Od rekordowych napływów do 12% spadku — co poszło nie tak w Europie?

Trzy miesiące temu europejscy inwestorzy wlewali pieniądze na rynki akcji na kontynencie w rekordowym tempie, zakładając, że lata słabszych wyników wreszcie dobiegają końca.

Euro było silne, akcje spółek obronnych gwałtownie rosły, a luka wycen względem USA była zbyt duża, by ją zignorować.

Potem nadszedł konflikt z Iranem, zamknięcie Cieśniny Ormuz i atak dronowy na główny zakład eksportu gazu Kataru.

Europa, wchodząca w ten wstrząs z poziomami magazynów gazu najniższymi od lat po brutalnej zimie, stoi teraz w obliczu drugiego poważnego kryzysu energetycznego w ciągu czterech lat.

Różnica tym razem polega na tym, że narzędzi jest mniej, pamięć jest świeższa, a zwykłym Europejczykom sugeruje się zmiany w sposobie życia i pracy.

Co rzeczywiście dzieje się na miejscu

Magazyny gazu w UE na początku kwietnia były wypełnione w około 28%, w porównaniu z 35% w tym samym okresie rok wcześniej.

Niemieckie magazyny są wypełnione zaledwie w 22%, we Francji 22%, a w Holandii spadły do zaledwie 6%.

Benchmark TTF wzrósł o około 70% między początkiem marca a szczytem, co było najsilniejszym miesięcznym wzrostem od września 2021 r. Brent zwiększył się o około 50% od początku konfliktu z Iranem.

Bezpośrednim skutkiem dla gospodarstw domowych w Europie są wyższe ceny paliw, wyższe koszty ogrzewania oraz stopniowy wzrost kosztów towarów w całym łańcuchu dostaw.

Niemcy ogłosiły tymczasową obniżkę podatku paliwowego wartą około 1,6 mld euro.

Hiszpania obniżyła VAT na większość źródeł energii o połowę. Większość innych krajów wprowadza ukierunkowane subsydia i limity cenowe.

Ekonomiści sugerują jednak, że te środki jedynie złagodzą cios, ale nie rozwiążą zasadniczego wstrząsu.

Bruksela zaleca pracę z domu

W zeszłym tygodniu Komisja Europejska formalnie przygotowała pakiet środków redukujących popyt, który ma zostać przedstawiony przywódcom państw.

Główne zalecenie zakłada, że przedsiębiorstwa powinny zachęcać do przynajmniej jednego obowiązkowego dnia pracy zdalnej tam, gdzie to możliwe, obok subsydiów do transportu publicznego i niższego VAT na pompy ciepła oraz panele słoneczne.

IEA już w marcu położyła podwaliny pod to swoim 10-punktowym planem awaryjnym, zalecając pracę z domu, obniżenie limitów prędkości na autostradach o co najmniej 10 km/h, ograniczenie podróży służbowych samolotami i zmniejszenie korzystania z samochodów prywatnych.

Agencja poinformowała, że trzy dodatkowe dni pracy zdalnej w tygodniu mogłyby obniżyć zużycie paliwa przez indywidualnych kierowców o około 20%.

Są to zalecenia, a nie nakazy prawne.

To, co Komisja naprawdę robi, to wysyłanie politycznego sygnału, że kryzys jest na tyle poważny, by uzasadniać zmianę zachowań, jednocześnie rezygnując z twardych środków nadzwyczajnych.

Cel napełnienia magazynów gazu na ten sezon zasilania został już dyskretnie obniżony z 90% do 80%, co mówi wiele o tym, jak Bruksela przelicza swoje oczekiwania.

Szkody gospodarcze już się rozprzestrzeniają

Prognozy wzrostu są obcinane w całym sektorze. EBC zrewidował prognozę wzrostu PKB strefy euro w dół do 0,9% na 2026 r. w marcowych projekcjach.

Wiodące niemieckie instytuty ekonomiczne od tego czasu jeszcze bardziej obniżyły prognozy do zaledwie 0,6%, z 1,3% przed kryzysem.

Inflacja wzrosła z 1,9% w lutym do 2,5% w marcu, notując najsilniejszy miesięczny wzrost od października 2022 r.

Goldman Sachs prognozuje teraz, że inflacja ogółem osiągnie szczyt na poziomie 3,2% w drugim kwartale.

Rynki wyceniają 84% prawdopodobieństwo podwyżki stóp przez EBC w 2026 r., co stanowi całkowite odwrócenie trendu z początku roku, kiedy to rozważano cięcia.

To najdotkliwsza część dylematu.

EBC nie może łatwo obniżać stóp przy ponownie przyspieszającej inflacji, ale podwyżki stóp w obliczu szoku podażowego wywołanego problemami energetycznymi grożą stłumieniem gospodarki, która już zwalnia.

Europa przechodziła tę trudną ścieżkę w 2022 r. i doświadczyła lekkiej recesji na początku 2023 r.

Firmy i konsumenci to pamiętają i tym razem szybciej stają się nerwowi.

Co to oznacza dla inwestorów

Obraz inwestycyjny zmienił się istotnie i szybko.

Na początku 2026 r. europejskie fundusze akcyjne notowały rekordowe napływy.

Do marcowego minimum Stoxx 600 spadł niemal 12% względem poziomu sprzed konfliktu, podczas gdy S&P 500 stracił tylko 8% i od tego czasu odbił do nowych rekordów. Europa tego nie dokonała.

BlackRock złagodził swoje optymistyczne nastawienie, a jego międzynarodowy CIO ds. akcji fundamentalnych stwierdził:

Firma w tym tygodniu przeszła na pozycję nadważoną w akcjach amerykańskich.

Luka w wycenach, która czyniła Europę tak atrakcyjną, w dużej mierze się zamknęła, a kryzys energetyczny przywrócił dokładnie ten makrohamulec, z którym europejskie akcje historycznie miały problemy.

Sektory skierowane do konsumenta są ściskane z wielu stron: rachunki za energię, nadal podwyższone koszty zadłużenia i osłabiające się zaufanie.

Sektory pozostające atrakcyjne — głównie obrona, banki i niektóre spółki półprzewodnikowe — robią się zatłoczone.

Jeśli sentyment odwróci się w którymś z tych skoncentrowanych sektorów, szerszy rynek szybko odczuje uderzenie.

Bardziej konstruktywny, długoterminowy argument mówi, że kryzys o takiej skali może zmusić rządy europejskie do przyspieszenia inwestycji w infrastrukturę energetyczną w sposób, którego lata debat politycznych nie zdołały osiągnąć.

To prawdziwa teza, ale opowieść na 2028 r., nie na 2026 r.

Problem, którego Europa nie potrafi rozwiązać

To, co czyni ten moment niewygodnym, to nie sam wstrząs. To fakt, jak przewidywalny on był.

Po odcięciu się od zależności od rosyjskich rurociągów po wojnie na Ukrainie Europa odbudowała łańcuch dostaw wokół LNG, z Katarem i USA jako dominującymi nowymi dostawcami.

Produkty Kataru przepływają przez Cieśninę Ormuz. Jeden geopolityczny punkt zapalny i ta wrażliwość zostaje ponownie natychmiast ujawniona.

Dyplomacja dotycząca zawieszenia broni wokół Iranu zyskuje trochę czasu, a ceny gazu cofnęły się od marcowego szczytu.

Jednak magazyny trzeba odbudować w ciągu lata, infrastruktura katarska będzie wymagać miesięcy lub lat na pełną naprawę, a zima 2026–27 już rzuca długi cień.

Każdy kryzys generuje retorykę o niezależności energetycznej.

Pytanie brzmi, czy ten kryzys wreszcie wygeneruje odpowiadające mu inwestycje.