Rynki ropy doświadczają największego wstrząsu podażowego w historii — IEA

Globalny rynek ropy naftowej doświadcza obecnie najpoważniejszego zaburzenia podaży w swojej historii z powodu konfliktu na Bliskim Wschodzie, poinformowała w czwartek Międzynarodowa Agencja Energetyczna. 

Agencja podała, że w przypadku braku szybkiego wznowienia przepływów statków przez Cieśninę Hormuz zakłócenia w dostawach ropy i gazu mogą się nasilić. 

Globalna podaż ropy ma spaść o 8 million barrels per day (bpd) w marcu, według Marcowego raportu IEA o rynku ropy. 

Oil supply shock and production curtailments

Spadek ten jest spowodowany cięciami w regionie Bliskiego Wschodu, chociaż jest częściowo zrównoważony przez zwiększoną produkcję krajów spoza OPEC+, w szczególności Kazachstanu i Rosji, które odbijają się po wcześniejszych zakłóceniach w tym roku.

„Choć skala strat będzie zależeć od czasu trwania konfliktu i zakłóceń przepływów, szacujemy, że globalna podaż ropy wzrośnie średnio o 1.1 mb/d w 2026 roku, przy czym producenci spoza OPEC+ będą odpowiadać za cały wzrost.”

Zakłócenie niemal 20 million barrels per day (bpd) eksportu ropy surowej i produktów wywiera presję na producentów i konsumentów na całym świecie.

Wynika to z ograniczonych możliwości ominięcia najważniejszego na świecie wąskiego gardła tranzytowego dla ropy.

W związku z tym, że obecnie niewiele statków jest dostępnych lub skłonnych załadować ładunki w porcie, a krajowe moce magazynowe zbliżają się do limitu, producenci regionalni albo redukują, albo wstrzymują produkcję, podała w raporcie paryska agencja energetyczna. 

Biorąc pod uwagę gwałtownie zmieniającą się i często niejasną sytuację na miejscu, obecnie szacujemy minimalne ograniczenie produkcji ropy na poziomie 8 million barrels per day (bpd), uzupełnione o dodatkowe 2 million barrels per day (bpd) wstrzymania kondensatów i ciekłych węglowodorów gazowych (NGL), podała agencja.

Znaczne redukcje podaży obserwuje się w Iraku, Katarze, Kuwejcie, ZEA i Arabii Saudyjskiej.

Product market vulnerability and demand revision

Konflikt poważnie zakłóca również globalne rynki produktów rafinowanych, powodując niemal całkowite zatrzymanie przepływów eksportowych przez cieśninę. 

W 2025 roku producenci z Zatoki eksportowali 3.3 million barrels per day (bpd) produktów rafinowanych i 1.5 million barrels per day (bpd) skroplonego gazu rafineryjnego (LPG), według danych IEA. 

Jednakże ponad 3 million barrels per day (bpd) zdolności rafineryjnych tego regionu zostało zmuszonych do zamknięcia z powodu ataków i braku realnych dróg eksportowych.

Dodatkowo działalność rafinerii w innych rejonach będzie napotykać rosnące ograniczenia z powodu ograniczonej dostępności surowca do przerobu.

„Rynki diesla i paliwa lotniczego wydają się szczególnie podatne na długotrwałą utratę produkcji i eksportu z Bliskiego Wschodu, biorąc pod uwagę ograniczoną elastyczność zwiększenia produkcji w innych miejscach,” stwierdziła IEA. 

IEA dodała, że globalny popyt na ropę jest obecnie prognozowany niżej o około 1 million barrels per day (bpd) zarówno w marcu, jak i w kwietniu w porównaniu z wcześniejszymi prognozami. 

Spadek ten jest głównie napędzany masowymi odwołaniami lotów na Bliskim Wschodzie oraz znacznymi zakłóceniami w dostawach LPG. 

W konsekwencji perspektywa globalnego zużycia ropy została przez IEA skorygowana w dół; oczekuje się teraz wzrostu o 640,000 bpd rok do roku w 2026, co oznacza spadek o 210,000 bpd w porównaniu z szacunkiem z poprzedniego miesiąca. 

Prognoza pozostaje podatna na dalsze ryzyka wynikające z wyższych cen ropy i bardziej niepewnego globalnego klimatu gospodarczego.

Emergency reserves and crude price surge

Państwa konsumujące obecnie dysponują znacznymi rezerwami ropy przeznaczonymi do łagodzenia krótkoterminowych zakłóceń podaży. 

Globalne obserwowane zapasy ropy surowej i produktów naftowych szacuje się na ponad 8.2 billion barrels, najwyższy poziom od lutego 2021 roku, według danych IEA. 

Około połowa tej ilości jest przechowywana w krajach OECD.

Obejmuje to 1.25 billion barrels odłożonych przez rządy na potrzeby rezerw awaryjnych, wraz z dodatkowymi 600 million barrels zapasów przemysłowych, które rządy nakazują firmom utrzymywać.

Aby złagodzić negatywne skutki gospodarcze zakłóceń podaży, kraje członkowskie IEA zgodziły się w środę na niespotykane uwolnienie 400 million barrels ropy ze swoich rezerw awaryjnych na rynek.

Jednak ceny ropy naftowej zignorowały tę wiadomość i w czwartek rano gwałtownie wzrosły, przy czym Brent ponownie przekroczył poziom 100 USD za baryłkę na krótki okres. 

„Skonsolidowane uwolnienie zapasów awaryjnych zapewnia znaczącą i pożądaną poduszkę bezpieczeństwa, ale w braku szybkiego rozwiązania konfliktu pozostaje środkiem doraźnym,” napisała IEA w swoim raporcie w czwartek. 

„Odpowiednie mechanizmy ubezpieczeniowe i fizyczna ochrona żeglugi są kluczowe dla wznowienia przepływów, co ma zasadnicze znaczenie dla rynku ropy.”