenia nowych podatków i powiedział, że silny wzrost uspokoi niepokoje społeczne.

Zasugerował, że wzrost na poziomie 6 do 7 proc. sprawi, że protesty "znikną", gdy obywatele zwrócą się ku pracy i rosnącym dochodom.

Rynki miały trudności z interpretacją tego przekazu. Rupia na krótko umocniła się o 0,7%, co jest najostrzejszym ruchem w ciągu dnia od dwóch miesięcy, po czym ustabilizowała się na tym samym poziomie.

Kontrakty terminowe offshore osłabiły się z powodu obaw fiskalnych. Obligacje spadły, a emisja dolara z 2045 r. straciła 0,33 centa do 97,58 centów. Podzielona reakcja była wyraźnym odzwierciedleniem niepewności. Inwestorzy nie mieli wątpliwości co do wiarygodności Sri Mulyani. W przypadku Purbayi muszą poczekać na dowód.

Analitycy również natychmiast wyrazili swoje zaniepokojenie.

Capital Economics ostrzegł , że może on okazać się bardziej uległy wobec żądań prezydenta, ryzykując luźniejsze reguły fiskalne i presję na bank centralny.

Natixis zastanawiał się, w jaki sposób rząd sfinansuje zarówno program posiłków, jak i wyższe wydatki na obronę, nie łamiąc przy tym limitu deficytu.

Maybank wskazał na ryzyko zmienności rupii do czasu wyjaśnienia nowych zasad. Wspólnym mianownikiem była obawa przed poślizgiem na kotwicach fiskalnych.

Trójkąt wiarygodności

Indonezja stoi obecnie w obliczu czegoś, co można nazwać trójkątem wiarygodności. Na jednym z rogów znajduje się reguła deficytu, ograniczająca niedobór do 3 proc. PKB.

Na innym widnieje obietnica braku nowych podatków.

Na trzecim miejscu znajduje się cel wzrostu na poziomie 6-8 proc. w połączeniu z ambitnymi wydatkami.

Inwestorzy wierzą, że rząd jest w stanie niezawodnie zrealizować dwa z tych celów, ale nie wszystkie trzy. Wyzwanie polega na tym, aby wybrać, który priorytet wygina się i jak przejrzyście.

W projekcie budżetu na 2026 r. wskazano deficyt na poziomie bliskim 2,5% PKB przy równowadze do 2027 lub 2028 r.

Jednak bez nowych miar dochodów, utrzymanie tej ścieżki wymaga albo zmiany priorytetów programów, zwiększenia dochodów niepodatkowych, albo polegania na manewrach pozabudżetowych.

Rynek wyceni różnicę. Pomocne będą przejrzyste kompromisy. Kreatywna księgowość nie będzie.

Presja banku centralnego i ryzyko rynkowe

Bank Indonezji znajduje się w środku tej korekty. Obniżki stóp procentowych świadczą o zaufaniu do trendów inflacyjnych, ale niepewność fiskalna może ograniczyć przestrzeń do dalszego łagodzenia.

Analitycy spodziewają się, że bank centralny będzie aktywniej interweniował na rynku walutowym, aby złagodzić zmienność. Interwencja może zyskać na czasie, ale nie może zastąpić wiarygodnych średnioterminowych ram fiskalnych.

Ale to rupia stanie się najbardziej widocznym barometrem wiarygodności dla inwestorów. Transakcje carry trade pozostają atrakcyjne, ale bez wyraźnych sygnałów fiskalnych ekspozycja niesie ze sobą większe ryzyko.

Krzywa obligacji może się nachylić, jeśli inwestorzy spodziewają się większych deficytów lub większej emisji. Spready obligacji skarbowych mogą się poszerzyć, dopóki rynki nie upewnią się, że reguły fiskalne zostaną utrzymane.

Silniki strukturalne nadal mają znaczenie

Długoterminowa atrakcyjność Indonezji nie zniknęła. Wydobycie niklu i baterii nadal przyciąga bezpośrednie inwestycje zagraniczne, chociaż globalne spory i obawy związane z ESG podkreślają jego kruchość.

Planowana nowa stolica, Nusantara, zabezpieczyła około 4 mld dolarów prywatnych zobowiązań. Realizacja jest jednak nadal powolna, a w przypadku wzrostu kosztów obciążenie fiskalne może wyprzeć inne priorytety.

Demografia i popyt na mieszkania dodają impetu, ale opierają się one na stabilnym zarządzaniu i zdyscyplinowanym finansowaniu.

Inwestorzy rozważający długoterminową ekspozycję na produkcję lub infrastrukturę nadal znajdą okazje. Kluczem jest domaganie się umów z wiarygodnością ESG i ochroną przed zmianami w polityce. Bez dyscypliny fiskalnej nawet silne sektory mogą być zarażone przez szerszą zmienność rynków.

Co dalej?

Pierwszy oficjalny briefing fiskalny z Purbaya nada ton. Niektóre wskaźniki będą obserwowane uważniej niż inne.

Na przykład inwestorzy będą szukać szczegółowych planów finansowania, które utrzymają deficyt w 2026 r. w pobliżu 2,5%. Debaty budżetowe, które odbędą się jeszcze w tym roku, pokażą, czy rząd będzie trzymał się reguły deficytu, czy też będzie szukał sposobów na jej obejście. Dane dotyczące wydatkowania środków w ramach programu posiłków pokażą, czy zdolność realizacji projektów ulega poprawie.

Posiedzenia Banku Indonezji wskażą, czy presja fiskalna wpływa na strategię monetarną. Komunikaty dotyczące rachunku bieżącego pokażą, jak zewnętrzne utrzymują się przy wzroście importu.

Każdy z tych kamieni milowych niesie ze sobą wyzwalacze rynkowe. Wiarygodny plan finansowania mógłby zaostrzyć spready i ustabilizować rupię. Oznaki naginania zasad mogą napędzać ucieczkę kapitału. O tym, co dalej będzie dalej, będą decydowały nie tyle deklaracje o 8-procentowym wzroście, co liczby zawarte w tabelach budżetowych.

Cytując nowego ministra finansów: